De Ecclesia Christi

« Ecclesia novi Testamenti constituenda a Christo ex omnibus gentibus universalis ac perennis praenuntiata est in prophetiis veteris Testamenti atque descripta ut unum regnum potestatis in proprio regimine, regnum veritatis in proprio magisterio, regnum sanctificationis in proprio sacerdotio, quae omnis potestas originaliter et tamquam in fonte sit in Christo institutore, per participationem in eius ministris ad regendam, docendam, sanctificandam Ecclesiam in suis membris. »

1°. Sicut in veteri Testamento typi et prophetiae obiectum princeps habent ipsum Messiam Salvatorem, ita fere ubique una cum Christo praefiguratur et praenuntiatur opus eius: « ecce merces eius cum eo, et opus illius coram illo; sicut pastor gregem suum pascet, in brachio suo congregabit agnos » Is. XL. 10; LXII. 11. Hoc autem Messiae opus in effectu, simul merces et fructus operis merentis, quemadmodum illud prophetae cum ipso Redemptore humani generis, intime coniunctum et in unitate cum ipso praeviderunt, est eius regnum universale in omnibus gentibus. « Reminiscentur et convertentur ad Dominum omnes fines terrae, et adorabunt in cospectu eius omnes familiae gentium; quoniam Domini est regnum et ipse dominabitur gentium. » Ps. XXI. 28. 29. « Deus iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis... orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec auferatur luna; et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum ¹... et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei. » Ps. LXXI. 1. sqq.; Zach. IX. 10.

Hoc regnum fundandum a Filio Dei qui idem est Filius hominis sicut universale omnium gentium, ita praedicitur futurum perenne omnium temporum. « In diebus autem regnorum illorum suscitabit Deus coeli regnum quod in aeternum non dissipabitur, et regnum eius alteri populo non tradetur (non substituetur aut succedet ei umquam aliud regnum, sicut quatuor regna mundana, unum alteri substituentur, et sibi succedent); comminuet autem et consumet universa regna haec, et ipsum stabit in aeternum. Secundum quod vidisti, quod de monte abscissus est lapis sine manibus, et comminuit testam et ferrum, et aes, et argentum, et aurum (quatuor imperia mundana numerantur ascendendo a testa et ferro ultimi Romani usque ad aurum Assyro-babylonici), Deus magnus ostendit regi, quae ventura sunt postea. » « Aspiciebam ergo in visione noctis, et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit, et in conspectu eius obtulerunt eum. Et dedit ei potestatem et honorem et regnum, et omnes populi et tribus et linguae ipsi servient; potestas eius potestas aeterna quae non auferetur, et regnum eius quod non corrumpetur » Dan. II. 44; VII. 13. 14. 27; Agg. II. 7. 8. 22. 23.

2°. Hoc regnum universale omnium gentium et perenne omnium temporum promittitur regnum unum, ut in cognitione, adoratione, cultu veri Dei sit populus unus, una civitas sancta tamquam novus Israel et nova Ierusalem novumque templum in Sion. « Consurge, consurge, induere fortitudine tua Sion, induere vestimentis gloriae tuae Ierusalem, civitas sancti... quia consolatus est Dominus populum suum, redemit Ierusalem: paravit Dominus brachium suum in oculis omnium gentium, et videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. » Is. LII. 1. sqq. « Surge, illuminare Ierusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est... et ambulabunt gentes in lumine tuo... et dilatabitur cor tuum, quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi..... et aperientur portae tuae iugiter, die ac nocte non claudentur, ut afferatur ad te fortitudo gentium, et reges earum adducantur..... et vocabunt te civitatem Domini, Sion Sancti Israel » ². Is. LX. 1. sq.; XL. 8-23. « Et erit in novissimo dierum ³, erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium et sublimis super colles, et fluent ad eum populi, et properabunt gentes multae, et dicent: venite ascendamus ad montem Domini et ad domum Dei Iacob, et docebit nos de viis suis, et ibimus in semitis eius, quia de Sion exibit lex et verbum Domini de Ierusalem... et regnabit Dominus super eos in monte Sion ex hoc et usque in aeternum » Mich. IV. 1. sqq.; Is. II. 2. sqq.; Zach. VIII. 3-8. « Et erit in illa die, exibunt aquae vivae de Ierusalem, medium earum ad mare orientis, et medium earum ad mare novissimum (occidentis), in aestate et hieme erunt. Et erit Dominus rex super omnem terram; in die illa erit Dominus unus, et erit nomen eius unum... Et omnes qui reliqui fuerint de universis gentibus, quae venerunt contra Ierusalem (antea hostiles Ecclesiae), ascendent ab anno in annum, ut adorent regem Dominum exercituum » Zach. XIV. 8. sqq.

3°. Novus hic populus Israel, nova Ierusalem, civitas Domini, nova Sion, ut in prophetis promittitur, constituetur in sua propria forma regiminis, magisterii, sacerdotii, quae ab uno summo rege, magistro, sacerdote Christo derivatur.

a) Christus erit summus rex in supernaturali hoc regno pacis; quoniam vero est regnum perenne et visibile in terris eius imperii participes constituentur ab ipso alii pastores et principes, qui eius nomine et potestate regant populum Dei super omnem terram. « Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius. Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. » Ps. II. 6. « Parvulus natus est nobis, et filius datus est nobis, et factus est principatus super humerum eius; et vocabitur nomen eius Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi ⁴, Princeps pacis; multiplicabitur eius imperium, et pacis non erit finis; super solium David et super regnum eius (typo translato ad antitypum) sedebit, ut confirmet illud et corroboret in iudicio et iustitia, amodo et usque in sempiternum » Is. IX. 6. 7. « Et suscitabo super eas (oves Domini) pastorem unum, qui pascat eas, servum meum David; ipse pascet eas, et ipse erit eis in pastorem; ego autem Dominus ero eis in Deum, et servus meus David in medio eorum; ego Dominus locutus sum » Ez. XXXIV. 23. sqq.; XXXVII. 24-28. « Ego congregabo reliquias gregis mei de omnibus terris... et crescent et multiplicabuntur; et suscitabo super eos pastores et pascent eos... Ecce dies veniunt dicit Dominus, et suscitabo David germen ⁵ iustum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet iudicium et iustitiam » Ier. XXIII. 3-6. In mirabili Psalmo XLIV. post insignem descriptionem Christi sponsi et sponsae eius Ecclesiae, verba diriguntur ad Christum: « pro patribus tuis ⁶ nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram » ib. 17.

b) Idem rex et pastor super solium et super regnum David sempiternum promissus est ut propheta fidelis, unde regnum eius est sicut regnum pacis ita veritatis et iustitiae. Iam in institutione antiqui et typici populi Israel Deus pollicetur Moysi legislatori et prophetae populi: « prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui (similitudine principalis praefigurati ad figuram et imaginem adumbrantem, filii in domo sua ad famulum fidelem in domo Dei), et ponam verba mea in ore eius; » nuntiatque Moyses promissionem populo: « prophetam de gente tua et de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi Dominus Deus tuus; ipsum audies » Deut. XVIII. 15-19. (cf. Matth. XVII. 5; Io. VI. 14; Act. III. 22. 23; VII. 36.). Ad hunc Moysi et per Moysen promissum prophetam respicitur, quando populus in ultimo stadio veteris oeconomiae regnum et summum sacerdotium commisit familiae Asmonaeorum, « donec surgat propheta fidelis » ⁷ 1. Macch. XIV. 41.

« Filii Sion exultate et laetamini in Domino Deo vestro, quia dabit vobis doctorem iustitiae, et descendere faciet ad vos imbrem matutinum et serotinum (autumnalem et vernum), sicut in principio » ⁸ Ioel. II. 23. Hinc « de Sion exibit lex et verbum Domini de Ierusalem » Mich. l. c.⁹; eidemque Ierusalem promittit Deus: « ponam universos filios tuos doctos a Domino, et multitudinem pacis filiis tuis, et in iustitia fundaberis » Is. LIV. 13; Ier. XXXI. 33. 34; XXXII. 38-40. Quia porro divinum hoc magisterium perenne sit necesse est, « dabo vobis pastores iuxta cor meum, et pascent eos scientia et doctrina... et congregabuntur ad eam omnes gentes in nomine Domini in Ierusalem, et non ambulabunt post pravitatem cordis sui pessimi » Ier. III. 15. sqq.

Quapropter nomen novae huius Ierusalem erit civitas veritatis, et Sion vocabitur mons sanctitatis. « Habitabo in medio Ierusalem, et vocabitur Ierusalem civitas veritatis et mons Domini exercituum mons sanctificatus (in textu hebraico mons-sanctitatis)... Ecce ego salvabo populum meum de terra orientis et de terra occasus solis... et erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum in veritate et in iustitia » Zach. VIII. 3. 7. 8.

c) Sicut Ecclesia praedicta est regnum pacis et regnum veritatis in Christo et sub Christo summo rege et magistro, a quo homines ab eo constituti perenniter potestatem regni et magisterii participent, ita idem regnum praenuntiatum est fore sacerdotale per summum sacerdotem sanctificatorem Christum, a quo in homines ab ipso assumptos ministeriale sacerdotium derivetur.

α) Ex prophetarum visionibus in Christo diadema regis et diadema sacerdotis intime uniuntur pro perenni eius regno, et ideo utriusque unio valet iugiter in hoc regno, ut sit sacerdotale. Iesus filius Iosedec summus sacerdos dicitur diserte typus portendens Messiam: « audi Iesu sacerdos magne, tu et amici tui... viri portendentes sunt: ecce enim ego adducam servum meum Orientem » (צֶמַח nomen indubitatum Messiae) Zach. III. 8. Iam vero in hoc viro portendente propheta iubetur unire sacerdotale regio diademati, ut iugiter sit « consilium pacis, » i. e. unitatis inter potestatem utramque. « Sumes aurum et argentum, et facies coronas (cf. Apoc. XIX. 12.), et ponas in capite Iesu filii Iosedec sacerdotis magni; et loqueris ad eum dicens: haec ait Dominus exercituum, ecce vir oriens nomen eius... et ipse extruet templum Domino; et ipse portabit gloriam et sedebit et dominabitur super solio suo, et erit sacerdos super solio suo, et consilium pacis erit inter illos duos ¹⁰... et qui procul sunt, venient et aedificabunt in templo Domini. » Zach. VI. 11. sqq. De unione regiae et sacerdotalis dignitatis in Christo, et per Christum in Ecclesia multis disserit s. Epiphanius Haeres. XXIX. n. 2-4.

β) Christus proprio sensu sacerdos praedicitur suo cruento sacrificio acquisiturus sibi Ecclesiam omnium gentium. « Oblatus est, quia ipse voluit, et non aperuit os suum; sicut ovis ad occisionem ducetur.... si posuerit pro peccato animam suam ¹¹, videbit semen longaevum.... in scientia sua iustificabit iustus servus meus multos, et iniquitates eorum ipse portabit; ideo dispertiam ei plurimos, et fortium dividet spolia, pro eo quod tradidit in mortem animam suam » Is. LIII. Hoc sacrificio Christi abolenda sunt omnia typica sacrificia antiqua. « Sacrificium et oblationem noluisti; aures autem perfecisti mihi. Holocausta et pro peccato non postulasti: tunc dixi, ecce venio... Annuntiavi iustitiam tuam in Ecclesia magna.... non abscondi misericordiam tuam et veritatem tuam a concilio multo » ¹² Ps. XXXIX. 7. sqq.

γ) Sacerdotium Christi praedicitur «aeternum secundum ordinem Melchisedech,» qui sacerdos altissimi in typo sacrificium obtulit panem et vinum Ps. CIX. 4. (Gen. XIV. 18.). Secundum hunc ordinem sacerdotii Christi praenuntiatur in eius Ecclesia futurum iuge sacrificium incruentum «ab ortu solis usque ad occasum» ad magnificationem nominis Dei «in gentibus» Mal. I. 11, de qua prophetia egimus in Tract. de Euch. sacrif. th. X.

Hinc porro consequitur et a prophetis praenuntiatur etiam iuge sacerdotium in Ecclesia, utique a summo sacerdote secundum ordinem Melchisedech institutum et derivatum. «Venio, ut congregem cum omnibus gentibus et linguis (heb. omnes gentes et linguas), et venient, et videbunt gloriam meam. Et ponam in eis signum ¹³, et mittam ex eis qui salvati fuerint, ad gentes, in mare (תרשיש Tartessum), in Africam, et Lydiam tendentes arcum, in Italiam ¹⁴ et Graeciam, ad insulas longe, ad eos qui non audierunt de me, et non viderunt gloriam meam. Et annuntiabunt gloriam meam gentibus..... Et assumam ex eis sacerdotes et levitas, dicit Dominus. Quia sicut coelum novum et terra nova... sic stabit semen vestrum et nomen vestrum» Is. LXVI. 18. sqq.; Mal. III. 3. 4. «In diebus illis et in tempore illo germinare faciam David germen iustitiae (nomen Messiae cf. Is. IV. 2; Ier. XXIII. 5; Zach. III. 8; VI. 12.)...quia haec dicit Dominus: non interibit de David vir, qui sedeat super thronum domus Israel; et de sacerdotibus et de levitis non interibit vir a facie mea (ministrans coram me), qui offerat holocautomata et incendat sacrificium et caedat victimas omnibus diebus... Si irritum potest fieri pactum meum cum die et pactum meum cum nocte, ut non sit dies et nox¹⁵ in tempore suo, et pactum meum irritum esse poterit cum David servo meo, ut non sit ex eo filius, qui regnet in throno eius, et levitae et sacerdotes ministri mei. Sicut enumerari non possunt stellae coeli et metiri arena maris, sic multiplicabo semen David (eos qui sunt a Christo, quem germinare faciet Davidi germen iustitiae), et levitas ministros meos.» Ier. XXXIII. 15. sqq.

Manifestum est, sicut hic promittitur praefiguratum aeternum regnum Christi alterius ordinis sublimioris, quam fuerat regnum typicum Davidis, ita promitti in hoc regno sacerdotium alterius ordinis ipsi indoli regni respondens, sicut terra nova et coelum novum, ita novum sacerdotium sublimius, quam fuerat in typo sacerdotium leviticum (cf. Heb. VIII. IX. XIII. 10.). Sicut Paulus (Heb. VII. 11-14.) ex eo inter alia, quod Christus non est ex tribu Levi, demonstrat eius sacerdotium alterius ordinis et non leviticum esse, ita etiam sacerdotes et levitae in regno Christi a prophetis ll. cc. promittuntur futuri non ex genere levitico, sed assumendi ex omnibus gentibus, multiplicandi et oblaturi sacrificia usque ad consummationem saeculi quamdiu erunt dies et nox ¹⁶. Translato autem et mutato sacerdotio, utique fieri necesse est translationem et mutationem legis, cultus externi, et nominatim sacrificii (Heb. VII. 12.), quod alibi praedictum esse vidimus futurum unicum secundum ordinem typi in Melchisedech. Quando igitur Ieremias diversas species sacrificiorum veteris oeconomiae, in qua ipse propheta, et illi erant, quibus proxime prophetabat, videtur transferre ad sacerdotes in regno Christi ¹⁷, non aliud intelligendum est, nisi quod omnibus illis typicis sacrificiis successurum sit unum sacrificium per illa omnia praefiguratum. «Carnalium sacrificiorum varietate cessante omnes differentias hostiarum una corporis et sanguinis tui implet oblatio... ut sicut unum est pro omni victima sacrificium, ita unum de omni gente sit regnum» s. Leo serm. 59. c. 7. cf. serm. 68. c. 3. «Mensam sacerdos ipse mediator Testamenti novi exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo; id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis veteris Testamenti, quae immolabantur in umbra futuri. Propter quod etiam vocem illam in psalmo tricesimo et nono eiusdem mediatoris per prophetiam loquentis intelligimus, sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur, et participantibus ministratur» Aug. Civ. Dei XVII. c. 20. n. 2. «Unus verus mediator.... et sacerdos est, ipse offerens, ipse et oblatio. Cuius rei sacramentum quotidianum esse voluit Ecclesiae sacrificium; quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre ¹⁸. Huius veri sacrificii multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, ut hoc unum per multa figuraretur, tamquam verbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo veroque sacrificio cuncta sacrificia falsa (imperfecta in umbra et figura cf. Heb. VIII. 7.) cesserunt.» Ibid. l. X. c. 20.

Pauca quae citavimus, sufficiunt, ut indefectibile regnum Christi in terris proprio regimine, magisterio, et sacerdotio in se cohaerens a Christo ipso Redemptore acquirendum suo sanguine, et ex omnibus gentibus ad aeternam omnium gentium salutem fundandum, clarissime in prophetis praenuntiatum esse intelligamus, adeo ut aeternum hoc et universale regnum constituat unum ex insignioribus characteribus et illustrioribus notis promissi Messiae. Multa alia prophetarum oracula huc pertinentia facile induci possent, quae non minori luce splendent. Is. XI. 1. 11. 12, XL. 2. 9; XLII. 6. 10; LI. 3-7; LIV; LXII; LXV. 16. sqq.; Hos. II. 16. sqq.; III. 5; Ioel. II. 27-32; III. 16-21. Amos III. 16. sqq.; IX. 11; Soph. III. 14; Zach. II. 10; XIV. 8. 9. Norma aliqua ad discernendas prophetias, quae vel sensu immediato vel typico ad Christum et¹⁹ eius Ecclesiam referuntur, ex modo citandi s. Pauli Rom. XV. 8-12. deduci potest.

Prophetiae promissionum et complementum executionis sese mutuo collustrant, ac manifesto divinitatis sigillo confirmant; ad ipsius igitur complementi considerationem nobis transeundum est.