De Ecclesia Christi

«1°. Christus Deus ipse sicut primatum in Petro, ita non minus divino iure instituit hunc primatum perennem in sua visibili Ecclesia, ut perpetua serie singulos antecessores singuli successores excipiant, quae institutio perennitatis et successionis in evangeliis descripta fide divina credenda est. 2°. Postquam Petrus in sua persona gerens primatum a Christo sibi commissum fundavit et sibi assumpsit episcopatum seu sedem Romanam, hancque moriens reliquit vacuam cum exigentia successionis tam in primatu quam in episcopatu Romano, modus ipse successionis in primatu determinatus est, ut successio legitima in episcopatu Romano sit successio in primatu super universam Ecclesiam; ita enim ius divinum successionis determinatum semper et ubique intellexit universa Ecclesia, quemadmodum demonstrat Conciliorum, Romanorum Pontificum ceterorumque Patrum consentiens doctrina, quae ipsum evidens et perpetuum factum unionis primatus cum sede Romana Petri declarat.»

I. Institutio visibilis petrae Ecclesiae, confirmatoris fratrum, pastoris ovium Christi in singulari persona Simonis Petri, ut in superiori thesi demonstrata est, continet etiam institutionem perennis successionis in eodem munere eademque potestate creata a Christo Deo in Petro ut in exordio et velut primo membro totius seriei perpetuae successorum. «Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam; et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Rogavi pro te, ut non deficiat fides tua, et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Pasce oves meas.»

a) Obiectum quod potestati et actibus Petri assignatur ac subditur, ut supra ostensum est, unum idemque exprimitur quatuor modis aequipollentibus. Fratres enim omnes simul qui sint confirmandi, «fraternitas quae in mundo est,» oves Christi pascendae simul spectatae, «unus grex et unus pastor» rem eamdem significant ac Ecclesia Christi aedificata in petra, et regnum coelorum in quo omnia ad illud pertinentia ligentur et solvantur clavibus Petro datis. Iam vero haec Ecclesia Christi (regnum coelorum in terris, fraternitas una, grex unus Christi principis pastorum) ex promissione et institutione ipsius perstabit usque ad consummationem saeculi, quod inferius adhuc demonstrandum hic merito praesumimus, et ceterum in hac ipsa declaratione petrae promittitur, quoniam huius positi fundamenti Ecclesiae finis ac munus esse dicitur, ut portae inferi numquam praevaleant adversus eam. Igitur cum Ecclesia sua perenniter conservanda Christus coniungit atque in ea instituit ut causam ministerialem et instrumentaliter efficientem conservationis perennis munus ac potestatem Petri, tamquam visibilis petrae, administratoris clavium, confirmatoris fratrum, pastoris ovium. Ergo sicut perennitas Ecclesiae ita non minus perennitas muneris ac potestatis Petri a Christo promissa est et instituta, finaliter quidem haec propter illam, efficienter vero haec quodammodo prior illa.

b) Consideremus actus huius muneris et potestatis in Petro institutae. Ecclesia Christi aedificata in petra non sane intelligitur sensu materiali, sed sensu theologico «domus spiritualis» fidelium nempe qui ab Apostolis dicuntur «vocati in societatem Filii Dei Iesu Christi,» et «societatem habere ad invicem» 1. Cor. I. 9; 1. Io. 1. 3. 7. Proinde etiam petra sensu homogeneo huic domui spirituali intelligitur is, qui potestate supernaturali et actibus huius potestatis istam societatem fidelium sustentat contra portas inferi, regit, ac continet in unitate, cuiusmodi actus a Christo ipso designantur ligare et solvere quaecumque ad regnum Dei pertinent, confirmare in fide, pascere sensu superius explicato. Atqui hi actus erga Ecclesiam iniunguntur a Christo non solum ut praeteriti, qui aliquando exerciti a Petro iam deinceps desierint, sed imo non possunt intelligi nisi qui ab homine ea potestate eoque munere instructo exerceantur per omne aevum, quo perstat Ecclesia ad quam referuntur ut ad suum obiectum. Ergo Petrus, ut a Christo ea potestate et eo munere erga Ecclesiam instructus est, perenniter vivens suis actibus sustentat ut visibilis petra unus unam Ecclesiam, eam administrat ligando et solvendo suprema clavium potestate, confirmat in fide, pascit docendo, regendo, sanctificando normis ac modis a Christo institutis. Atqui perennitas haec non est in persona Petri, cui praedictum est in ipsa muneris institutione, qua morte clarificaturus esset Deum (Io. XXI. 19.); ergo in Petro, cui singulariter prae omnibus aliis Apostolis et in expressa distinctione ab omnibus aliis uni commissum est munus illud supremum in Ecclesia et super Ecclesiam, instituta est perennitas ita, ut in eadem potestate et in iisdem officiis perpetua successione semper singuli successores excipiant singulos antecessores inde a Petro velut prima radice totius seriei, quamdiu aedificata in hac petra, cuius vis et ratio eadem manet ex ipsa institutione in singulis successoribus, Ecclesia perstabit firmata a Christo per ipsam petram, ut portae inferi non praevaleant adversus eam. Cum itaque potestas, quae in Petro instituta est propaganda ad successores, aeque pro his singulis sit instituta, eademque perenniter derivetur a Christo capite Ecclesiae et principe pastorum eius nomine in eius Ecclesia exercenda; singuli aeque ac Petrus sunt et dicuntur Vicarii Christi in regno Christi in terris. Nihilominus quia, ut vidimus, in ipsa institutione potestatis nomine Petri, ut in prima radice totius seriei, comprehenduntur omnes eius successores, et quia propterea Petrus non utique in sua persona sed in sua potestate recte dici potest et a Patribus dicitur «ad hoc usque tempus et semper in suis successoribus vivere» (Philippus legatus in Conc. Ephesino), «cuius nempe in sua sede vivit potestas et excellit auctoritas,» ut ait s. Leo (serm. 2. c. 3.): hanc successionem in eadem potestate Patres significant, quando successores Petri appellant Vicarios Petri vel etiam Vicarios apostolicae sedis (s. Gelas. ep. 4. ad Anast. imperat.). Vicarii Christi sunt, quia vices gerunt Christi in potestate ei originaliter propria et eius nomine exercenda; Vicarii beati Petri sunt, quatenus eius vices excipiunt succedendo in eadem potestate a Christo instituta; et sensu eodem Vicarii apostolicae sedis, quatenus in potestate quam Apostolus gloriosa sanguinis effusione decoratus in sua hac sede propagandam reliquit, eiusdem Apostoli vice succedunt.

II. Perennis haec successio in Petri primatu, quam ipsis verbis promissionis et institutionis contineri ostendimus, semper in antiquitatis christianae fide et professione celebrata est; imo quod hic potissimum spectamus, ipse modus successionis tum communi omnium aetatum professione tum rebus gestis certus et indefectibilis agnitus est. Sicut enim potestas in Petro instituta, ut eam in superiori thesi descripsimus, semper credita et praedicata est vigere in singulis Petri successoribus, ita successio Petri numquam alia audita est vel agnita, nisi successio in sede Romana Petri, quam ipse sibi ut episcopatum peculiarem adoptatam martyrio consecravit, sicque facto suo iam incommutabili sedem seu episcopatum Ecclesiae particularis evexit ad sedem et episcopatum «potentioris principalitatis,» ut loquitur Irenaeus, ita ut in huius Romanae sedis heredibus Petrus semper vivens, ratione nempe plenae potestatis in eo institutae, a Conciliis, ab ipsis Romanis Pontificibus et a ceteris Patribus agnitus sit et praedicatus.

1°. Ad professionem erectionis sedis Romanae per Petrum, ac proinde muneris ac potestatis Petri in successore huius sedis Apostolicae Patres Concilii Sardicensis dicunt, se «sancti Petri Apostoli memoriam honorare» in Iulio Romano Episcopo (can. 3.); quod explicant in synodica epistola ad ipsum Iulium: «hoc enim optimum et valde congruentissimum videbitur, si ad caput id est ad Petri Apostoli sedem de singulis quibusque provinciis Domini referant sacerdotes» (Constant. ep. 3. inter epp. Iulii) ¹. In Concilio Ephesino Philippus legatus sedis Apostolicae ad solemnem definitionem et condemnationem Nestorii firmandam declaravit tamquam omnium saeculorum notoriam professionem, universas in Petro institutas praerogativas vigere easdem in eius Romanae sedis successoribus. «Sancta membra (Patres Concilii oecumenici) sancto capiti (Coelestino) vos adiunxistis (in damnando haeretico); non enim ignorat vestra beatitudo, totius fidei vel etiam Apostolorum caput esse beatum Apostolum Petrum... Nulli dubium imo omnibus saeculis notum est, quod sanctus beatissimusque Petrus Apostolorum princeps et caput, fideique columna, et Ecclesiae catholicae fundamentum.... ad hoc usque tempus et semper (tempore hucusque elapso et omni tempore futuro) in suis successoribus vivit et iudicium exercet. Huius itaque secundum ordinem (perpetua nempe serie a Christo ordinata) successor et locum tenens (κατὰ τάξιν ὁ διάδοχος καὶ τοποτηρητής) ² sanctus beatissimusque Papa noster Coelestinus Episcopus nos ipsius praesentiam supplentes ad hanc sanctam synodum misit» (Hard. T. I. p. 1471. 1478.). In Concilio Chalcedonensi post lectam epistolam Leonis Romani Pontificis Patres acclamando professi sunt: «anathema ei qui non ita credit; Petrus per Leonem ita locutus est» (Hard. II. p. 306.). Eadem est professio Patrum Concilii VI. de Romano Pontifice Agathone. «Summus nobiscum Apostolorum princeps concertabat; illius enim imitatorem et sedis successorem habuimus fautorem... atramentum videbatur (epistola utraque ad Conc. et ad Imperat.), et per Agathonem Petrus loquebatur» (Hard. III. p. 1422. cf. p. 1159. 1287.). Legatis Apostolicis ad Concilium VII. Hadrianus I. duas dedit epistolas unam ad imperatorem Constantinum eiusque matrem Irenem, alteram ad Tarasium episcopum CP. Utraque lecta in Concilio «sancta synodus dixit: tota sacratissima synodus ita credit, ita sapit, ita dogmatizat.» Tum ad explicitam interpellationem factam a duobus legatis Pontificis, an admittant litteras sanctissimi Papae senioris Romae, «sancta synodus dixit: sequimur, et suscipimus, et admittimus.» Tarasius deinde suis litteris ad Pontificem professus est, ipsum iisdem epistolis «velut oculum totum corpus ad rectitudinis et veritatis semitam direxisse, sicque catholicam Ecclesiam unitatem recepisse.» Iam vero in utraque epistola Pontifex studiose declarat perennem totius potestatis Petri a Christo institutae successionem in sede Romana. «Ipse princeps Apostolorum beatus Petrus qui Apostolicae sedi primus praesedit, sui apostolatus principatum ac pastoralis curae successoribus suis, qui in eius sacratissima sede perenniter sessuri sunt, dereliquit; quibus et auctoritatis potestatem, quemadmodum a Salvatore nostro Domino Deo ei concessa est, et ipse quoque suis contulit, ac tradidit divino iussu successoribus Pontificibus» ³ (Hard. IV. p. 82. 94. 102. 510.). In Concilio VIII. Patres professionem fidei a Romano Pontifice Hadriano II. propositam (ex formula iam pridem contra Acacianum schisma ab Hormisda Pontifice praescripta) ediderunt, qua declaratum est, dicta Petro aeque pertinere ad Petri Apostolicam sedem. Nam ideo, inquiunt, «in sede Apostolica immaculatam semper catholicam reservatam esse religionem et sanctam celebratam doctrinam,» ac proinde oportere «in una communione esse, quam sedes Apostolica praedicat,» «quia non potest Domini nostri Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam» (Hard. V. p. 773. 774.) ⁴ cf. Conc. Vatic. sess. 4. c. 4.

2°. Eodem modo Romani Pontifices non solum non contradicentibus sed ultro consentientibus Episcopis et Ecclesiis quibus scribebant, totam potestatem a Christo in Petro institutam sibi aeque ac Petro ipsi collatam esse, idque ab universa Ecclesia semper agnitum et agnoscendum esse vindicabant non alia ratione, nisi quia ipsi sunt Petri successores in Sede Romana seu in hac Ecclesia particulari a Petro sibi singulariter assumpta. S. Siricius se muneris ac potestatis Petri heredem atque idcirco velut unam cum eo personam profitetur. « Portamus onera omnium (in universa Ecclesia) qui gravantur, quin imo haec portat in nobis beatus Apostolus Petrus, qui nos in omnibus, ut confidimus, administrationis suae protegit ac tuetur heredes » (ep. 1. ad Himer. Tarracon. n. 1.). Hinc violare « regulam » a Petri herede praescriptam idem est ac « ab apostolicae petrae, supra quam Christus universalem construxit Ecclesiam, soliditate divelli » (ibid. n. 3.). Ita suprema potestas beati Petri, sedis Apostolicae, et cuiusque pro tempore Romani Pontificis semper in unum idemque reducitur in epistolis ad Ecclesias occidentis et orientis. Consulantur Innocentius I. (ep. 29. n. 1. ad Conc. Carthag.), Zosimus (ep. 2. n. 1; ep. 12. n. 1. ad Aurel. et Eppos Afric.), Bonifacius I. (epp. 4. 5. 13. 14. 15. ad Ruf. Thessalon.), Coelestinus I. (ep. 3. ad Eppos Illyriae; ep. 25. n. 9. ad plebem Constantin.), Xystus III. (ep. 6. n. 5. ad Ioan. Antiochen.).

« In requirendis Dei rebus ait Innocentius, antiquae traditionis exempla servantes, ad nostrum approbastis referendum esse iudicium, scientes quid sedi Apostolicae, cum omnes hoc loco positi (in serie Pontificum) ipsum sequi desideremus Apostolum, debeatur, a quo ipse episcopatus et tota auctoritas huius nominis emersit. Quem sequentes tam mala damnare novimus quam probare laudanda. » Etenim Patres antiqui « non humana sed divina decrevere sententia, ut quidquid quamvis de disiunctis remotisque provinciis ageretur, non prius ducerent finiendum, nisi ad huius sedis notitiam perveniret, ut tota huius auctoritate, iusta quae fuerit pronuntiatio, firmaretur, indeque sumerent ceterae Ecclesiae. » Haec ab Innocentio dicta in condemnatione haeresis Pelagianae, iisdem paene verbis repetierunt postea Episcopi Africani postulantes damnationem monotheletismi in epistola ad Theodorum Pontificem, quae lecta et approbata est in Concilio Lateranensi sub Martino I. (Hard. T. III. p. 734.). Quod Innocentius plenam et universam auctoritatem (ut quidquid de disiunctis remotisque provinciis ageretur, huius sedis tota auctoritate firmaretur) in malis damnandis et probandis bonis sibi asseruit, quia Sedes Romana est Sedes Apostolica (Apostoli nempe Petri), in qua omnes sequi desiderant Apostolum; id Africani ex sua parte ita exprimunt: Apostolicae sedi « in honore beatissimi Petri Patrum decreta peculiarem omnem decrevere reverentiam in requirendis Dei rebus, quae omnino et sollicite debent, maxime vero iusteque ab ipso praesulum examinari vertice Apostolico, cuius vetusta sollicitudo est tam mala damnare quam probare laudanda... ut huius auctoritate, iusta quae fuerit pronuntiatio, firmaretur, indeque sumerent ceterae Ecclesiae velut de natali suo fonte praedicationis exordium, et per diversas mundi regiones puritatis incorruptae maneant fidei sacramenta salutis » (mysteria ac dogmata fidei salutaris). Quando hic et alibi saepe « Patrum decreta » induntur, patet haec declarantia (per clavim magisterii et doctrinae) potestatem in Petro divinitus institutam, non decreta constituentia (per clavim dumtaxat iurisdictionis proprie dictae et ecclesiasticae legislationis) debere intelligi, sicut Innocentius de tota Petri in Romano Pontifice potestate dixit « Patres non humana sed divina decrevisse sententia. » Hoc ipsum sicut et potestatis Petri in universam Ecclesiam hereditatem ratione successionis in particulari sede episcopatus Romani docuerunt luculenter ceteri, quos citavimus. « Tantam huic Apostolo, scribit Zosimus, canonica antiquitas per sententias omnium voluit (declarando nempe) esse potentiam, ex ipsa quoque Christi Dei nostri promissione, ut et ligata solveret et soluta vinciret; par potestatis data conditio in eos, qui sedis hereditatem ipso annuente meruissent; habet enim ipse cum omnium Ecclesiarum tum huius maxime, ubi sederat curam ⁵; nec patitur aliquid privilegii (Ecclesia ubi sederat) aliqua titubare aura sententiae (i. e. vocari in dubium), cui ipsa sui nominis firma et nullis hebetata motibus constituit fundamenta ⁶ et quae sine suo periculo temere nullus incessat. Cum ergo tantae auctoritatis Petrus caput sit, et sequentia omnium maiorum studia firmaverint (post Christi Dei promissionem et institutionem maiorum studia traditione theoretica et practica firmaverunt), ut iam humanis quam divinis legibus et disciplinis omnibus firmetur Romana Ecclesia, cuius (Petri) locum nos regere, ipsius quoque potestatem nominis obtinere (Apostolicum successorem in potestate Petri), non latet vos;.... tamen cum tantum nobis esset auctoritatis, ut nullus de nostra possit retractare sententia, nihil egimus, quod non ad vestram (Episcoporum Africae) notitiam nostris ultro litteris referremus. » Bonifacius I. (ep. 4.) iura potestatis, ait, a Petro dominica voce acceptae constituere sedem Romanam, quia est sedes Petri, « fundamentum ac petram spiritualem Ecclesiae. » Nam (ex ep. 14.) « institutio universalis nascentis Ecclesiae de beati Petri sumpsit honore principium, in quo (Petro) regimen eius et fundamentum consistit... Nicaenae synodi non aliud praecepta testantur, adeo ut non aliquid super eum (Petrum, qui tunc erat et singulis quibusque aetatibus est Pontifex Romanus) ausa sit constituere, cum videret nihil super meritum suum (super id quod a Christo obtinere meruit) posse conferri, omnia denique huic noverat Domini sermone concessa. Hanc ergo (Ecclesiam Romanam) Ecclesiis toto orbe diffusis velut caput suorum certum est esse membrorum, a qua se quisquis abscidit, fit christianae religionis extorris, cum in eadem non coeperit esse compage » ⁷. Ita etiam ex ep. 15. « manet (Bonifacii et quovis antecedente aut subsequente tempore) beatum Apostolum Petrum per sententiam dominicam universalis Ecclesiae ab hoc sollicitudo suscepta; quippe quam Evangelio teste in se noverit esse fundatam; nec umquam eius honor vacuus potest esse curarum, cum certum sit, summam rerum ex eius deliberatione (Petri nempe non in coelo sed in terris deliberantis et iudicantis) pendere. Quae res animum meum usque ad orientis loca extendunt. » Demonstrat deinde, « maximas orientalium Ecclesias in magnis negotiis, in quibus opus esset disceptatione maiore, sedem semper consuluisse Romanam, » idque probat inductis exemplis Alexandrinae, Antiochenae, Constantinopolitanae Ecclesiae, et omnium universim orientalium. His omnibus antecessoribus suis consentiens Coelestinus I. (ep. 3.) « nos praecipue circa omnes cura constringimur, inquit, quibus necessitatem de omnibus tractandi Christus in sancto Petro Apostolo, cum claves aperiendi claudendique daret, indulsit. » Hinc suam adversus Nestorium sententiam, sicut Concilia profiteri vidimus, beatissimum Petrum semper in suis successoribus vivere et iudicium exercere et concertare et loqui, Coelestinus (ep. 25.) simpliciter tribuit beato Petro. « Nec tamen beatus Petrus Apostolus deseruit tam graviter laborantes (clerum et populum Constantinopolitanum); nam cum separari tale ulcus de ecclesiastico corpore horrens omnibus putredo suaserit, cum ferro obtulimus fomentum (Coelestinus veniam promittens resipiscenti), sed ille abusus nostro studio... medicinam respuens elegit abscindi. » In eadem causa, postquam Ioannes Antiochenus fautor Nestorii tandem cum suis orientalibus Episcopis consensit in damnationem haeresiarchae, Xystus III. successor Coelestini scripsit ad Ioannem gratulando reditum ad unitatem Ecclesiae: « expertus es praesentis negotii eventu, quid sit sentire nobiscum, Beatus Petrus Apostolus in successoribus suis, quod accepit, hoc tradidit... Non parum nobis oneris non parum laboris incumbit, ut Ecclesiae Domini macula desit et ruga. »

S. Leo eo modo, quo hactenus vidimus penes Pontifices antecessores, ubique haec duo distinguit, primum quidem merita et intercessionem beati Petri apud Deum, quae ipsi in coelo sunt propria et personalia, tum vero potestatem, munus et officium gubernandi Ecclesiam universalem, quae sicut ipsi fuerant collata a Christo, ita manent semper eadem in Petri sede et Petri herede, hoc est singulis Romana in sede successoribus. « Nec abest ab hoc coetu beatissimi Apostoli Petri pia dignatio et fida dilectio... probans ordinatissimam totius Ecclesiae caritatem, quae in Petri sede Petrum suscipit, et a tanti amore pastoris nec in persona tam imparis tepescit heredis » (serm. 2. c. 2.). « Manet ergo dispositio veritatis, et beatus Petrus in accepta fortitudine petrae perseverans suscepta Ecclesiae gubernacula non reliquit... Si quid itaque a nobis recte agitur recteque discernitur, si quid a misericordia Dei quotidianis supplicationibus obtinetur, illius est operum atque meritorum, cuius in sede sua vivit potestas, excellit auctoritas...in persona humilitatis meae ille intelligatur, ille honoretur, in quo et omnium pastorum sollicitudo cum commendatarum sibi ovium custodia perseverat, et cuius dignitas etiam in indigno herede non deficit » (serm. 3. c. 3. 4.). « Ad beati Apostoli Petri sedem ex toto orbe concurritur, et illa universalis Ecclesiae eidem a Domino commendata dilectio (Io. XXI. 15–17.) etiam ex nostra dispensatione deposcitur... Subiungit autem se non solum apostolica sed etiam episcopalis beatissimi dignitas Petri, qui sedi suae praesse non desinit, et indeficiens obtinet cum aeterno sacerdote consortium; soliditas enim illa quam de petra Christo etiam ipse petra factus accepit, in suos quoque se transfudit heredes » (serm. 5. c. 2. 4. cf. serm. 82. c. 1; ep. 6. c. 2; ep. 10. c. 1. 2.). Videlicet episcopalis dignitas in sede particularis Ecclesiae Romanae iam coniuncta est cum dignitate apostolica a Christo collata Petro super Ecclesiam universalem, haecque dignitas utrumque indeficiens Petri est participatio seu consortium, cum aeterno sacerdote Christo. Quomodo vero apostolatus cum episcopatu Petri iam defuncti possit esse et sit indeficiens in Ecclesia, sanctus Pontifex dat rationem; soliditas enim petrae, hoc est tota praerogativa, qua Petrus petra factus est a Christo petra, transit in singulos Petri heredes.

Eamdem doctrinam vindicavit Gelasius I. fortissimus fidei et unitatis catholicae defensor adversus Anastasium imperatorem et Episcopos Constantinopolitanos in schismate Acaciano et haeresi monotheletica. « Qua enim ratione vel consequentia aliis sedibus deferendum est, si primae beatissimi Petri sedi antiqua et vetusta reverentia non defertur, per quam omnium sacerdotum dignitas semper est roborata atque firmata (quod postea dixit s. Gregorius: meus honor est, fratrum meorum solidus vigor), trecentorumque decem et octo Patrum (Nicaenorum) ⁸ invicto et singulari iudicio vetustissimus iudicatus (al. vindicatus) est honor? utpote qui Domini recordabantur sententiam: tu es Petrus.... rogavi pro te..... pasce oves meas (Matth. XVI. Luc. XXII. Io. XXI.)... ut una monstraretur compago corporis Christi, quae ad unum caput gloriosissima dilectionis societate concurreret;... maiores nostri reverendi illi Ecclesiarum magistri (Patres Nicaeni vel Sardicenses) ad illam sedem quam princeps Apostolorum sederat Petrus, sui sacerdotii sumpta principia (cf. Patres citatos in thesi antecedenti n. IV. 2.) repleti Christi caritate mittebant, suae inde soliditatis gravissima firmitatis roboramenta poscentes. » Post alia ita concludit: « Unum principem esse ex illis (Apostolis) voluit Christus, eumque dispensatione mirabili in dominam gentium Romam direxit, ut in praecipuam urbem vel primam primum et praecipuum dirigeret Petrum; ibique... sanguinis gloriosa effusione decoratus externo hospitio conquiescit, praestans sedi quam ipse benedixit, ut a portis inferi numquam pro Domini missione vincatur, omniumque sit fluctuantium (ad fidei firmitatem et communionis unitatem) tutissimus portus. » (ep. 8. seu Tract. contra schisma Acac.). « Si cunctis generaliter sacerdotibus recte divina tractantibus fidelium convenit corda submitti, quanto potius sedis illius praesuli consensus est adhibendus, quem cunctis sacerdotibus divina summitas voluit praeeminere, et subsequens Ecclesiae generalis iugiter pietas celebravit? Ubi pietas tua (imperatoris) evidenter advertit, numquam quolibet penitus humano consilio elevare se quemquam posse illius privilegio vel confessioni (Petri nempe supremae potestati vel fidei doctrinae permanenti in successoribus singulis), quem Christi vox praetulit universis, quem Ecclesia veneranda confessa semper est et habet primatem » (ep. 4. ad Anastas. August.). Sedes Romana est ea, « quae et unamquamque synodorum sua auctoritate confirmat et continuata moderatione custodit pro suo scilicet principatu, quem beatus Petrus Apostolus Domini voce perceptum, Ecclesia nihilominus subsequente, et tenuit semper et tenet (ep. 7. ad. Eppos Dardan.) Harduin. T. II. p. 893. 907. 919. In Concilio Romano anni 496. sub Gelasio repetitur, quod iam ab aliis Patribus de Romanae Ecclesiae primatu vidimus declaratum. « Quamvis universae per orbem catholicae Ecclesiae unus thalamus Christi sit; sancta tamen Romana catholica et apostolica Ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris Ecclesiis praelata est, sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtinuit: tu es Petrus, inquientis, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam » Hard. T. II. p. 938.

S. Gregorius M. ut nunc alios praetereamus, potestatem et curam pastoralem, quam multipliciter exercuit in universas Ecclesias, non aliunde derivat, nisi quia sedes Romana quam ipse tenet, est sedes Petri, sedes Apostolica. Iubens fieri Concilium in Numidia ad discutiendam causam Maximiani Episcopi, generalibus insidiis hostis antiqui contra « ovium dominicarum pastores » suam opponens generalem curam Ecclesiarum, « sed nos, inquit, qui licet immeriti sedem Apostolicam vice Petri Apostolorum principis suscepimus gubernandam, ipso pontificatus officio cogimur generali hosti, quibus valemus, nisibus obviare » l. II. ep. 48. ad Columb. Ita etiam Ioannem Episcopum Syracusanum, qui aliquid de causa primatis in provincia Bizacena Africae ad Pontificem retulerat, laudat quod « amorem suum erga beatum Petrum Apostolum non cessat ostendere. » De illo vero Bizaceno primate ait: « quod se dicit sedi Apostolicae subiici, si qua culpa in Episcopis invenitur, nescio quis ei Episcopus subiectus non sit; cum vero culpa non exigit, omnes secundum rationem humilitatis aequales sunt » l. IX. ep. 59. ad Ioan. Syrac. « Illud autem admonemus, ut Apostolicae sedis reverentia nullius praesumptione turbetur; tunc enim status membrorum integer manet, si caput fidei nulla pulset iniuria » l. XIII. ep. 37. ad Ioann. Ep. Panormitan. Agens de confirmanda electione et permittenda consecratione Episcopi Mediolanensis ait: quanto Apostolica sedes, Deo auctore, cunctis praelata constat Ecclesiis, tanto inter multiplices curas et illa nos valde sollicitat, ubi ad consecrandum antistitem nostrum exspectatur arbitrium; » delegatum vero suum Ioannem subdiaconum in hac re iubet ita agere, « quatenus et Apostolica sedes proprium vigorem retineat, et a se concessa aliis sua iura non minuat » l. III. ep. 30. ad Ioan. subdiac. Auctoritatem, qua decessor Pelagius II. et ipse Gregorius usurpationem Ioannis Ieiunatoris Constantinopolitani sese oecumenicum patriarcham iactantis acerrime oppugnaverunt ⁹, deducit ex s. Petro. « Ioannes in Constantinopolitana urbe synodum fecit, in qua se universalem appellare conatus est; quod mox idem decessor meus (Pelagius) ut agnovit, directis litteris ex auctoritate sancti Petri Apostoli eiusdem synodi acta cassavit » l. V. ep. 43. ad Eulog. Alexandr. et Anastas. Antiochen. patriarchas.

Vidit Gregorius et satis declaravit, illius praedicationis, qua patriarcha aut Episcopus universalis dicatur, duplicem posse esse sensum, priorem quidem, ut non nisi suprema potestas in universam Ecclesiam exprimatur. Hoc sensu sicut Petro ita eius successoribus iisque solis ista appellatio competit, eisque etiam in Concilio Chalcedonensi et ab aliis Patribus non sane immerito sed omni iure tributa est ¹⁰; illi tamen ea uti noluerunt propter sensum alterum, qui ei subiici posset, quasi nempe unus sit in Ecclesia Episcopus, et alii nulli essent suarum plebium Episcopi, sed Vicarii dumtaxat illius Episcopi universalis. Hoc igitur altero sensu nec Petrus universalis Apostolus, quasi alii veri Apostoli non essent, nec Petri successores universales Episcopi dici possunt, ne aliis omnibus nomen et potestas Episcoporum derogetur. In Constantinopolitano vero vel quovis alio Episcopo nomen et res nomine significata utroque sensu est « contra evangelicam sententiam, contra beatum quoque Petrum Apostolum (cuius nempe iura super universam Ecclesiam violantur), et contra omnes Ecclesias (quae singulae suos habent Episcopos), contraque statuta canonum » (quae sedem Alexandrinam secundam, Antiochenam tertiam post Romanam declarant) l. V. ep. 21. ad Constantiam Augustam. Unde ibidem subiungit: « hac in causa nequaquam me pietas vestra despiciat, quia etsi peccata Gregorii tanta sunt, ut pati talia debeat, Petri tamen Apostoli peccata nulla sunt, ut vestris temporibus pati ista mereatur... et propter peccata nostra, qui ei (Petro) indigne servimus, eius apud vos honor nullatenus minuatur. » Porro si quis in synodo non sibi caverit ab ista appellatione Episcopo Constantinopolitano tribuenda, « a beati Petri Apostolorum principis pace se noverit segregatum » l. IX. ep. 68. ad Euseb. Thessalonic.

Quod vero de re et nomine universalis in Romano Pontifice diximus, verbis Gregorii ita declaratum habemus: « Cunctis Evangelium scientibus liquet, quod voce Dominica sancto et omnium Apostolorum Petro principi Apostolo totius Ecclesiae cura commissa est. » Inductis textibus Io. XXI. Luc. XXII. Matt. XVI. prosequitur: « Ecce claves regni coelestis accepit, potestas ei ligandi ac solvendi tribuitur, cura ei totius Ecclesiae et principatus committitur, et tamen universalis Apostolus non vocatur... Certe pro beati Petri Apostolorum principis honore per venerandam Chalcedonensem synodum Romano Pontifici oblatum est ¹¹; sed nullus eorum umquam hoc singularitatis nomine uti consensit (quamdiu nempe suspicio singularitatis i. e. unicum in Ecclesia Episcopum significari, subesse poterat), ne dum privatum aliquid daretur uni (Episcopatus privatus i. e. uni proprius in significatione singularitatis), honore debito sacerdotes privarentur universi... Ego cunctorum sacerdotum servus sum, in quantum ipsi sacerdotaliter vivunt; nam qui contra omnipotentem Dominum per inanis gloriae tumorem atque contra statuta Patrum suam cervicem erigit, in omnipotenti Domino confido, quia meam sibi nec cum gladiis flectit » l. V. ep. 20. ad Maurit. Augustum. Fere eadem repetit l. V. ep. 43. ad patriarchas Alexandrinum et Antiochenum: « per sanctam Chalcedonensem synodum Pontifici sedis Apostolicae, cui Deo disponente deservio, hoc universitatis nomen oblatum est... sed absit hoc, absit a Christiani mente id sibi velle quempiam accipere, unde fratrum suorum honorem imminuere quantulacumque ex parte videatur. » Interea mentibus ita iam inhaeserat haec successoris Petri appellatio, ut Eulogius Alexandrinus in una eademque epistola ad Gregorium, in qua promisit « iam se quibusdam (Ioanni CP.) non scribere superba vocabula, quae ex vanitatis radice prodierunt, » ipsum tamen Gregorium praedicarit « universalem Papam. » Qua de re conqueritur sanctus Pontifex respondens Eulogio. « Ego nec honorem esse deputo, in quo fratres meos honorem suum perdere cognosco. Meus namque honor est honor universalis Ecclesiae, meus honor est fratrum meorum solidus vigor. Tunc ego vere honoratus sum, cum singulis quibusque debitus honor non negatur ¹². Si enim universalem me Papam ¹³ vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse (nempe Episcopum), quod me fatetur universum (unicum in Ecclesia Episcopum).... Et quidem in sancta Chalcedonensi synodo atque post a subsequentibus Patribus hoc decessoribus meis oblatum (sensu alio genuino) vestra sanctitas novit, sed tamen nullus eorum uti hoc vocabulo voluit, ut dum in hoc mundo honorem sacerdotum diligerent omnium, apud omnipotentem Deum custodirent suum » l. VIII. ep. 30. ad Eulog.

Commemorabo adhuc amicissimam Gregorii epistolam ad Eulogium Alexandrinum Episcopum, in qua, ut saepe solet, cum doctrina dogmatis de tota Petri potestate semper vigente in eius sede Romana, coniungit professionem profundae humilitatis et intimae charitatis atque unionis specialis, intuitu Petri Apostoli, cum sede Alexandrina et Antiochena. Tres, inquit, sunt sedes unius Petri, sed modo sane diverso; Romana in qua quievit, sublimata est proprie in sedem Petri ita, ut ipse cum potestate in se divinitus instituta perenniter in ea sedeat in singulis suis successoribus; Alexandrina est Petri per suum discipulum Marcum in ea Episcopum institutum ab ipso Petro; Antiochena denique Petri est, quia eam instituit et in ea quamvis discessurus aliquamdiu sedit, sed in eo discessu discipulum (Evodium), sicut Alexandriae Marcum, relinquens Episcopum ei nec communicavit nec potuit communicare a Christo adeoque divino iure in sua persona singulariter institutam potestatem supremam super Ecclesiam universalem. Sicut ergo tres sedes diversa ratione sunt unius Petri, ita etiam tres una sedes profecto non sunt nisi unitate morali, quatenus ex rationibus memoratis, intuitu Petri, discipulae erga magistram specialibus vinculis obedientiae et charitatis obligantur, ut alibi Gregorius Eulogio scribit: « est aliquid quod nos erga Alexandrinam Ecclesiam quadam peculiaritate constringit, et in eius amore proniores existere speciali quodammodo lege compellit; nam sicut omnibus liquet, quod beatus Evangelista Marcus a sancto Petro Apostolo magistro suo Alexandriam sit translatus, sic huius nos magistri et discipuli unitate constringimur, ut et ego sedi discipuli praesidere videar propter magistrum, et vos sedi magistri propter discipulum (eo scilicet discrimine, quod est inter magistrum qui docet et regit, atque inter discipulum qui discit et obedit). Ad hanc autem unitatem cordium etiam vestrae sanctitatis meritis ligamur, quos auctoris sui salutariter sequi instituta cognoscimus, et semper ad magistri sui gremium, unde illic praedicatio salutis exorta est, tota se conferre devotione sentimus » l. VI. ep. 60. Verba Gregorii in illa epistola, de qua dicere coepimus, haec sunt. « Suavissima mihi sanctitas vestra multa in epistolis suis de sancti Petri Apostolorum principis cathedra locuta est, dicens quod ipse in ea nunc usque in suis successoribus sedeat. Et quidem ego... cuncta quae dicta sunt, in eo libenter accepi..... Quis enim nesciat sanctam Ecclesiam in Apostolorum principis soliditate firmatam, qui firmitatem mentis traxit in nomine, ut Petrus a petra vocaretur? cui veritatis voce dicitur: tibi dabo claves regni coelorum (inducit textus Matth. XVI. Luc. XXII. Io. XXI.). Itaque cum multi sint Apostoli, pro ipso tamen principatu sola Apostolorum principis sedes in auctoritate convaluit, quae in tribus locis unius est. Ipse enim sublimavit sedem, in qua etiam quiescere et praesentem vitam finire dignatus est; ipse decoravit sedem, in quam Evangelistam discipulum misit; ipse firmavit sedem, in qua septem annis, quamvis discessurus sedit. Cum ergo unius atque una sit sedes, cui ex auctoritate divina tres nunc Episcopi praesident, quidquid ego de vobis boni audio hoc mihi imputo; si quid de me boni creditis, hoc vestris meritis imputate, quia in illo unum sumus, qui ait: ut omnes unum sint, sicut tu Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint » l. VII. ep. 40. ad Eulog. ¹⁴. (Vide de Episcopi universalis praedicatione et de unitate inter tres sedes animadversiones eruditas Hincmari Rhemensis opuscul. adversus Hincmar. Laudunens. cc. 16. 17. Migne T. CXXVI. p. 334–337; 345–350.).

3°. Post luculentam doctrinam ipsorum Evangeliorum de suprema potestate in Petro instituta perenniter propaganda per singulos eius successores, et post multiplicem Conciliorum et Pontificum, qui ab universa Ecclesia agnoscebantur Petri in eadem potestate heredes, declarationem de eadem propagatione ac successione simul cum ipso modo successionis per Episcopatum Romanum, quem Petrus sibi peculiariter assumptum moriens vacuum reliquerat, nihil opus est testes alios inducere eiusdem rei, utpote facti in tota Ecclesia semper notorii, publici, perpetui.

Veritatem Ecclesiae Iesu Christi, fundamentum eius unitatis in fide et communione demonstrant ex Petri principatu in Romana Ecclesia, quacum propter illum a Christo institutum principatum omnes qui sunt ubique, in una tradita fide, et in communione cum agnitione principatus eiusdem convenire necesse sit; totum vero hoc ius et officium principatus agnoscunt proprium successoribus Petri in ipsa Romana Ecclesia, quos singulos vel explicite enumerant usque ad sua tempora vel universim et implicite comprehendunt. Irenaeus, quae sit una vera fides ab Apostolis tradita in omnibus Ecclesiis; et quomodo hae omnes una sint Ecclesia Iesu Christi, demonstrat ex sola Ecclesia Romana, quia potentior principalitas a fundatoribus Apostolis Petro et Paulo ¹⁵ posita in hac Ecclesia necessarium reddit omnibus Ecclesiis ad eam convenire fide et communione. Fidei vero integritas in Romana Ecclesia pro omnibus Ecclesiis inde ab Apostolis fundatoribus tradita est et conservatur per successionem Episcoporum singulorum, adeoque sicut in his singulis a primo Episcopo et fundatore Petro propagatur episcopatus, ita in hoc episcopatu Romanae Ecclesiae pro eis singulis includitur potentior illa principalitas, qua sola conservatur fidei et traditionis integritas pro omnibus Ecclesiis, quia non nisi propter illam principalitatem necesse est omnibus ad Romanam Ecclesiam convenire et uniri fide ac communione. « Quoniam valde longum est in hoc tali volumine omnium Ecclesiarum enumerare successiones, maximae et antiquissimae (ἀρχαιοτάτης non tempore sed auctoritate) et omnibus cognitae a gloriosissimis duobus Apostolis Petro et Paulo Romae fundatae et constitutae Ecclesiae, eam quam habet ab Apostolis traditionem et annuntiatam hominibus fidem per successiones Episcoporum pervenientem usque ad nos indicantes, confundimus omnes eos, qui quoquomodo... praeterquam oportet colligunt (suas sive haereticas sive schismaticas synagogas instituunt). Ad hanc enim Ecclesiam propter potentiorem principalitatem necesse est omnem convenire Ecclesiam, hoc est eos, qui sunt undique, fideles, in qua (per quam seu cuius ope) semper ab his qui sunt undique, conservata est ea quae est ab Apostolis traditio. Fundantes igitur et instruentes (οἰκοδομήσαντες) beati Apostoli Ecclesiam Lino episcopatum administrandae Ecclesiae tradiderunt (τὴν τῆς ἐπισκοπῆς λειτουργίαν ἐνεχείρισαν)... Succedit autem ei Anacletus (enumeratis ex ordine singulis concludit): Nunc duodecimo loco episcopatum ab Apostolis habet (τὸν τῆς ἐπισκοπῆς ἀπὸ τῶν Ἀποστόλων κατέχει κλῆρον) Eleutherius. Hac ordinatione (τάξει) et successione ea quae est ab Apostolis, traditio et veritatis praeconatio pervenit usque ad nos. Et est plenissima haec ostensio, unam et eamdem vivificatricem fidem esse, quae in Ecclesia ab Apostolis usque nunc sit conservata et tradita in veritate » Iren. l. III. c. 3.

Eodem « compendio veritatis » superius vidimus (th. X. n. IV. 2.) Cyprianum fidei et Ecclesiae unitatem demonstrare adversus omnes haereses: « probatio est ad fidem facilis compendio veritatis. Loquitur Dominus ad Petrum: ego dico tibi, quia tu es Petrus...... et primatus Petro datur, ut una Christi Ecclesia, et cathedra una (super totam Ecclesiam) monstretur. » Vide reliqua ibi a nobis citata. In simili descriptione successorum Petri Optatus Milevitanus cathedram Petri velut primam dotem Ecclesiae ponit. « Igitur negare non potes scire te, in urbe Roma Petro primo cathedram episcopalem collatam, in qua sederit omnium Apostolorum caput Petrus...... in qua una cathedra unitas ab omnibus servaretur. » Hoc vero centrum totius unitatis catholicae ait semper manere et ab omnibus agnosci, perenni successione Episcoporum Romanorum, ipsam eamdem cathedram Petri. « Ergo cathedram unicam, quae est prima de dotibus, sedit prior Petrus, cui successit Linus, Lino Clemens (numerat sequentes).... Damaso Siricius, hodie qui noster est socius (nempe socius in ordine episcopali non in potestate cathedrae, in qua una unus neminem habere potest socium), cum quo nobiscum totus orbis commercio formaturum in una communionis societate concordat. » Quisque videt ab Optato doctrinam eamdem ac ab Irenaeo verbis sin minus iisdem certe simillimis expressam. Tum contra Donatistas concludit, quod aeque contra alios omnes sive haereticos sive schismaticos valet, quia ii omnes cum una cathedra Romana Petri in una communionis societate non concordant. « Vestrae cathedrae vos originem reddite, qui vobis vultis sanctam Ecclesiam vindicare... Si Victori (quem primum ex suis Donatistae nomine Episcopi ex Africa Romam miserant) diceretur, ubi sederit? nec ante se aliquem illic fuisse monstraret, nec cathedram aliquam nisi pestilentiae ostenderet; pestilentiae enim morbus exstinctos homines ad inferos mittit, qui inferi portas suas habere noscuntur, contra quas portas claves salutares accepisse legimus Petrum principem scilicet nostrum, cui a Christo dictum est: tibi dabo claves regni coelorum, et portae inferi non vincent eas. Unde est ergo, quod claves regni coelorum vobis usurpare contenditis, qui contra cathedram Petri (contra successores in cathedra Petri, quibuscum in una communionis societate non concordabant, sibi in urbe Roma contra cathedram Petri constituentes cathedram pestilentiae, velut centrum suae sectae, sine antecessoribus pertingentibus usque ad Petrum) vestris praesumptionibus et audaciis sacrilegio militatis? » Optat. l. II. n. 2–5.

Eadem ratione argumentatur Augustinus. « Si ordo episcoporum sibi succedentium considerandus est, quanto certius et vere salubriter ab ipso Petro numeramus, cui totius Ecclesiae figuram gerenti Dominus ait: super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferorum non vincent eam. Petro enim successit Linus, Lino Clemens... Sinicio Anastasius... In illum autem ordinem Episcoporum, qui ducitur a Petro usque ad Anastasium, qui nunc eamdem cathedram sedet, etiamsi quisquam, traditor (librorum sacrorum, cuius criminis calumniam contra Caecilianum Episcopum Carthaginensem suo schismati praetexebant) per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudicaret Ecclesiae et innocentibus christianis, quibus Dominus providens ait de praepositis malis; quae dicunt, facite; quae antea faciunt, facere nolite, dicunt enim et non faciunt. Ut certa sit spes fidelis, quae non in homine, sed in Domino collocata, numquam tempestate sacrilegi schismatis dissipetur » August. ep. 53. n. 2. 3. Nempe in cathedra Petri aliud est infallibilitas magisterii et auctoritas sacri imperii, quam Dominus perennem contulit Petro Ecclesiae figuram gerenti; atque aliud sanctitas morum, ad quam tribuit gratiam sed non promisit impeccabilitatem. Eodem sensu perpetuam successionem in cathedra sive sede Petri cum potestate pascendi omnes oves Christi alibi Augustinus demonstrat esse munimentum adversus tempestatem haeresis et sacrilegi schismatis. « Numerate sacerdotes vel ab ipsa Petri sede, et in ordine illo Patrum, quis cui successerint, videte; ipsa est petra quam non vincunt superbae inferorum portae » Id. psalm. cont. Donat. « In catholicae Ecclesiae gremio... me tenet ab ipsa sede Petri Apostoli, cui pascendas oves post resurrectionem Dominus commendavit, usque ad praesentem episcopatum (urbis Romae nempe h. e. in sede Petri) successio sacerdotum » Id. cont. epist. fundamenti c. 4.

Eadem obvia est apud alios Patres coniunctio ecclesiae seu cathedrae Romanae cum successione in potestate seu in sede Petri; ipsa enim sedes Romana et nulla umquam alia agnoscitur et celebratur esse sedes Petri cum omnibus praerogativis in Petro institutis. Cyprianus « factus est, inquit, Cornelius Episcopus... cum Fabiani locus, id est, cum locus Petri et gradus cathedrae sacerdotalis vacaret » ep. 52. p. 68. ad Anton. Inde praedicat Romanam Ecclesiam « catholicae Ecclesiae radicem et matricem » ep. 42. et 45. ad Cornel.; « Petri cathedram atque Ecclesiam principalem, unde unitas sacerdotalis exorta est » Id. ep. 55. p. 86. ad eumdem. Firmilianus, quamvis errore de baptismo penes haereticos in transversum actus et contra Pontificem exacerbatus, fatetur tamen eamdem coniunctionem: « Stephanus per successionem cathedram Petri se habere praedicat, atque de episcopatus sui loco gloriatur, et se successionem Petri tenere contendit, super quem fundamenta Ecclesiae collocata sunt » Firmilian. ep. 75. p. 148. inter Cyprianicas. Ad tuendum Damasum Romanum Pontificem contra Ursinum (Ursicinum) antipapam Episcopi Concilii Aquileiensis scribunt imperatoribus: « Totius orbis Romani caput Romanam Ecclesiam atque illam sacrosanctam Apostolorum fidem ne turbari sineret, obsecranda erat clementia vestra; inde enim in omnes venerandae communionis iura dimanant » (inter epp. s. Ambros. ep. 11. n. 4. T. II. p. 811.). Unde idem Ambrosius laudat fratrem Satyrum, quod baptizandus ab ignoto Episcopo ante omnia quaesierit: « si cum Episcopis catholicis hoc est cum Romana Ecclesia conveniret » Id. de excessu fratris T. II. p. 1127. In eadem causa antipapae Ursini imperatoribus scribunt Episcopi Concilii Romani anni 378: Damasus: « etsi aequalis est munere (episcopali seu ordinis potestate), praerogativa tamen Apostolicae (Petri Apostoli) sedis excellit » (Hard. I. p. 841) Hieronymus Damasum Pontificem Romanum et cathedram Petri et petram Ecclesiae velut unum atque idem habuit, ubi de magisterio doctrinae (an una vel tres dicendae sint hypostases divinae) et de communione catholica agebatur. « Beatitudini tuae id est cathedrae Petri consocior super illam petram aedificatam Ecclesiam scio; quicumque extra hanc domum agnum comederit, profanus est...... quicumque tecum non colligit, spargit; hoc est, qui Christi non est, Antichristi est » Hieron. ad Damas. ep. 14. cf. ep. 16. Ita etiam s. Chrysologus Leonem Pontificem praedicat ut Petrum viventem et praesidentem in propria sede, et ideo monet Eutychen haeresiarcham, ut eius se subiiciat sententiae: « quoniam beatus Petrus qui in propria sede vivit et praesidet, praestat quaerentibus fidei veritatem » (inter epp. s. Leonis ep. 25. c. 2.). Episcopi provinciae Arelatensis ad eumdem s. Leonem scribunt: « Per beatissimum Petrum Apostolorum principem sacrosancta Ecclesia Romana tenet supra omnes totius mundi Ecclesias principatum » (inter epp. s. Leonis ep. 65. c. 2.).

III. Omnia in hac thesi demonstrata ad hoc reducuntur compendium.

Christus Deus ipse verbis et factis in Evangelio consignatis instituit in Petro supremam et universalem potestatem petrae et capitis Ecclesiae perpetuo duraturam, adeoque eam instituit in singulos successores et heredes Petri propagandam. Verba enim promissionis et institutionis, « super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; tibi dabo claves regni coelorum; confirma fratres tuos; pasce oves meas » dicta quidem sunt Simoni, sed quatenus factus est Petrus semper victurus ratione muneris ac perennis officii et potestatis iisdem verbis institutae, atque idcirco in tota sua significatione et efficacia aeque pertinent ad singulos Petri successores perpetua serie sese invicem excepturos.

Successio itaque perpetua in potestate suprema non minus quam ipsa potestas verbis evangelicis enuntiata et instituta est; sed modus successionis verbis ipsis in individuo non significatur; continetur tamen in ipsa natura muneris visibilis in visibili Ecclesia per successionem permansuri, modum successionis debere esse visibilem, hoc est omnibus facile cognoscibilem et manifestum, atque eatenus modus successionis in genere ipsa divina institutione determinatus esse dici potest. At non genera indeterminata sed determinata individua concrete existunt in rerum natura; adeoque ex ipsa institutione primatus et perpetuae in eo successionis pertinebat ad Christi institutoris divinam supernaturalem providentiam erga suam Ecclesiam aedificatam in petra, ut modus ipse successionis, qua haec petra perenniter perdurat manifestus et certus atque ideo non fluctuans sed constans in individuo determinaretur. Iam vero ex testibus superius citatis constat, hunc unum et nullum umquam aliam modum successionis in Ecclesia semper, ubique et ab omnibus agnitum et praedicatum fuisse:

a) Quod Episcopus Romanus succedit in omnia iura sacri magisterii et imperii, quae a Christo in Petro instituta sunt perennia et propaganda in singulos successores Petri; unde quoad haec iura et officia singuli Romani Episcopi sunt una persona moralis cum Petro. « In Iulio Petri Apostoli memoria honoratur, ut ad caput id est ad Petri Apostoli sedem Domini referant sacerdotes; » « omnium onera portat in Siricio beatus Apostolus Petrus; » « Innocentius, Theodorus sunt praesulum vertex in honore beatissimi Petri; » « quae est auctoritas Petri, par potestatis conditio est in Zosimo; » « manet universalis Ecclesiae sollicitudo beatum Petrum in Bonifacio; » « beatissimus Petrus vivit et iudicium exercet in Coelestino; » « Coelestino necessitatem de omnibus tractandi Christus in sancto Petro Apostolo indulsit; » « Petrus locutus est per Leonem, Agathonem; » « Petrus universalis Ecclesiae gubernacula non reliquit in Leone; » « principatum Domini voce perceptum beatus Petrus tenuit semper, et tenet in Gelasio. »

b) Haec successio in totam potestatem Petri divinitus institutam asseritur et creditur ex eo ipso et ex eo solum, quod quis legitime succedit in hoc episcopatu particulari, quem Petrus Apostolorum princeps sibi Episcopo assumpsit. Videlicet Petrus insignitus a Christo Deo potestate primatiali apostolica et ordinaria (hoc est suprema, universali, perenniter permansura in legitimis successoribus) sibi assumens episcopatum Romanum sive sedem Romanam, hoc ipso suo facto effecit eam sedem Apostolicam primatialem seu Petrinam, quam moriens vacuam reliquit non solum negative quod iam nullus in ea sederet, sed cum iure et exigentia positiva, ut alius et alius iuxta divinam ordinationem perpetuo succedat in eadem illa ordinaria Petrina potestate. Unde non est duplex successio, una in episcopatu Romano instituto a Petro, altera in primatu instituto a Christo; sed posito facto Petri, qui moriens totam suam potestatem tum primatialem tum in ea inclusam episcopalem Urbis reliquit in sua sede Apostolica Romana vacua, hoc est exigente successorem primatus et inclusi episcopatus Urbis, iam successio una est non separata sed distincta secundum duplicem rationem. De hac re inferius adhuc dicemus. Doctrinam habes in superioribus ex universali Patrum professione satis confirmatam. « Cum vacat Fabiani locus, vacat locus Petri, et in locum Petri succedit Cornelius; » « Petri administrationis heres Siricius; » « noverunt Africani quid sedi apostolicae debeatur, in quo loco est positus Innocentius; » « Petri successor et locum tenens beatissimus papa noster Coelestinus; » « per potestatis (quae Petro a Christo collata in Evangelio docetur) data conditio in eos, qui sedis hereditatem meruissent, habet enim ipse tum omnium Ecclesiarum tum huius (Romanae) maxime curam, ubi sederat, cui ipsa sui nominis constituit fundamenta; » « subiungit autem se non solum apostolica (primatus super universalem Ecclesiam) sed etiam episcopalis (Ecclesiae et sedis Romanae) dignitas Petri, qui sedi suae praeesse non desinit, soliditas enim illa quam de petra Christo etiam ipse petra factus accepit, in suos quoque se transfudit heredes; » « ordinatissima totius Ecclesiae caritas (ut communione omnes unum sint visibiliter in capite visibili, invisibiliter in capite invisibili Christo) in Petri sede Petrum suscipit, et a tanti amore pastoris (de amore agitur formaliter ut iure et officio pastoris a Christo est instructus) nec in persona tam imparis tepescit heredis; » « primae beatissimi Petri sede antiqua et vetusta defertur reverentia... quae (sedes) per Domini sententiam (in Evangeliis) in beato Petro principatum percepit, ut unum caput, una compago corporis Christi, una esset Ecclesia; » « quem unum ex Apostolis principem esse voluit Christus, Petrum dispensatione mirabili in dominam gentium Romam direxit, ibique sanguinis gloriosa effusione decoratus aeterno hospitio conquiescit, praestans sedi quam ipse benedixit, ut a portis inferi numquam pro Domini missione (in misso Petro sedes habet missionem et promissionem ab ipso Domino) vincatur, omniumque sit fluctuantium tutissimus portus » « cum multi sint Apostoli, pro ipso tamen principatu sola Apostolorum principis sedes in auctoritate convaluit » (quae ergo sedes Apostolica est non solum historice ut aliorum Apostolorum e. g. Iacobi, quod primus eius Episcopus fuerit Apostolus, qui praerogativas extraordinarias apostolatus non potuit relinquere suae sedi; sed est sedes Apostolica primatialis, quia primatus seu principatus seu potentior principalitas in Petro erat munus ordinarium aeque validum pro successoribus). Summa omnium est id, quod Hadrianus I. doctrinam complectens Evangeliorum, Conciliorum et Patrum antecedentium scripsit ad Concilium VII. et « tota sacratissima synodus ita credens, ita sapiens, ita dogmatizans » suscepit: « ipse princeps Apostolorum beatus Petrus qui Apostolicae sedi primus praesedit, sui apostolatus principatum ac pastoralis curae successoribus suis, qui in eius sacratissima sede perenniter sessuri sunt, dereliquit, quibus et auctoritatis potestatem, quemadmodum a Salvatore nostro Domino Deo ei concessa est, et ipse quoque suis contulit ac tradidit divino iussu successoribus Pontificibus »¹⁶.

c) Propter hanc unionem successionis in plenitudine potestatis divinitus in Petro institutae cum successione in particulari Ecclesia seu sede Romana, ipsius Ecclesiae Romanae primatus super Ecclesiam universalem a Patribus celebratur. Cum enim Petrus sibi reservans episcopatum particularis Ecclesiae Romanae eum velut inclusum teneret in suo divino primatu super universalem Ecclesiam, ratione et non nisi ratione huius inclusionis episcopatus Romani in divino primatu universali verissime dicitur ipsa Ecclesia Romana tenere primatum super universalem Ecclesiam. Hanc ergo unionem episcopatus Romani cum primatu et nihil aliud docent Patres, quando celebrant Ecclesiae Romanae primatum super Ecclesiam universalem. Supposita vero per factum Petri tali unione, profecto qui succedit Petro in Ecclesia Romana tenente primatum, eo ipso succedit in primatu, et vicissim nemo potest Petro succedere in primatu, quin eo ipso succedat in episcopatu Romano qui iam includitur in primatu.

Quia Ecclesia Romana fundata ab Apostolis Petro et Paulo habet Episcopos perpetua serie successores Petri, propterea in ea est potentior principalitas: « ad hanc Ecclesiam propter potentiorem principalitatem necesse est convenire omnem Ecclesiam (in fide et communione) hoc est eos, qui sunt undique fideles; » « est Petri cathedra atque Ecclesia principalis, unde unitas sacerdotalis exorta est; » « catholicae Ecclesiae radix et matrix; » « Romana Ecclesia, unde in omnes venerandae communionis iura dimanant, » « Petrus habet cum omnium Ecclesiarum tum huius maxime, ubi sederat, curam, cui ipsa sui nominis firma et nullis hebetata motibus constituit fundamenta, ut tam humanis quam divinis legibus et disciplinis omnibus firmetur Romana Ecclesia; » « Ecclesiam Romanam Ecclesiis toto orbe diffusis velut caput suorum certum est esse membrorum; » « per beatissimum Petrum sacrosancta Romana Ecclesia tenet super omnes totius mundi Ecclesias principatum; » « Romana catholica et Apostolica Ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris Ecclesiis praelata est; sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtinuit. »

Maneat igitur, quod in thesi ex doctrina totius antiquitatis christianae demonstrandum suscepimus, successionem perpetuam in primatu quam Christus ipse instituit, semper in Ecclesia fuisse intellectam et praedicatam ita, ut sedes Romana Petri iam sit sedes Apostolica primatialis super universam Ecclesiam, ac propterea legitima successio in hoc episcopatu Romano in hac sede Petri sit successio in divinitus instituto primatu Petri.