De Ecclesia Christi

« 1°. Eadem veritas unionis primatus super universam Ecclesiam cum Sede Apostolica Romana ex Conciliorum definitionibus et fidei professionibus demonstratur. 2°. Ex praemissa doctrina consequitur modum unionis eum esse, ut distinctione rationis successio in sede Romana sit visibile signum successionis in primatu; realiter vero una sedes Romana evecta sit ad dignitatem et potestatem sedis primatialis super universam Ecclesiam. Porro 3°. consequitur veritas theologica, primatum numquam, ne suprema quidem ipsius successoris Petri potestate, a sede Romana separandum et alio transferendum esse; 4°. per aliam vero quamvis potestatem sive ecclesiasticam sive profanam fieri posse huiusmodi translationem, doctrina est damnata, et connexa cum erroribus contra ipsam divinam constitutionem Ecclesiae. »

I. Vidimus hactenus doctrinam in Ecclesia semper et ubique assertam et praedicatam de unione primatus Petri et de eius perenni hereditate in sede Romana Petri; ad clariorem vero at pressiorem demonstrationem, simulque ad certiorem deductionem solutionis, qua quaestio altera de separabilitate primatus a particulari Ecclesia et sede Romana eliquetur, nunc ipsas formales definitiones et professiones fidei considerabimus, quatenus in eis unio primatus cum Ecclesia Romana et perennis Episcoporum Romanorum successio non minus in primatu Petri quam in episcopatu contineatur.

a) Definitio concilii Florentini ita habet. « Item diffinimus, sanctam Apostolicam sedem et Romanum Pontificem in universum orbem tenere primatum, et ipsum Pontificem Romanum successorem esse beati Petri principis Apostolorum et verum Christi vicarium totiusque Ecclesiae caput, et omnium Christianorum patrem et doctorem existere, et ipsi in beato Petro pascendi, regendi ac gubernandi universalem Ecclesiam a Domino nostro Iesu Christo plenam potestatem traditam esse; quemadmodum etiam in gestis yeumenicorum (oecumenicorum) Conciliorum et in sacris Canonibus continetur » (1).

Definitum igitur est, non solum generatim Romani Pontificis ius primatus in universum orbem, sed speciatim ius et modus successionis. Is qui succedit in sancta Apostolica sede Petri, et ideo est Pontifex Romanus seu Petri successor in episcopatu Romano, eo ipso non solum Petri ut Episcopi sed simul Petri ut principis Apostolorum successor est, ac propterea verus Christi Vicarius totiusque Ecclesiae caput; nam ipsi Episcopo Romano, hoc est singulis quicumque illi sint legitimi Episcopi Romani, in beato Petro, qui prima velut radix totam seriem successorum repraesentabat, seriem inquam saltem pro praesenti ordine compositam omnibus et solis successoribus in sede Apostolica Romana, a D. N. Iesu Christo plena potestas tradita est pascendi, regendi ac gubernandi universalem Ecclesiam.

Explicita est definitio Concilii Vaticani. « Sanctus beatissimusque Petrus... ad hoc usque tempus et semper in suis successoribus, Episcopis sanctae Romanae sedis ab ipso fundatae eiusque consecratae sanguine, vivit et praesidet et iudicium exercet. Unde quicumque in hac cathedra¹ Petro succedit, is secundum Christi ipsius institutionem primatum Petri in universam Ecclesiam obtinet... Si quis ergo dixerit, non esse ex ipsius Christi Domini institutione seu iure divino, ut beatus Petrus in primatu super universam Ecclesiam habeat perpetuos successores; aut Romanum Pontificem non esse beati Petri in eodem primatu successorem, anathema sit » (Const. Pastor aeternus cap. 2.).

b) Haec unitas successionis in episcopatu particularis Ecclesiae Romanae Petri et in plena potestate Petri super universalem Ecclesiam non minus expresse declaratur, dum ipsa Ecclesia Romana definitur recepisse et obtinere primatum super catholicam Ecclesiam per suam nempe Episcopum, qui est Petri principis Apostolorum successor.

Ita habet professio fidei a Clemente IV. et Gregorio X. praescripta et in Concilio Lugdunensi II. a Graecis edita ad unionem cum Ecclesia catholica. « Ipsa quoque Sancta Romana Ecclesia summum et plenum primatum et principatum super universam Ecclesiam catholicam obtinet, quam se ab ipso Domino in beato Petro Apostolorum principe sive vertice, cuius Romanus Pontifex est successor, cum potestatis plenitudine recepisse veraciter et humiliter recognoscit. » In Concilio Constantiensi a Martino V. damnata est propositio XLI. Wicleffiana: « non est de necessitate salutis credere, Romanam Ecclesiam esse supremam inter alias Ecclesias. » In forma a Pio IV. praescripta « ad orthodoxae fidei professionem faciendam iuxta Concilii Tridentini dispositionem, » et iisdem verbis in altera a s. Sede Graecis praescripta ab omnibus Catholicis spondetur: « sanctam catholicam et apostolicam Romanam Ecclesiam omnium Ecclesiarum matrem et magistram agnosco, Romanoque Pontifici beati Petri Apostolorum principis successori ac Iesu Christi Vicario veram obedientiam spondeo ac iuro. » In Concilio denique Vaticano (Constit. Pastor aeternus cap. 3.) definitur: « docemus et declaramus, Ecclesiam Romanam disponente Domino super omnes alias ordinariae potestatis obtinere principatum (1), et hanc² Romani Pontificis iurisdictionis potestatem, quae vere episcopalis est, immediatam esse, erga quam cuiuscumque ritus et dignitatis pastores atque fideles, tam seorsum singuli quam simul omnes..... obstringuntur. »

Ex his definitionibus et professionibus fidei ipsa Romana Ecclesia obtinet primatum, potestatis principatum super omnes alias Ecclesias, super universam Ecclesiam, est mater et magistra omnium Ecclesiarum; sed hoc totum habet in suo Episcopo, quia hic est successor Petri principis Apostolorum, id est successor in ipso principatu. Unde vides, in definitione Vaticana Ecclesiae Romanae ordinariae potestatis principatum non alium dici quam Romani Pontificis iurisdictionis potestatem, et in professione Lugdunensi ac Tridentina Romanae Ecclesiae summum et plenum primatum, maternitatem ac magisterium omnium Ecclesiarum in eo fundari, quod Romanus Pontifex est beati Petri Apostolorum principis successor et ideo Iesu Christi Vicarius. Subiectum supremae potestatis solus est Episcopus Romanae Ecclesiae, qui succedens Petro principi Apostolorum in huius Ecclesiae episcopatu, eo ipso succedit eidem in principatu super universam Ecclesiam. Propter hanc unitatem successionis secundum duas rationes distinctas, « ipsa quoque sancta Romana Ecclesia summum et plenum primatum et principatum se ab ipso Domino in beato Petro Apostolorum principe, cuius Romanus Pontifex est successor, excepisse veraciter et humiliter recognoscit, » per ipsum nempe suum Pontificem, Apostolorum principis successorem, recepit primatum non solum ratione finali, qua primatus est institutus in bonum sicut totius ita et Romanae Ecclesiae, sed quodammodo formaliter, quatenus primatus est unitus cum episcopatu Romano, atque ita successio in primatu est inserta per continuam seriem suorum Episcoporum ipsi Romanae Ecclesiae. « Scire debes Episcopum in Ecclesia esse, et Ecclesiam in Episcopo » (Cyprian. ep. 69. ad Flor. Pupian. p. 123.).

II. Ex omnibus in hac et antecedentibus duabus thesibus demonstratis deducitur, quomodo unio primatus cum episcopatu sive sede sive Ecclesia Romana intelligi debeat.

a) Sicut Ecclesia Iesu Christi est instituta visibilis, atque adeo certis ac constantibus signis seu notis facile cognoscibilis inter omnes falsi nominis societates christianas ut una et vera Ecclesia Christi; ita omnia etiam elementa quae pertinent ad visibilitatem Ecclesiae eamque visibilem constituunt sane visibilia sint oportet. Inter haec autem elementa primum locum occupat ipsum visibile caput, visibile fundamentum a Christo institutum, Petrus de petra in perenni successione; ergo in ipsa institutione perenniter et continua successione permansuri visibilis Capitis Ecclesiae continetur, successionem ipsam debere esse visibilem, hoc est certo, constanti et manifesto signo facile cognoscibilem. Atqui inde a glorioso exitu Petri per omnes aetates Ecclesiae semper et ab omnibus ut certum, constans et manifestum signum successionis in primatu Petri habita et credita est successio in sede Romana Petri, quam ipse moriens vacantem, ut aiebat s. Cyprianus, hoc est singulis ex ordine successoribus in omnibus suis iuribus tenendam reliquit. Ergo sicut ad perennem successionem visibilis episcopatus et sacerdotii valet antecedenti institutione divina visibile sacramentum, ita ad perennem successionem in visibili primatu valet divina ratihabitione saltem consequente post factum Petri signum visibile successionis in Romana Petri sede. « Beatus Petrus qui Apostolicae sedi primus praesedit, sui apostolatus principatum successoribus suis, qui in eius sacratissima sede perenniter sessuri sunt, dereliquit, quibus et auctoritatis potestatem, quemadmodum a Salvatore nostro Domino Deo ei concessa est, et ipse quoque suis contulit ac tradidit divino iussu successoribus Pontificibus. » In hac explicatione ex omnibus supra citatis ecclesiasticis documentis deducta consentientes habemus insignes theologos. « Sicut ex ratione, institutione, et fine Ecclesiae necessarium esse ostendimus, illam in individuo et in particulari esse visibilem, ait Suarez, ita ex institutione et fine muneris Vicarii Christi necessarium est, illum esse visibilem Ecclesiae in particulari, ac determinata sede et successione. » Suarez contra Reg. Angl. l. III. c. 13. « Alicui certa sedi debuit primatus Petri, id est universalis pontificatus seu regimen totius Ecclesiae affigi. Quamvis enim hic primatus nullam particularem sedem episcopalem, cui ipse alligaretur, per se (h. e. a priori et intestina sua natura) postularit, id tamen certa requirebat in hoc primatu successio (quae ipsamet simul cum primatu divinitus instituta est ut perenniter duratura), quae in bonum Ecclesiae perseverare facileque expediri posset et deberet... Hinc Petrus necessario elegit particularem aliquem episcopatum, cui Primatis persona alligaretur. Fuit ille quidem Antiochenae sedis fundator et rector aliquot annos; sed cum inde Romam transierit, huc primatum a sua persona indivisum transtulit, et eumdem episcopatum Romanum usque ad mortem retinens primatum ad successores suos in eadem sede transmisit. » Laurent. Veith. de Primat. Rom. Pontif. Posit. VIII. §. 18; Pet. Ballerini de vi et ratione Primat. R. P. T. I. c. 1. n. 2; Theol. Würzeburg. T. I. de Primat. R. P. §. 170. n. III; Franc. Ant. Zaccaria de s. Petri Primat. c. 5. n. 7.

b) Ulterius ex illis praesertim documentis, in quibus ipsius Ecclesiae Romanae seu sedis Apostolicae Romanae principatus docetur, consequitur non modo unionem esse inter primatum et Romanum episcopatum velut inter duas res separatas in uno aliquo tertio, sed iam esse unam Romanam sedem principatus super universam Ecclesiam, qui principatus in se continet episcopatum Romanum, ut in universali continetur particulare. Nimirum non duae sedes Petri distinguendae sunt, quarum una intelligatur a Christo instituta et Petro data suprema potestas pastoralis super Ecclesiam universalem, altera sit sedes Ecclesiae particularis Romanae instituta a Petro ab illa priori separata per se consistens et tantummodo coniuncta ratione unius personae, quae utramque administret; sed imo dum Petrus non solum pro se sed etiam pro singulis suis successoribus in serie perenni institutus iam a Christo pastor totius Ecclesiae, sibi elegit et constituit hanc Romanam Ecclesiam ut suam sedem episcopalem, adeoque eam fecit sedem Apostolicam Petrinam, hoc ipso una sedes Romana constituta est, et in morte Petri perenni iure hereditario³ consecrata sedes primatialis in dignitate et potestate a Christo instituti principatus super Ecclesiam universam. Dicam hoc ipsum verbis Bellarmini. « Observandum est, inquit, Romanum episcopatum et Ecclesiae universae praefecturam non esse duos episcopatus neque duas sedes nisi in potentia. Nam Petrus Pontifex totius Ecclesiae a Christo institutus non adiunxit sibi episcopatum urbis Romae, quo modo Episcopus alicuius loci adiungit sibi alium episcopatum vel canonicatum aut Abbatiam; sed Romanae urbis episcopatum erexit⁴ ad summum orbis terrae pontificatum, quemadmodum cum episcopatus simplex erigitur in archiepiscopatum vel patriarchatum. Non enim Archiepiscopus vel Patriarcha est bis aut ter Episcopus, sed semel tantum.... et summus Pontifex etiamsi Episcopus, Archiepiscopus, Patriarcha et summus Pontifex sit, haec omnia sunt unum actu, et tantum in potentia multa. Ex quo sequitur, ut qui eligitur Romanus Episcopus, eo ipso sit Pontifex summus totius Ecclesiae, etiamsi forte id non exprimant electores » Bellarm. de Rom. Pont. l. II. c. 12. Quod ait magnus theologus de « multis in potentia et de unitate in actu, » rite intelligendum est. Videlicet non ex natura rei et velut a priori erat necessarium, ut Petrus sibi pastori totius Ecclesiae faceret propriam hanc determinatam sedem Romanam; potuit ergo absolute loquendo institui episcopatus urbis Romae per se consistens absque illa evectione ad summum orbis terrae pontificatum; sed posito facto, in una potestate suprema et universali iam includitur potestas particularis inferior Romani episcopatus; nec minus iura metropolitica in provinciam ecclesiasticam Romanam, atque iura patriarchalia in patriarchatum occidentis iam contenta erant in suprema universali potestate, quando Pontifices ea sibi specialiter reservarunt⁵, cum exclusione aliorum seu potius non concedendo illic haec iura ulli alteri Metropolitae aut Patriarchae; superius enim iam vidimus, huiusmodi Metropoles aut Patriarchatus non divinae sed ecclesiasticae dumtaxat institutionis derivari ex concessione directa vel indirecta sedis Romanae Petri, et non nisi in communione et dependentia ab ipsa posse subsistere. Porro sicut Pontifex non semper tota intensione suae supremae potestatis agit, ita potest etiam exercere actus restrictiores iurisdictionis episcopalis, archiepiscopalis, patriarchalis intra limites pro hisce iuribus specialiter reservatos et designatos. Hoc modo ea quae memoravit Bellarminus, intelliguntur « multa in potentia » tum exercitii et a posteriori, tum a priori per exclusionem absolutae necessitatis; et sunt « omnia unum actu » in suprema divinitus instituta potestate universali.

III. Ex omnibus disputatis forte quis consequi existimet, unionem primatus cum episcopatu Romano iam ita existere, ut dogma sit fidei catholicae separationem et translationem primatus ad aliam sedem etiam per supremam ipsius Romani Pontificis potestatem effici non posse.

1°. Tria haec sine dubio sunt de fide catholica, α) Christum instituisse in Petro potestatem primatus super universam Ecclesiam; β) instituisse hunc primatum perenniter permansurum ut visibile fundamentum et petram a Christo petra principali positam adeoque pertinentem ad ipsam divinam constitutionem Ecclesiae, quamdiu haec indefectibilis consistet usque ad consummationem saeculi, ac proinde simul cum primatu institutam esse perpetuam in eo successionem, ut semper (serie moraliter continua) unus sit in Ecclesia visibili visibilis et cognoscibilis successor Petri; γ) hos in primatu successores esse Romanos Pontifices, ad quos solos actu pertinet et semper pertinuit legitima Petri successio. Vide supra definitionem Concilii Vaticani.

Primum et secundum dogma in ipsis verbis promissionis et institutionis a Christo in Petro factae contineri, ut semper et ubique in Ecclesia Dei intellecta sunt, atque ex illis nulla assumpta propositione quae revelata non sit, simplici analysi deduci, in superioribus thesibus demonstratum habes. Tertium non est nisi concreta expressio et applicatio utriusque dogmatis praecedentis. Verba Christi Dei, quibus primatum et perennem continua serie in eo successionem promisit et instituit (tu es Petrus... tibi dabo claves regni coelorum... confirma fratres tuos, pasce oves meas), non enuntiant veritatem solum abstractam, nec respiciunt personas indeterminatas, sed dicta et directa sunt in concreto ad personam Petri et singulos eius successores in tota serie; non sunt verba theoretica dumtaxat et speculativa, sed sunt verba practica et id quod significant, efficientia in Petro et in eius successoribus, quos singulos Christus in mente habens alloquebatur. Iam vero hi in primatu Petri successores vel nulli sunt, et verba aeternae veritatis iam vera non essent, vel semper erant et in praesenti ordine sunt soli Petri successores in sede Apostolica Romana. Facto enim constanti per universalissimam traditionem evidenti illi soli semper practice agnoscebantur et agnoscuntur, et theoretice praedicabantur et praedicantur eo ipso, quod succedunt Petro in sede Romana, successores in primatu, quem verbis divinis efficientibus Christus in Petro una cum perenni successione instituit. Ergo verba Christi pro praesenti saltem ordine implicite comprehendunt et enuntiant ut successores in primatu divinitus instituto omnes et solos Pontifices Romanos, eaque veritas explicite applicatur et credibilis atque credenda proponitur facto evidenti ex universalissima traditione. Ergo fide catholica sicut divinitus institutus primatus atque perennis eius conservatio et in eo singulorum successio, ita non minus Romanorum Pontificum pro praesenti saltem ordine in eodem successio credenda est. « Ut Ecclesiae certo constet, ait Suarez, in tali sede impletam esse et hactenus impleri institutionem a Christo factam et in Scriptura revelatam, satis est ut applicatio, ut ita dicam, illius institutionis et dignitatis ad talem episcopatum per evidentem traditionem et continuum ac notissimum usum eidem Ecclesiae sufficientissime proponatur... sicut ergo Ecclesia visibilis non tantum fide humana sed etiam divina creditur esse Ecclesia (vera Iesu Christi), quia sensibilia signa per quae videtur, non sunt ratio credendi, sed proponunt ut evidenter credibile, illam esse veram Ecclesiam, quam Deus semper in mundo esse futuram revelavit; ita non solum fide humana sed etiam divina credendum est, Romanum Pontificem esse caput visibile huius Ecclesiae vice Christi, quia signa illa quibus hoc caput ostendimus, faciunt credibile evidenter, illum esse quem Christus ex vi suae institutionis Vicarium suum constituit. Hoc ergo modo dicimus, assertionem positam esse de fide, et in Scriptura, adiuncta Ecclesiae traditione, sufficienter contineri » Suarez cont. Reg. Angl. l. III. c. 13. Imo ipsum hoc dogma de successione Romanorum Pontificum in primatu divinitus collato Petro, pro se suisque successoribus, in fidei decretis et professionibus superius in hac thesi (n. I.) descriptis diserte declaratum est ac definitum. Nunc vero post ea, quae modo diximus, animadvertas quaeso, in definitione Florentina ultimum incisum non solum valere ad confirmandam plenitudinem potestatis in primatu institutam a Christo, sed etiam continere modum quo revelata doctrina de successione in primatu applicatur et referri ostendatur ad Pontifices Romanos. « Diffinimus... ipsum Pontificem Romanum successorem esse beati Petri principis Apostolorum... et ipsi in beato Petro pascendi, regendi ac gubernandi universalem Ecclesiam a D. N. I. C. plenam potestatem traditam esse; quemadmodum etiam in gestis oecumenicorum Conciliorum et in sacris canonibus continetur. » Continetur nempe in hisce gestis et canonibus seu in universa traditione tum declaratio iuris de plenitudine potestatis, tum ostensio facti successionis, qua ius exhibetur pertinens et applicatum ad solos Pontifices Romanae Ecclesiae.

2°. Iam vero si haec ita sunt, nonne etiam quartum, quod memoravimus, dogma simpliciter de fide credendum est, unionem primatus cum sede et Ecclesia Romana ita esse absolutam et pertinere iam ad ipsam constitutionem Ecclesiae incommutabilem, ut nulla ne suprema quidem ipsius Pontificis Romani potestate primatus separandus et alio transferendus sit? Respondemus, id dogma definitum de fide hactenus saltem non esse; esse tamen veritatem theologicam quae ex modo, quo ipsum dogma de primatu Romanorum Pontificum seu Romanae Ecclesiae in documentis ecclesiasticis enuntiatum est legitime deducitur.

a) Prima pars huius propositionis conceditur ab ipsis illis gravissimis theologis, qui contra Dominicum Sotum inseparabilitatem primatus a sede Romana strenue defendunt quidem, sed si de separatione per supremam Ecclesiae auctoritatem, quae in Petri successore ipso residet, quaestio instituatur, mitioribus modis loquendi utuntur. De suprema inquam ipsius Pontificis Romani potestate intelligo tum Sotum, qui (4. dist. 24. q. 2. a. 5.) per Ecclesiae auctoritatem fieri posse separationem defendit, tum illos alios theologos opinionis Soti impugnatores; si enim de inferiori potestate ecclesiastica ageretur, nec Sotus opinor, illam sententiam defendisset, et eius oppugnatores severiori censura usi fuissent.

Gregorius de Valentia contra Soti argumenta intra sequentem se continuit improbationem: « utrumque⁶ subtiliter ista pro Soti opinione disputari possint, mihi certe videtur ea opinio in re tam gravi nimium esse singularis nec vero satis tuta » Analys. fidei l. VII. c. 12. Suarez quaestionem in eo sensu, quem diximus, velut hypothesin seponit: « quidquid sit de illa quaestione quae a theologis disputatur, an possit Summus Pontifex separare primatum a Romana sede, et illum vel in alio episcopatu collocare vel ab omni particulari episcopatu separatum relinquere, certum esse existimo, dum aliquis Summus Pontifex id non fecerit, non posse universam Ecclesiam, vacante Papatu, id efficere, quia non potest inferior potestas mutare, quod per superiorem constitutum est, et quia sicut Petro soli datus est primatus pro ipso et successoribus eius, ita ad ipsum solum seu ad Summum Pontificem spectat determinare sedem Pontificalem (in hypothesi quam Suarez permittit, quod determinatio non iam incommutabiliter facta sit), et modum electionis et successionis eius praescribere » l. III. c. 19. cont. Reg. Angl. Cautius et clarius loquitur Bellarminus: « Petri privilegium est alligatum Romanae urbi, donec Petri successores Romae sedem retinent. Nam si divino iussu sedes alio transferretur, non essent amplius Romani Episcopi totius Ecclesiae Episcopi; si transferretur, inquam, ipsa sedes, ita ut qui nunc sunt Romani Pontifices, alicuius alterius loci Episcopi dicerentur, non enim sola absentia Pontificum ab Urbe sedem transferre dicitur. Atque haec ex hypothesi dicta sunt; non enim credimus umquam futurum, ut sedes alio transferatur » l. II. c. 12. de Rom. Pontif. De suprema Ecclesiae potestate, quae sit in ipso summo Pontifice, intelligendus est etiam temperantior modus loquendi, quo diserte provocans ad Gregorium de Valentia, Suarezium et Bellarminum Benedictus XIV. utitur: « quamvis possit in aliquo sensu dici, supremam Ecclesiae monarchiam iure tantum humano esse annexam sedi Romanae, quia nimirum utriusque unio, nexus et alligatio ortum habuit ex facto Petri, attamen non videtur posse sustineri illorum opinio, qui asseruerunt praefatam connexionem ita esse de iure humano, ut possit ab Ecclesia (potestate nempe Pontificis suprema in Ecclesia) dissolvi, et una ab altera separari » l. II. c. 1. n. 1. de Synod. dioeces. Vide etiam Petri Ballerini Vindicias contra Febronium c. 8. §. 2; Laurentium Veith de Rom. Pont. sect. I. §. 19.⁷

b) Pars altera nostrae propositionis, nulla ne suprema quidem potestate primatum umquam separandum esse a sede et Ecclesia Romana Petri, tam manifesto fundamentum habet in Conciliorum definitionibus et professionibus fidei hac thesi descriptis, atque in doctrina Pontificum aliorumque Patrum in thesi antecedenti proposita, ut potius opus fuerit monere hanc veritatem non haberi a theologis ut certam de fide, quam ut dubitari possit esse veritatem theologicam gravissimis nixam argumentis et documentis.

α) Sane in illa hypothesi universalis et constans omnium saeculorum ratio sentiendi et docendi totius Ecclesiae mutanda esset; traditio universa ecclesiastica, quae non iam in decretis legislationis dumtaxat per potestatem et clavim iurisdictionis sed in definitionibus et professionibus fidei per infallibile magisterium et per clavim doctrinae fulgidissime resplendet, non esset pro omni aetate incommutabiliter vera sed hypothetice tantum, quamdiu ipsum fundamentum et obiectum definitionis et professionis fidei, quod supponitur mutabile, non mutatum subsistit. At tota illa traditio, omnes illae definitiones et fidei professiones omnino absolute veritatem enuntiant, nec in eis ullum est vestigium istius hypotheticae dumtaxat veritatis, et mutabilitatis obiecti; veritatem ergo enuntiant incommutabilem; nec valor et significatio solum hypothetica et mutabilitas obiecti ex illis sacratissimis documentis eruitur, sed sine solida ratione eis affingitur, quod sane nefas est.

Supponamus primatum a sede Romana Petri translatum et iam coniunctum sedi alteri, Neapolitanae, Parisiensi, Coloniensi. Ergo pro illa supposita futura aetate non erit amplius verum, quod definitum est et usque ad illud tempus ab omnibus fide catholica credendum erat, « ipsum Pontificem Romanum successorem esse (non solum fuisse aliquando) beati Petri principis Apostolorum totiusque Ecclesiae caput; » ac propterea tum temporis non erit anathema, « qui dixerit Romanum Pontificem non esse beati Petri in primatu successorem; » nec amplius profitendum erit, « Ecclesiam Romanam disponente Domino super omnes alias ordinariae potestatis obtinere (non solum obtinuisse, sed sine limitatione temporis) principatum, » hancque non esse aliam quam « Romani Pontificis iurisdictionis potestatem, erga quam pastores atque fideles tum seorsum singuli tum simul omnes obstringuntur; » erit mutandum, quod eo usque propositum erat credendum in professione Lugdunensi et Tridentina: « ipsa sancta Romana Ecclesia summum et plenum primatum super universam Ecclesiam catholicam obtinet; » « Romanam Ecclesiam omnium Ecclesiarum matrem et magistram agnosco, Romanoque Pontifici beati Petri Apostolorum principis successori ac Iesu Christi Vicario veram obedientiam spondeo ac iuro. » In summa vera Ecclesia Iesu Christi non erit amplius Ecclesia Romana catholica, sed Ecclesia Neapolitana vel Parisiensis catholica. Absurditas ipsa horum consectariorum catholicis auribus intolerabilis, quae tamen omnia in illa suppositione translatae sedis necessario continentur, demonstrat incommutabilitatem obiecti, quod in definitionibus et professionibus fidei credendum proponitur.

Haec eadem definitionum et professionis fidei lucida doctrina continetur etiam evidenter in tota ecclesiastica traditione, ex qua proinde idem existit ineluctabile argumentum incommutabilis soliditatis, qua sedes Romana Petri semper est et manet sedes Apostolica Petrina, heres nempe totius iuris et potestatis a Christo in Petro institutae, ut in thesi superiori XI. demonstravimus. Unde illic demonstrata recolenda sunt, nihil autem opus est eadem hic repetere; velim autem animadvertas, ex illis documentis non solum concludendo deduci sed etiam disertis verbis praedicari incommutabilem firmitatem principatus in sede Romana Petri. Episcopus Romanae Ecclesiae Coelestinus in Concilio Ephesino dicitur « Petri Apostolorum principis et capitis secundum ordinem successor et locum tenens; » de successione ergo Petri in Romana Ecclesia et non de alia dicuntur vel intelligi possunt, quae ibi de successoribus Petri praedicantur tamquam omnibus saeculis nota: « Nulli dubium imo omnibus saeculis notum est, quod sanctus beatissimusque Petrus.... ad hoc usque tempus et semper in suis successoribus vivit et iudicium exercet; » quae hoc sensu repetita et citata sunt etiam a Concilio Vaticano (cap. 2.). Potentiam ligandi et solvendi, quam canonica antiquitas ex promissione Christi agnovit in Petro, Zosimus non solum sibi vindicat, sed declarat, Petri potestatem esse in omnibus sedis Romanae Petri heredibus, eamdem semper, quia ipse huius suae Ecclesiae maxime habet curam, eique constituit sui nominis fundamenta ita ut quemadmodum ad perpetuitatem universalis Ecclesiae ne umquam portae inferi praevaleant adversus eam, sic ad perpetuitatem privilegii Ecclesiae Romanae sit Petrus in suis successoribus: « Par potestatis data conditio in eos, qui sedis hereditatem ipso (Petro) annuente meruissent; habet enim ipse cum omnium Ecclesiarum tum huius maxime, ubi sederat, curam; nec patitur aliquid privilegii aliqua titubare aura sententiae (in illa Ecclesia, ubi sederat), cui ipsa sui nominis firma et nullis hebetata motibus constituit fundamenta, et quae sine suo periculo temere nullus incessat... ut tam humanis quam divinis legibus et disciplinis omnibus firmetur Romana Ecclesia. » Eadem est doctrina s. Leonis de indeficiente consortio Petri cum aeterno sacerdote tum quoad Apostolicam tum quoad episcopalem in sua sede dignitatem quia soliditas petrae derivata a Christo petra manet in Petri heredibus: « subiungit autem se non solum Apostolica sed etiam episcopalis beatissimi dignitas Petri, qui sedi suae praeesse non desinit, et indeficiens obtinet cum aeterno sacerdote consortium; soliditas enim illa quam de petra Christo etiam ipse petra factus accepit, in suos quoque se transfudit haeredes. » Idem de aeterna soliditate sedis Romanae, ut a portis inferi haec ipsa sedes numquam vincatur, repetit Gelasius: Petrum Christus « dispensatione mirabili in dominam gentium Romam direxit... ibique gloriosa sanguinis effusione decoratus aeterno hospitio conquiescit praestans sedi, quam ipse benedixit, ut a portis inferi numquam pro Domini missione vincatur. » In epistola lecta et acclamata in Concilio VII. Pontifex Hadrianus I. profitetur: « ipse princeps Apostolorum beatus Petrus, qui Apostolicae sedi primus praesedit, sui apostolatus principatum ac pastoralis curae successoribus suis, qui in eius sacratissima sede perenniter sessuri sunt, dereliquit... et auctoritatis potestatem suis... tradidit divino iussu successoribus Pontificibus. »

β) Apparet falsitas suppositionis, quam impugnamus, ex alia consideratione constitutionis Ecclesiae eiusque visibilis fundamenti sedis Romanae Apostolicae. In illa hypothesi separati primatus ab Ecclesia et sede Romana, vel dicitur haec Ecclesia et sedes Apostolica adhuc permanere ut sedes episcopalis privata iam iuribus primatus, vel supponitur omnino periisse.

Si sedes episcopalis Romana adhuc permanet, nulla ratione fieri potest, ut ea non sit sedes Apostolica, non sensu solum illo historico quod episcopatus huius Ecclesiae particularis sit fundatus ab Apostolo (ut erant multae aliae sedes fundatae a Petro, Paulo, Ioanne et a ceteris Apostolis); sed sedes Apostolica Petrina, idest a Petro, ut erat a Christo pro se et pro tota serie suorum ex ordine (κατὰ τάξιν) successorum instructus iuribus et officiis primatus, erecta ad sedem primatialem super totam Ecclesiam. Non enim ut superius vidimus, sunt duae sedes, alia primatus et alia Romani episcopatus; sed ipsa una sedes Romana Apostolica facta est a Petro primatialis pro se et suis in eadem sede ex ordine successoribus, quam ergo moriens cum omnibus suis iuribus divinitus institutis vacantem, hoc est a legitimis in hac una sede Romana successoribus occupandam reliquit. Hinc vidimus, semper et ubique ab omnibus sine ulla controversia habitam et agnitam esse successionem in sede episcopali Romana ut identicam cum successione in primatu super totam Ecclesiam, seu (facta distinctione secundum duplicem rationem) ut signum visibile authenticum successionis in primatu: qui succedit Petro in episcopatu Romano seu in una cathedra aut sede Romana, eo ipso et eo solo est et semper theoretice praedicatus atque practice habitus est heres Petri principis Apostolorum. Quamdiu ergo permanet sedes Romana, quicumque in ea succedit, est successor et heres Petri in primatu; nec hereditatis ius intelligi potest in alia sede, quae non est nec effici potest Apostolica Petrina. De quavis scilicet alia sede verum est, multoque magis verum in comparatione cum sede Romana, quod s. Leo dixit de Ecclesia Constantinopolitana in comparatione cum Alexandrina et Antiochena: « nec praeter illam petram, quam Dominus in fundamento posuit⁸, stabilis erit ulla constructio... non dedignetur (Anatolius) regiam civitatem, quam Apostolicam non potest facere sedem » (ep. 104. c. 3.).

Altera suppositio Ecclesiam hanc Romanam omnino perituram aut eius sedem abolendam esse, excluditur constanti traditione de significatione et de effectu promissionum Christi. Relegantur superiora testimonia, vel etiam ea sola quae hoc numero induximus de firmis fundamentis Ecclesiae Petri; de indeficiente in ea Petri sacerdotio; de benedictione Petri super suam sedem, ut a portis inferi numquam vincatur; de perenni sessione successorum Petri in eadem sede. Ad horum confirmationem et illustrationem animadvertatur, ad notam visibilem apostolicitatis Ecclesiae Iesu Christi etiam illud pertinere, ut semper in ea sit sedes aliqua manifesto apostolica, cuius nempe Episcoporum series numquam interrupta indubitanter pertingat usque ad fundatorem Apostolum. Imo ut haec nota Apostolicitatis constans et certa maneat pro omnibus temporibus et incommutabiliter tuta ab omni discrimine, necesse est, ut sedes ista apostolica non solum historice numquam defecerit, sed ut dogmatice constet eam deficere non posse. « Edant ergo (haeretici) origines Ecclesiarum suarum, evolvant ordinem Episcoporum suorum, ita per successiones ab initio decurrentem, ut primus ille Episcopus aliquem ex Apostolis vel Apostolicis viris, qui tamen cum Apostolis perseveraverint, habuerit auctorem et antecessorem. Hoc enim modo Ecclesiae Apostolicae census suos deferunt; sicut Smyrnaeorum Ecclesia habens Polycarpum ab Ioanne conlocatum refert, sicut Romanorum Clementem, a Petro ordinatum edit, proindeque et ceterae exhibent, quos ab Apostolis in episcopatum constitutos Apostolici seminis traduces habeant... Quae licet nullum ex Apostolis vel Apostolicis auctorem suum proferant, ut multo posteriores, quae denique quotidie instituuntur, tamen in eadem fide (cum Apostolicis) conspirantes, non minus Apostolicae deputantur pro consanguinitate doctrinae » Tertull. Praescript. c. 32.

Iam vero huiusmodi Ecclesia Apostolica, quae manifesto et sine interruptione Episcoporum successionem, servata etiam consanguinitate doctrinae, ab Apostolo decurrentem exhibeat, nulla iam existit praeter Ecclesiam Romanam Petri; eoque magis ipsa sola est, cui Patres et Concilia eam soliditatem vindicare vidimus, ut omnino « pro Christi missione » deficere nequeat, atque alias sedes, si defecerint, valeat restituere, quemadmodum in Concilio VIII. patricius Bahanes argumentatus est. « Posuit Deus Ecclesiam suam in quinque patriarchiis, et definivit in evangeliis suis, ut numquam aliquando penitus decidant, eo quod capita Ecclesiae sint. Etenim illud quod dicitur, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, hoc denuntiat: quando duo ceciderint, currunt (pastores et greges fidelium) ad tria; cum tria ceciderint, currunt ad duo; cum vero quatuor forte ceciderint, unum, quod permanet in omnium capite Christo Deo nostro, revocat iterum reliquum corpus Ecclesiae » (Hard. T. V. p. 880.). Modus diversus et diversum ius, quo quinque patriarchiae seu sedes sunt capita Ecclesiae, et textus evangelii qui inducitur ad probationem, evidenter demonstrat, istud unum seu istam unam sedem, quam Bahanes indeficientem duplici illo argumento ostendit, non posse esse nisi sedem et Ecclesiam Romanam Petri. Hinc etiam in superioribus vidimus, quomodo Patres Irenaeus, Optatus, Augustinus, Epiphanius et alii ut « compendium probationis » pro Ecclesiae catholicae veritate in professione Fidei, et pro unitate in communione caritatis inducant perennem non interruptam inde a principe Apostolorum Petro decurrentem successionem Episcoporum Romanorum, quae successio in Ecclesia « potentioris principalitatis, » in Ecclesia « principali, » « ad quam necesse est omnem convenire Ecclesiam, » non solum usque ad illa tempora Patrum non defecit, sed propter ipsum finem, ad quem potentior illa principalitas Ecclesiae Petri est instituta, ad visibiliter exhibendam Ecclesiae unius et verae Iesu Christi perpetuitatem, atque adeo ad notam visibilem apostolicitatis nullo umquam tempore deficere potest; unde et Optatus « primam de dotibus » Ecclesiae Catholicae dicit esse « cathedram unicam, quam sedit prior Petrus. »

Puto satis esse demonstratum, quod proposuimus; est nempe veritas theologica certa innixa principiis et documentis fidei, primatum a sede et Ecclesia Romana Petri numquam ne suprema quidem successorum Petri potestate esse separandum.

γ) Difficultas aliqua remanet non quoad veritatem ipsam in concreto spectatam, eo modo quo eam enuntiavimus et demonstravimus, sed quoad potestatem separationis in Summo Pontifice absolute et abstracte spectatam, eo modo quo quidam theologi ipsam omnipotentiam divinam considerant absolute et abstrahendo a ceteris attributis sapientiae, iustitiae, bonitatis, qua dicunt Deum posse multa, quae potentia ordinata (ut ipsi loquuntur) hoc est simul spectatis omnibus attributis divinis non potest. Difficultas quam diximus, ita habet. Potuit Petrus seiungere et re ipsa seiunxit primatum a sua sede priori Antiochena transferendo eum ad sedem Romanam sibi posterius adoptatam, nec apparet ratio, cur ille vivens non potuisset etiam ab hac Romana ad aliam sedem eum transferre. Atqui in successore Petri est omnino eadem potestas ordinaria, exceptis nempe charismatibus extraordinariis non propagandis ad heredes, quae erat in ipso Petro. Ergo aeque ac potuit Petrus, potest successor Petri primatum transferre ad aliam sedem. Imo qui hoc negat, dum videtur exaltare privilegia sedis, contra fas limites ponit potestati sedentis. Responsio et declaratio difficultatis continetur sequentibus. 1°. Si quod ss. Pontifices Leo, Gelasius, Gregorius, Hadrianus et alii Patres praedicant, Petrum divinis praeordinationibus, in Romanas arces anteivisse honorem potestatis⁹, eum ab ipso Christo in dominam gentium Romam dispensatione mirabili fuisse directum, sedem Petri Romanam auctore Deo cunctis praelatam esse Ecclesiis, Petrum potestatem quam ipse acceperat a Christo, iussu divino tradidisse suis in sede Romana successoribus, intelligeretur de iussu divinitus revelato, adeoque de unione Romanae sedis cum primatu ex iure divino, quod Petrus Apostolus tamquam revelationem catholicam saltem practice et facto ipso Ecclesiae consignasset, iam ipsa illa perennis unio esset de fide catholica, nec eam, hoc supposito, ab ipso Petro vel ab eius successoribus potuisse aut posse dissolvi, manifestum est. Huiusmodi vero veritatem de fide catholica ex iam concessis non asserimus, neque ergo asserimus revelatam iussionem et proprie dictum ius divinum. Attamen quandoquidem agitur de Apostolo et de principe Apostolorum et de institutione concernente totam Ecclesiam, imo de institutione quae intime connectitur cum ipso visibili Ecclesiae fundamento, quod a Christo positum est in Petro et in successione Petri; ex ipsa hac rerum natura sequitur, quod et omnibus Conciliorum Pontificum et Patrum citatis testimoniis docetur, saltem per specialem supernaturalem assistentiam et directionem Petrum cum hac sua sede Romana univisse et unitum suis in eadem successoribus reliquisse primatum¹⁰. 2°. Constitutus sub hac « mirabili dispensatione » Dei neque ipse Petrus potuisset separare primatum a sua sede Romana, non quidem ex defectu potestatis per se et absolute spectatae, sed ex privilegio indefectibilitatis apostolicae in sequenda divina directione praesertim quoad huiusmodi magnas totam Ecclesiam eiusque ipsum visibile fundamentum concernentes institutiones, quantumvis supponantur non immediate divini sed apostolici dumtaxat iuris. Pro successoribus autem Petri, quidquid sit de potestate per se et abstracte considerata, rem spectando in concreto cum omnibus suis adiunctis unio non in transitu sed in consummatione facta a Petro, ut loquitur s. Innocentius, et constituta successio in primatu per ipsam successionem in sede Romana multo magis incommutabilis iuris censeri debet. Recolantur superius citata documenta, ex quibus probatum est, totum modum sentiendi et docendi de successione Petri, de Ecclesia et sede Apostolica Petri, expressum definitionibus et professionibus fidei catholicae et universali traditione omnium aetatum, in hypothesi de qua agitur, mutatum et transversum iri; qua maior et, ut mitissime dicatur, periculis plenior perturbatio in Ecclesia Dei nescio an cogitari possit. Ergo illa translatio primatus et mutatio signi visibilis pro successione in hereditate Petri, numquam potest esse, quaecumque supponantur rerum et temporum conditiones, in aedificationem corporis Christi, sed semper foret in eius perpetuum et universale detrimentum. Atqui « plenitudo potestatis est omnia posse in aedificationem corporis Christi, » eaque adstricta est normis divinis. Ut vero semper actu ipso hisce normis regatur, promissa est successori Petri non solum ad infallibilitatem in definiendis rebus fidei et morum, sed etiam ad universale¹¹ regimen Ecclesiae, quatenus inde ipsa fidei et morum custodia pendet, indefectibilis assistentia Dei. Ergo ipsa fidelitas Dei in suis promissis securos nos reddit, numquam, ne per supremam quidem successorum Petri potestatem, unionem primatus cum Apostolica sede et Ecclesia Romana Petri esse dissolvendam.

In argumento igitur, ut illud opponitur, tum maior tum minor propositio transmittenda est, quatenus in ea potestas Petri et eius successorum per se et abstracte spectatur; quatenus vero spectatur sub indefectibili directione et assistentia Dei simul cum omnibus modis et conditionibus, quibus unio primatus cum sede Apostolica Romana Petri facta et semper intellecta atque praedicata est, negandum est potuisse aut posse umquam fieri, ut eadem unio ab ipso Petro vel ab eius successoribus dissolveretur aut dissolvatur.

Aliam difficultatem movit scriptor anonymus, contra quem Franciscus Ant. Zaccaria edidit dissertationem « de Romani Pontificis primatu. » Si praerogativa divina primatus, aiebat ille, in successore Petri adstringitur ad locum, in quo mortuus est hic Apostolus, « quid de illo primatu fiet, cum Roma ex prophetarum et Ioannis vaticiniis abysso perpetuo submersa manebit? » Imo interpretes etiam catholici ex Apoc. XVII. XVIII. deducunt Romanae urbis defectionem a religione christiana ultimis temporibus futuram ac tandem eius interitum¹².

Responsio quatenus ad huiusmodi incertas interpretationes et suspiciones requiritur, haec est. 1°. Certum est, in illis capitibus Apocalypsis sensu literali immediato praedici interitum idololatriae persecutricis sanctorum in imperio Romano et eius centro Babylone illa magna; incerta sunt, quae de excidio, multoque magis quae de defectione urbis pro futuris ultimis temporibus textui sensu velut pleniore et altiore supponuntur. 2°. Distinguendum est inter urbem Romam materialiter et politice (hoc est in suis institutis et hominibus politicis) spectatam et inter Ecclesiam Romanam. Haec non moenibus et aedificiis et institutis politicis constat, sed est « plebs fidelium Episcopo adunata. » Ecclesia nempe, quae in suo Episcopo per continuam successionem Pontificum Romanorum inde a Petro, et in suo Clero ac plebe fideli inde ab Ecclesia Apostolica per Petrum fundata decurrit, manet Ecclesia Romana, etiamsi urbis Romae eversio supponeretur. Cum demonstratum sit, successores Petri in primatu semper fore Episcopos Romanos, eadem ex ratione et eodem sensu successionis moraliter continuae atque connexae cum Ecclesia primitus a Petro fundata etiam semper censebitur Ecclesia Romana, « Ecclesia in Episcopo. » Videlicet perennitas moralis personarum, non perennitas physica loci postulatur. Imo etiamsi Ecclesiae Romanae collectae et adunatae, ut a suo Episcopo distinguitur, eversio supponeretur, et maneret tantum conditio Ecclesiae colligendae, qualis erat, cum primus Romanus Episcopus « silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum ingrederetur » (s. Leo serm. 82. c. 4.); Romani tamen Episcopi non desinerent esse Petri sicut in universali Apostolica ita in particulari episcopali dignitate successores (cf. supra citat. s. Leon. serm. 5. c. 4.). Hunc ordinem successionis in primatu et in episcopatu Romano F. A. Zaccaria l. c. cap. 5. n. 6. ita expressit: « Primatus Petri ea tantum ratione adstringitur ad locum, in quo mortuus est hic Apostolus, ut qui Romani Pontifices dici possunt, ii soli eius successores haberi debeant; at Romanorum Pontificum successio non ex eo loco pendet, ubi commorentur, sed ex loco ubi primum illi consederunt, quibus ipsi non interrupta serie suffecti sint. Quare si Roma eversa fuerit, alio commigrabunt, Romani tamen Pontifices erunt, ut qui ad Romanorum Pontificum qui ipsos antecesserunt, ordinem pertinebunt » ¹³ IV. Multo gravior est error, qui in Syllabo Propositione XXXV. a s. Sede proscriptus est. Sed ut venenum istius Propositionis plenius intelligatur, iuvat praestruere pauca quaedam de Novatorum principiis et doctrinis, quibus illa thesis Ioannis Nepomuceni Nuytz intime cohaeret.

Iam saeculo elapso, cum bellum atrox contra Apostolicam Sedem tum rebus nefarie gestis tum impiis scriptis fere ubique moveri coepisset, Febronius (Nicolaus de Hontheim) in suo libro « de statu Ecclesiae et legitima potestate Romani Pontificis, » qui non solum per s. Congregationem Indicis sed etiam pluribus litteris ad Episcopos Germaniae datis a Clemente XIII. proscriptus est, inter errores alios haereticos et schismaticos etiam asseruit, « auctoritate Ecclesiae primatum ad alium Episcopum e. g. Mediolanensem, Parisiensem transferri posse » (cap. 2. §. 3.). Auctoritatem vero Ecclesiae intelligit distinctam et seiunctam ab ea successoris Petri, Pontificis Romani. Nititur haec doctrina principio haeretico, quod post Alphonsum Tostatum ab Edmundo Richerio et Iansenianis inductum his non secus ac Febronio fundamenti instar erat ad oppugnandam monarchiam ecclesiasticam et supremam Sedis Apostolicae auctoritatem iurisdictionis et magisterii super universam Ecclesiam. Claves potestatis ecclesiasticae, aiebant, a Christo datas esse non immediate Petro et sub Petro Apostolis pro se suisque successoribus, sed datas esse universitati fidelium, atque ab hac universitate committi coetui sacerdotali Episcoporum ac presbyterorum, ac tandem singulis Episcopis et inter hos primo inter Episcopos Pontifici Romano; ita ut potestas radicaliter et essentialiter semper maneat penes universitatem fidelium, in Episcopis vero et in Romano Pontifice non sit nisi instrumentaliter et ministerialiter ad exsecutionem, ut scilicet dependenter a coetu fidelium et tamquam ministri, ad quos potestas ab eodem coetu fidelium derivata est, actus potestatis exsequantur. Richerius (de ecclesiastica et politica potestate cap. 1.) hocce ponit principium: « Christus fundando Ecclesiam prius, immediatius atque essentialius claves sive iurisdictionem toti dedit Ecclesiae quam Petro, seu quod eodem redit, claves toti contulit Ecclesiae, ut per unum ministerialiter exercerentur; quandoquidem tota iurisdictio ecclesiastica primario, proprie ac essentialiter Ecclesiae convenit, Romano autem Pontifici atque aliis Episcopis ministerialiter et quoad exsecutionem tantum. » Vide Petavium de Ecclesiastica Hierarchia l. III. c. 14–16. ¹⁴ Cum his cohaeret doctrina Quesnelli et eorum Iansenianorum, qui in suis Hexaplis eam defenderunt (cf. Mamach. Origin. et Antiquit. christian. T. V. p. 257.); propositio enim XC. inter damnatas in Bulla Unigenitus haec est: « Ecclesia auctoritatem excommunicandi habet, ut eam exerceat per primos pastores, de consensu saltem praesumpto totius corporis. » Febronii principium idem prorsus est et etiam clarius expressum ac Richerianum. « Ecclesia ipsa principaliter et radicaliter obtinet potestatem clavium, quae ab illa in omnes eius ministros ipsumque summum Pontificem derivatur, et singulis quibusque pro sua portione communicatur... Claves a Christo toti Ecclesiae, collective sumptae, datae sunt ita, ut harum ius iuxta eiusdem Ecclesiae beneplacitum et destinationem per Praelatos et Antistites exerceatur. » Febr. l. c. cap. 1. §. 11; cap. 2. §. 4. Vide F. A. Zaccaria Antifebron. T. I. Introd. cap. 4; Antifeb. vindicatus Dissert. I. cap. 2.

Ex hisce principiis potestatem primatus et totius ordinis ecclesiastici, ut a Christo in Petro et Apostolis instituta est, penitus subverti manifestum est; nec Petrus et Petri successor praeest pastor ovium Christi, sed subest ovibus pascendus ab ipsis, et subiicitur Ecclesiae et Concilio, quod aiunt Ecclesiam repraesentare ¹⁵, quatenus ab ipsa Ecclesia derivatam habet potestatem, idque non in unione, quia neque in subordinatione, sub Pontifice Romano, sed in distinctione et oppositione ad Pontificem ¹⁶. Haec necessaria illorum principiorum consectaria Dupinius (de antiq. Eccles. discipl. dissert. VI. §. 1.) ita statuit: « Non ergo Summus Pontifex habet potestatem super universam Ecclesiam, licet habeat in universa Ecclesia; sed vice versa Ecclesia potestatem habet in Pontificem; et quemadmodum mortuo alium sufficit, ita potest eum corrigere atque deponere, non quidem ipsa per se, nam universam societatem Ecclesiae convenire aut iudicare, non est possibile, sed per Concilium generale quod cum universam Ecclesiam repraesentet, habet universam Ecclesiae potestatem in se unitam, cum praesertim Ecclesiae universae habeat assensum » ¹⁷.

Initio huius numeri dixi, doctrinam Febronii de translatione primatus a Sede Romana ad alium episcopatum inniti hisce ipsis principiis haereticis; hinc fit, ut verba, quibus ipsa illa propositio enuntiatur a Febronio, sensum praeseferant erroneum, quatenus dicit, « auctoritate humana Romano Pontifici sacrum primatum creditum fuisse. » Est enim dogma fidei superius demonstratum, institutione et auctoritate Christi ac iure divino sicut Petro ita eius successoribus singulis Romanis Pontificibus primatum creditum esse et fuisse. Sed quando ab istis sectariis omnis potestas clavium dicitur a Christo immediate universitati fidelium commissa, ita ut ab hac demum universitate derivetur exercenda instrumentaliter et ministerialiter ad Romanum Pontificem et ad Episcopos, subiectum potestatis ex institutione divina erit totus coetus fidelium, atque inde porro inferre potuerunt, auctoritate humana (coetus nempe fidelium) Romano Pontifici primatum creditum fuisse. « Cum itaque (sunt verba Febronii cap. 2. §. 3.) firmum maneat, quoad personam et locum successoris in primatu a Deo nihil provisum statutumque esse, reliquum est, ut penes Ecclesiam, cui, ut dictum est, potestas clavium et omnis ecclesiastica auctoritas tradita fuit, steterit et etiamnum perduret ius determinandi, per quem unam alteramve partem clavium administrari, adeoque per quem primum in Ecclesia officium, per quem inferiora munia conformiter ad institutionem Christi geri velit. Hinc (firmum manet), sicut per rationes convenientiae auctoritate humana Romanae urbis Antistiti sacer primatus creditus fuit, sic et ex rationalibus motivis auctoritate Ecclesiae (quam paulo ante dixerat auctoritatem humanam) eumdem ad alium Episcopum e. g. Mediolanensem, Parisiensem etc., transferri posse » ¹⁸.

Iam vero propositio Nuytziana quoad sensum eadem est, et etiam paene iisdem verbis enuntiata ac illa Febronii, et vel eadem Febronii continet principia, vel certe cum iis erroribus cohaeret, quibus auctor eo tendit, quemadmodum in Apostolicis litteris proscribentibus libros eius (Ad Apostolicae Sedis 22. Augusti 1851.) dicitur, « ut Ecclesiae constitutionem ac regimen pervertat... Siquidem sic Ecclesiam civili imperio subditam esse per summum nefas asserit, ut ad potestatem civilem directe vel indirecte conferat, quidquid de Ecclesiae regimine, de personis rebusque sacris, de iudiciali Ecclesiae foro divina est institutione vel ecclesiasticis legibus sancitum. » Imo negat, Romanum Pontificem « comparari posse libero principi; » qui potestatem habeat « agendi in universa Ecclesia; » adeoque a fortiori negatur eius potestas super universam Ecclesiam. Ex his principiis, quin etiam ex ipsis verbis quibus propositio enuntiatur, ubi consensus seu « factum populorum » coniungitur velut aequipollens cum « Concilio generali, » clarum est, Concilium a Nuytzio intelligi citra et etiam contra Pontificem Romanum sensu Dupinii, Febronii et aliorum Novatorum; non autem celebratum et sancitum Pontificis auctoritate, sine qua verum et legitimum Concilium generale nullum esse potest. Propositio in memoratis litteris Apostolicis et deinde in Syllabo damnata his verbis enuntiata est. « Nihil vetat, alicuius Concilii generalis sententia aut universorum populorum facto summum Pontificatum ab Romano Episcopo atque Urbe ad alium Episcopum aliamque civitatem transferri. » In eam ergo cadit saltem una ex censuris, quibus Pontifex motu proprio ex certa scientia ac matura deliberatione, deque Apostolicae potestatis plenitudine libros Nuytzii reprobat ac damnat « tamquam continentes propositiones et doctrinas respective falsas, temerarias, scandalosas, erroneas, in S. Sedem iniuriosas, eiusdem iuribus derogantes, Ecclesiae regimen et divinam eius constitutionem subvertentes, schismaticas, haereticas, protestantismo eiusque propagationi faventes, et in haeresim et in systema iamdiu ut haereticum damnatum in Luthero, Bain¹⁹, Marsilio Patavino, Ianduno, Marco Antonio De Dominicis, Richerio, Laborde et Pistoriensibus aliisque ab Ecclesia pariter damnatis inducentes, nec non et canonum Concilii Tridentini eversivas. »