De Ecclesia Christi

« Secundum formam a Christo fundatore praescriptam et institutam Ecclesia nobis exhibetur ab Apostolis constituta 1°. ut Ecclesia una ex Iudaeis primum, deinde sine discrimine ex Iudaeis et gentibus; 2°. ut Ecclesia christiana omnino distincta et separata a synagoga; 3°. in se cohaerens unitate professionis fidei, sacramentorum, et communionis; 4°. hoc ipso disposita ac gubernata per propriam potestatem magisterii ac imperii. »

Consideravimus personalem efficientiam Iesu Christi, qua Ecclesiam suam in terris instituit; nunc mentis oculos convertamus ad ipsum effectum, ad Ecclesiam nempe, ut ea in scriptis apostolicis iam constituta nobis exhibetur. Fundator Ecclesiae Christus Deus infinite verax, fidelis et omnipotens is est, ut quantumvis institutum, quatenus illud in libris Apostolorum descriptum habemus, non reperiremus perfecte respondere institutioni superius demonstratae, nihilo tamen minus cuivis christiano certum manere deberet, primis illis initiis vel granum sinapis servans virtutem fecundam a Christo inditam nondum plene in arborem sese explicuisse atque ideo in tota sua amplitudine nondum apparere, vel Apostolos minime necesse habuisse, etiam in suis libris quos paucissimos et data opportunitate scriptos nobis tradiderunt (cf. Tract. de Tradit. th. VII.), comprehendere facta, quae omnium oculis obversabantur. Re tamen vera Ecclesiam iam in illis primordiis videmus in orbe terrarum constitutam atque in libris ipsis apostolicis quantum satis est, descriptam secundum illa principia et secundum eam formam, quam Christus conditor ei indidisse in Evangeliis legitur.

I. Consideramus lineamenta in Ecclesia primae illius aetatis tum ex Iudaeis tum ex gentibus coalescente.

1°. Post Christi ascensionem Apostoli, per electionem Mathiae iam completo numero duodenario, simul congregati cum Maria matre Iesu et cum aliis discipulis exspectabant promissionem Patris, ut induerentur ad munus sibi iniunctum virtute ex alto. Mox sub visibilibus signis in prima pentecoste post primum pascha novi Testamenti repleti sunt Spiritu Sancto et ad exsequendum suum apostolatum omnibus donis abunde instructi. Tum vero ad primam praedicationem Petri « appositae sunt (προσετέθησαν) animae circiter tria millia. » Ulterius « Dominus augebat (προσετίθει) qui salvi fierent, quotidie in id ipsum » ¹. Post secundam Petri orationem adeo multi iam crediderunt, ut « factus sit numerus virorum quinque millia. » Porro « magis augebatur credentium in Domino (προσετίθεντο πιστεύοντες τῷ κυρίῳ) multitudo virorum ac mulierum; » « et verbum Domini crescebat, et multiplicabatur numerus discipulorum (τῶν μαθητῶν) in Ierusalem valde, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei. » Descriptio huius προσθέσεως seu incrementi brevissimis quidem verbis concepta est, sed quae formam Ecclesiae christianae in suis praecipuis elementis satis exhibeat. Iussi sunt separari a synagoga: « salvamini a generatione ista prava. » Suscepta fide ab Apostolis praedicata per baptismum uniebantur in societatem propriam, quae ipso appositionis nomine significatur; per impositionem manuum Apostolorum replebantur omnes Spiritu Sancto ². Sub Apostolis perseverabant in « obedientia fidei » in doctrina et cultu religioso proprio novi Testamenti a Christo in ultima caena instituto: « erant autem perseverantes in doctrina Apostolorum, et communicatione fractionis panis, et orationibus » ³. Act. II. 40-42. 47; IV. 4. 31; V. 13. 14; VI. 1. 7.

Inde a martyrio Stephani excitata magna persecutione contra Ecclesiam quae hactenus erat in una urbe Ierusalem (ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις), « omnes dispersi sunt per regiones Iudaeae et Samariae praeter Apostolos » Act. VIII. 1. Nempe dispersi sunt non quidem omnes fideles, sed omnes qui sub Apostolis erant constituti in gradu aliquo et in munere praedicandi verbum Dei; est enim haec introductio ad ea, quae in sequentibus narrantur de praedicatione evangelii et propagatione Ecclesiae. Sunt isti diaconi, ex quibus Philippus postquam ad eius praedicationem « receperat Samaria verbum Dei, » « pertransiens evangelizabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream; » alii qui vocantur presbyteri duces seu praepositi in fratribus (ἡγούμενοι ἐν τοῖς ἀδελφοῖς cf. Heb. XIII. 7. 17. 24.), doctores et prophetae (Act. VIII. 1. 4. 12. 14. 40; XIII. 1; XV. 6. 22.). Ex hac praedicatione mox videmus constitutas Ecclesias. « Ecclesia ⁴ quidem per totam Iudaeam et Galilaeam et Samariam habebat pacem, et aedificabatur ambulans in timore Domini et consolatione Sancti Spiritus » Act. IX. 31. Ulterius « illi qui dispersi fuerant a tribulatione quae facta est sub Stephano, perambulaverunt usque Phoenicen et Cyprum et Antiochiam, nemini loquentes verbum (τὸν λόγον verbum nempe evangelii) nisi solis Iudaeis » Act. XI. 19. Constituebant nimirum Ecclesias solis credentibus ex circumcisione tum in Palaestina tum in aliis regionibus finitimis. Ita enim praeceperat Dominus: « eritis mihi testes in Ierusalem et in omni Iudaea et Samaria, et (postea) usque ad ultimum terrae » Act. I. 8. atque ita intellexerant Apostoli ipseque doctor gentium Paulus Act. XIII. 46.

2°. Demum anno 40. aerae vulgaris exeunte seu duodecimo post mortem Redemptoris, Apostolorum principi Petro non quidem ipsum dogma de destinatione evangelii pro omnibus gentibus et de universalitate Ecclesiae revelatum est, quod sicut a prophetis praenuntiatum ita a Christo saepe disertissimis verbis declaratum fuerat (cf. Act. II. 39; III. 26.); sed tempus manifestatum est simul cum ratione modoque admissionis omnium gentium, et exsecutionis testamenti Salvatoris ⁵, ut Apostoli praedicarent evangelium omnibus gentibus, omni creaturae, et testes essent usque ad ultimum terrae. Hinc quum primus ex gentilibus Cornelius cum domo sua aggregatus esset Ecclesiae, id magno gaudio exceptum est ab ipsa Ecclesia hactenus constituta ex solis Iudaeis. « Glorificaverunt Deum dicentes: ergo et gentibus poenitentiam dedit Deus ad vitam » Act. XI. 18.

Ex hoc tempore primum quidem Antiochiae, ubi iam pridem fundata erat Ecclesia ex circumcisione, « loquebantur et ad Graecos ⁶ annuntiantes Dominum Iesum..... multusque numerus credentium conversus est ad Dominum... et apposita est multa turba Domino... et docuerunt turbam multam, ita ut cognominarentur Antiochiae discipuli Christiani, » (circa an. 41. ae. v.) ⁷ Act. XI. 20. 26.

Haud diu post haec Paulus, qui iam in prima sua mirabili vocatione fuerat electus ad portandum nomen Iesu coram gentibus et regibus et filiis Israel Act. IX. 15., ac cum eo Barnabas ordinati manuum impositione ⁸ in Ecclesia Antiochena ac missi a Spiritu Sancto constituerunt Ecclesias in insula Cypro et in Asia minori sine discrimine ex Iudaeis ac gentibus; idemque opus ad quod assumptus erat, Apostolus gentium, post separationem a Barnaba aliis adiutoribus adscitis, perfecit in Macedonia, Achaia et in provincia Asiae, cuius metropolis Ephesus Act. XIII-XX.

Eadem aetate (aerae vulg. an. 53.) memorantur cunctae atque adeo iam multae Ecclesiae gentium Rom. XVI. 4.; immo hoc ipso tempore apostolico exhibetur una Christi Ecclesia in universo mundo, ut mox distinctius declarabimus.

Ecclesias eas quae erant extra fines Palaestinae, constitisse maximam partem fidelibus ex gentibus, manifestum est ex actis inde a capite XIII. multoque magis ex epistolis Pauli. « Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae factae sunt; » « Israel sectando legem iustitiae ad legem iustitiae non pervenit, offenderunt enim in lapidem offensionis; » « tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem; » « delictum illorum divitiae sunt mundi, et diminutio eorum divitiae gentium; » « propter incredulitatem fracti sunt rami » Rom. IX-XI. Ex adverso « gentes quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam; » « inventus sum a non quaerentibus me; » « gentes super misericordia honorare Deum, sicut scriptum est: confitebor tibi in gentibus.... laetamini gentes cum plebe eius.... laudate omnes gentes Dominum... exsurget regere gentes, et in eum gentes sperabunt » Rom. IX. 30; X. 20; XV. 9. sqq. Immo hoc est mysterium absconditum a saeculis in Deo, nunc autem revelatum Apostolis et prophetis in Spiritu, ut innotescat nunc principatibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei, mysterium nempe: « gentes esse coheredes et concorporales et comparticipes promissionis eius in Christo Iesu per evangelium » Eph. III. 5-11.

Ex his iam patet, nullum umquam fuisse admissum discrimen in iuribus et participatione bonorum Ecclesiae inter Iudaeos et gentes alias; sed ambo in unam Ecclesiam uniuntur. « Iustitia autem Dei per fidem Iesu Christi in omnes et super omnes qui credunt in eum; non enim est distinctio... An Iudaeorum Deus tantum, nonne et gentium? immo et gentium; quoniam quidem unus est Deus, qui iustificat circumcisionem ex fide et praeputium per fidem » ⁹ Rom. III. 22. 30. « Memores estote quod aliquando vos gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea, quae dicitur circumcisio in carne, manufacta; quia eratis in illo tempore sine Christo, alienati a conversatione Israel (τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ) et hospites (ξένοι) testamentorum... nunc autem in Christo Iesu vos, qui aliquando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi; ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum.... ut duos condat in semetipso in unum novum hominem ¹⁰, faciens pacem, et reconciliet ambos in uno corpore, Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso; et veniens evangelizavit pacem vobis, qui longe fuistis, et pacem iis qui prope. » Eph. II. 11. seqq.; 1. Cor. XII. 13.

3°. Omnes isti qui per fidem ac baptismum inter se et cum Christo uniuntur, nomine proprio appellantur fratres ab intima unione et communione Act. XI. 1; XII. 17; XV. 3. 23; XXVIII. 14. aliis locis saepe (cf. cl. P. Patrizi de Evang. l. I. c. 4. n. 42.); credentes (οἱ πιστεύσαντες) et fideles (οἱ πιστοί) a forma interna et professione externa unius fidei, quae est fundamentum sanctitatis et vinculum unitatis fratrum Act. II. 44; IV. 32; V. 14; 1. Tim. IV. 12. et alibi; sancti (οἱ ἅγιοι) et vocati sancti (κλητοὶ ἅγιοι) ¹¹ ex perfectione formae externae et internae, ad quam per fidem et communionem ordinantur Act. IX. 32. 41; 2 Cor. I. 1; Phil. I. 1; Rom. I. 7; 1. Cor. I. 2. cf. Rom. VIII. 28; discipuli (οἱ μαθηταί) ex susceptione totius doctrinae ac disciplinae in fide communione et sanctitate, simulque ex subiectione erga magisterium fidei, regimen communionis, sacerdotium sanctificationis Act. VI. 1. 2. 7; IX. 1. 10. 25. 26; Christiani ab auctore et consummatore fidei, communionis et sanctitatis Act. XI. 26; XXVI. 28; 1. Pet. IV. 16.

Facile apparet, haec nomina esse socialia, si ita loqui fas est, iisque designari homines non tam seorsum singulos, quam potius ut propria forma sociali interna et externa coalescunt in unam societatem sui nominis, quae est ac dicitur Ecclesia Christi. Hanc societatem, Ecclesiam Christi, cuius prima exordia primaque lineamenta inspeximus consideremus iam secundum ampliorem explicationem propriae formae, qua in scriptis apostolicis exhibetur constituta.

II. In primis videmus eam ut societatem religiosam non modo distinctam sed plane separatam a synagoga, quatenus haec manet in sua forma typica et paedagogica ad Christum exspectatum et ad futurum eius primum adventum, quam formam retinentes nunc, cum iam completa est Christi praesentia (ἡ παρουσία), deficiunt a proprio fine veteris Testamenti, «finis enim legis Christus;» et incidunt in apostasiam a fide praenuntiati, a spe promissi, a charitate cunctis gentibus desiderati Messiae Salvatoris ¹² (Agg. II. 8.). Adeoque synagoga quae erat populus electus veteris testamenti, dum recusat transitum divinitus ordinatum a spe bonorum futurorum in Christo ad possessionem praesentium, desinit esse populus Dei: «et non erit eius populus, qui eum negaturus est» Dan. IX. 26; populus autem et regnum Dei in terris nunc continetur sola Ecclesia novi Testamenti ex cunctis gentibus: «non enim per legem promissio Abrahae, aut semini eius, ut heres esset mundi; sed per iustitiam fidei... Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est Abrahae, qui est pater omnium nostrum» Rom. IV. 13. sqq.; IX. 6–8.

1°. Hanc velut oppositionem inter vetus Testamentum et novum, quod nempe illud temporarium per huius ut regni numquam desituri successionem iam interiit, Apostoli principii instar diserte inculcabant primis fidelibus, atque iis nominatim qui erant ex circumcisione. «Melioris testamenti mediator est (Christus), quod in melioribus repromissionibus sancitum est. Nam si illud prius culpa vacasset (εἰ γὰρ ἦν ἄμεμπτος), non utique secundi locus inquireretur. Vituperans enim eos dicit (Ierem. XXXI.): ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo super domum Israel et super domum Iuda testamentum novum, non secundum testamentum, quod feci patribus eorum... Dicendo autem novum veteravit prius ¹³; quod autem antiquatur et senescit, prope interitum est» Heb. VIII. 6. seqq. «Cuius (Filii Dei) vox movit terram tunc (in legislatione et institutione Sinaitica); nunc autem (pro institutione novi Testamenti) repromittit dicens: adhuc semel et ego movebo non solum terram sed et coelum (in incarnatione, in coelestibus institutis et charismatibus) ¹⁴. Quod autem adhuc semel dicit, declarat mobilium translationem tamquam factorum ¹⁵, ut maneant ea quae sunt immobilia.

Itaque regnum immobile ¹⁶ suscipientes habemus (ἔχωμεν retineamus) gratiam, per quam serviamus placentes Deo cum metu et reverentia» ib. XII. 26. sqq.

Hinc Apostoli solemni etiam definitione et praedicatione declarabant, vetera illa instituta, quibus propria indoles synagogae constituebatur, in Ecclesia Christi suum valorem suamque obligationem amisisse Act. XV. Quamvis autem veterum rituum observatio christianis praesertim genere Iudaeis aliquamdiu esset permissa, eorum tamen necessitatem ac permanentem obligationem in Ecclesia Christi asserere inde ab initio novi Testamenti perversio erat ipsius evangelii Gal. I. 6–9; II. 5; V. 1–13; VI. 12–15. (vide th. IV.).

2°. Post adventum promissi Spiritus Sancti Apostoli, licet pro illis initiis adhuc tolerantes rituum observantiam, continuo evocabant fideles ex synagoga in Ecclesiam fide, cultu, disciplina separatam ab illa et per se consistentem. Quemadmodum paulo ante vidimus, iam in prima praedicatione Petrus «verbis plurimis testificatus est et exhortabatur eos dicens: salvamini a generatione ista prava. Qui ergo receperunt sermonem, baptizati sunt.... Omnes etiam qui credebant, erant pariter et habebant omnia communia... quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo et frangentes panem per domos» Act. II. 40. sqq. «Et erant unanimiter omnes in porticu Salomonis; ceterorum autem nemo audebat se coniungere illis;» ib. V. 12. sq. Saulus post suam conversionem «cum venisset in Ierusalem, tentabat se iungere discipulis, et omnes timebant eum, non credentes quod esset discipulus; Barnabas autem apprehensum illum duxit ad Apostolos» ib. IX. 26. (cf. Gal. I. 22.). Paulus Ephesi primum quidem ut solebat loquebatur in synagoga suadens de regno Dei; tum vero cum quidam indurarentur, «discedens ab eis, segregavit discipulos» (etiam loco), atque ex ipsis segregatis constituebat Ecclesias Asiae; per biennium enim praedicabat, «ita ut omnes qui habitabant in Asia, audirent verbum Domini Iudaei atque gentiles» Act. XIX. 8. sq. cf. XVIII. 4. sq.

3°. Secundum typum sacrificiorum in die expiationis, quorum sanguis inferebatur in sancta sanctorum, corpora vero cremabantur extra castra, Christus suum cruentum sacrificium expiationis non solum pro populo Israel sed pro omnibus hominibus (cf. Io. XI. 50–52.) obtulit extra portam Ierusalem terrenae, quae erat centrum veteris oeconomiae. Hinc infert Apostolus, ipsis etiam Hebraeis exeundum esse extra castra, nempe extra synagogam ad Christum, ut participes fiant altaris in quo Christus ipse immolatur, altaris nempe testamenti novi, cuius participes esse nequeunt, qui adhuc haerent in lege et cultu veteri. «Habemus altare, de quo edere non habent potestatem, qui tabernaculo deserviunt... Et Iesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est. Exeamus ergo ad ipsum extra castra, improperium eius portantes. Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram (τὴν μέλλουσαν illam futuram Ierusalem in coelo) inquirimus» Heb. XIII. 10. sqq. Imo Ierusalem terrena repraesentata per ancillam Agar eiusque filium¹⁷ nunc cum iam desiit esse civitas Dei, hostiliter opponitur Ierusalem antitypae, quae est Ecclesia mater nostra figurata per Saram ac filium Isaac. «Quomodo tunc is qui secundum carnem natus fuerat, persequebatur eum qui secundum spiritum, ita et nunc. Sed quid dicit Scriptura? Eiice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio liberae. Itaque fratres non sumus ancillae filii, sed liberae» Gal. IV. 22–31.

III. Ecclesiae quas vidimus iam sub Apostolis longe lateque diffusas, non singulae per se unum totum constituebant ab aliis seiunctum; sed ex omnibus velut partibus organicis exhibetur constituta una illa Ecclesia universalis, quam Christus dixit suam Ecclesiam, a se aedificandam super petram. Multa sunt quae inter se distincta quidem sed intime nexa, formam huius unitatis tum efficiunt tum demonstrant.

1°. Unitas fidei ac professionis in Ecclesia universali. Doctrina et praedicatio apostolica una est «ubique in omni Ecclesia» (πανταχοῦ ἐν πάσῃ ἐκκλησίᾳ, ἐν ταῖς ἐκκλησίαις πάσαις;) 1. Cor. IV. 17; VII. 17. Evangelium unum sicut in una Ecclesia particulari Colossensium, ita et «in universo mundo est, et fructificat et crescit;» «audierunt evangelium» idem, «quod praedicatum est in universa creatura, quae sub coelo est» Coloss. I. 6. 23. Fides Thessalonicensium eadem omnium credentium «non solum in Macedonia et in Achaia, sed et in omni loco» 1. Thess. I. 7. 8. Fides Romanorum quos Apostolus gentium necdum viderat, «annuntiatur, in universo mundo» Rom. I. 8; XVI. 19. ¹⁸

2°. Sicut per hanc fidei unitatem, ita per unitatem sacramentorum omnes fideles ubique terrarum coniunguntur et formantur in unum corpus Christi. «Unum corpus et unus Spiritus, sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae: unus Dominus, una fides, unum baptisma» Eph. IV. 4. 5. «Omnia membra corporis cum sint multa, unum tamen corpus sunt: ita et Christus. Etenim in uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Iudaei sive gentiles, sive servi sive liberi, et omnes in uno Spiritu potati sumus... Multa quidem membra, unum autem corpus..... Vos autem estis corpus Christi et membra de membro» ¹⁹ 1. Cor. XII. 12. sqq. «Quicumque in Christo (εἰς Χριστὸν) baptizati estis, Christum induistis: non est Iudaeus neque Graecus..... omnes enim vos unum estis in Christo Iesu» ²⁰ Gal. III. 27. 28. «Panis quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, omnes qui de uno pane participamus» ²¹ 1. Cor. X. 16.

3°. Ex his iam consequitur perfecta unitas communionis in vita sociali (τῆς πολιτείας cf. Eph. II. 12.), qua omnes Ecclesiae particulares singulique fideles theoretice et practice exhibentur et agnoscuntur ut partes ac membra unius religiosae societatis.

a) Ecclesia Corinthi constat «sanctificatis et vocatis sanctis» in una societate «cum omnibus qui invocant nomen Domini Iesu Christi, in omni loco» 1. Cor. I. 2. Christiani ubicumque terrarum reperiantur sunt et dicuntur, «fraternitas quae in mundo est» 1. Pet. V. 9. In diversis Ecclesiis particularibus sunt omnes fratres et membra unius societatis, Ecclesiae nempe universalis. Romanos quorum «obedientia (ἡ ὑπακοή obedientia fidei) in omnem locum divulgata est,» salutant «omnes Ecclesiae Christi;» iisdem commendantur christiani ex aliis Ecclesiis, ut eos «suscipiant in Domino digne sanctis;» iis qui Paulum adiuverant, gratias agunt «cunctae Ecclesiae gentium» Rom. XVI. 2. 4. 16. 19. His similia cernuntur in salutationibus aliarum epistolarum apostolicarum.

b) Sicut Apostoli in praedicatione ad conversionem Iudaeorum et gentilium «sibi dexteras societatis dederunt» (Gal. II. 8–10.), ita et Ecclesiae gentium communionem habent nominatim cum Ecclesiis Iudaeorum in Palaestina, quatenus omnes constituunt unam Ecclesiam. «Spiritualium eorum (christianorum ex circumcisione) participes facti sunt (ἐκοινώνησαν) gentiles,» unde «debent et in carnalibus (rebus temporalibus) ministrare eis» Rom. XV. 26. 27; Act. XI. 29; XXIV. 17; Gal. II. 10; 1. Cor. XVI. 1–3; 2. Cor. VIII. 14; IX. 2. 13. ²² «Deus vocavit vos (Thessalonicenses) in suum regnum et gloriam...; vos enim imitatores facti estis Ecclesiarum Dei, quae sunt in Iudaea in Christo Iesu» 1. Thess. II. 14. «Gentes sunt coheredes et concorporales (τὰ ἔθνη σύσσωμα membra unius corporis) et comparticipes promissionis eius (Dei) in Christo Iesu per evangelium,» cuius (evangelii) Paulus «factus est minister» ²³ Eph. III. 6.

c) Communio haec est omnium fidelium inter se, cum Apostolis, cum Christo capite et cum Deo: «ut et vos societatem (κοινωνίαν) habeatis nobiscum, et societas nostra sit cum Patre et cum Filio eius Iesu Christo» 1. Io. I. 3. Ecclesia (evocatio) constat «vocatis sanctis,» et vocati sunt «in societatem Filii Dei,» adeoque Ecclesia est «societas Filii Dei» ²⁴ 1. Cor. I. 2. 9.

d) Exhibetur nimirum in scriptis apostolicis Ecclesia universalis ut una visibilis communio sanctorum. Multa quidem sunt membra, eaque diversa secundum diversas divisiones gratiarum, ministrationum et operationum; ex his tamen omnibus unum corpus constituitur, quod ab uno Spiritu vivificatur et sanctificatur, ab uno Domino Iesu Christo regitur et administratur, ab uno Deo Patre sustentatur et confirmatur (Rom. XII. 5; 1. Cor. XII. 4. sqq.; Eph. IV. 4. sqq.; Col. I. 18; II. 19.). Fideles vocati ex Iudaeis et gentibus, ambo in uno corpore sunt templum sanctum in Domino, superaedificati super fundamentum Apostolorum et prophetarum ipso summo angulari lapide Christo Iesu (Eph. II. 15–22; Col. II. 7; Heb. III. 6; 1. Tim. III. 15; 2. Tim. II. 19. 20; 1. Pet. II. 5; IV. 17.). Ecclesia universa describitur ut mons Sion, civitas Dei viventis, Ierusalem coelestis, cuius cives domestici Dei, qui accesserunt ad Ecclesiam primitivorum τῇ ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων (Heb. XII. 22; Eph. II. 10.); ut castra sanctorum et civitas dilecta super latitudinem terrae (Apoc. XX. 8.); ut regnum sacerdotale et gens sancta (1. Pet. II. 9. 10; Apoc. I. 6; V. 9. 10.); ut Israel Dei, peculiaris populus Dei λαὸς περιούσιος (Gal. VI. 16; Tit. II. 14.); Ierusalem libera, quae est mater nostra (Gal. IV. 26.); mulier amicta sole, inter persecutiones draconis fecunda mater martyrum (Apoc. XII. 1. 5. 11. 17.); Virgo desponsata uni viro, uxor agni praeparata, cooperta byssino, quae sunt iustificationes sanctorum (2. Cor. XI. 2; Apoc. XIX. 7. 8.).

IV. Haec triplex visibilis unitas professionis fidei, sacramentorum et societatis seu communionis in Ecclesia apostolica per omnes gentes diffusa supponit ut suum principium ac fundamentum potestatem visibilis magisterii, sacerdotii, regiminis quam in superioribus thesibus vidimus a Christo promissam et institutam. In descripta igitur triplici unitate intelligeretur implicita ipsa potestas tamquam formans et efficiens eius causa, etiamsi ea in constitutione Ecclesiae tempore Apostolico non explicite nobis exhiberetur. At vero reperimus in Ecclesiis, ut ab Apostolis constitutae in ipsorum scriptis exhibentur, sacrae illius potestatis plenum vigorem, adeo ut triplex unitas (de qua diximus) et tota Ecclesiae constitutio potissimum in hac potestate aspectabilis reddatur. Imo illius propria indoles, diversi gradus ac velut organismus distinctius exhibentur in Ecclesiis iam constitutis, ut eas ab Apostolis descriptas habemus, quam in ipsa institutione quae in Evangeliis narratur. Hinc ad ampliorem declarationem institutionis Christi (th. XI. n. II.) nobis necesse fuit iam hoc ipsum exercitium potestatis in Apostolis considerare; atque adeo ad illum locum remittentes possumus heic totum compendio absolvere.

Videmus in Ecclesiis apostolicis veram potestatem derivatam a Christo, et nomine Christi exercitam, primum quidem ad docenda dogmata et ad promulgandas ac interpretandas leges divinas; tum vero omnino ad proprias leges ferendas in ordine ad vitam christianam, quibus omnes fideles obstringantur; ad iudicia facienda in eodem ordine, ad infligendas poenas. Quae quidem iurisdictio cum propria sit huius Societatis, quam Christus suam Ecclesiam dixit et condidit ex potestate suprema sibi data in coelo et in terra, cum proinde iurisdictio sequatur naturam huius Ecclesiae et ad eius propriam vitam regendam pertineat, cum denique ab ipso Christo in suo regno instituta sit, manifestum est eam independentem esse, et videmus sane eam in apostolicis Ecclesiis exerceri independentem a quavis alia potestate humana. Licet etiam in civitate terrena ad pacem terrenam non sit potestas nisi a Deo, haec tamen caro est, potestas nimirum origine, fine et mediis naturalis, at potestas in civitate Dei, in regno Christi spiritus est, nempe origine, fine et mediis supernaturalis.

1°. Esse hanc in primis potestatem magisterii ad authentice docendum ac declarandum quidquid Apostoli ab ipso Deo Christo et Spiritu Sancto acceperant, vix opus est specialibus argumentis demonstrare post ea, quae superius dicta sunt de divina institutione magisterii. Quandoquidem Christus suo testamento misit Apostolos sicut ipse missus erat a Patre, « ad praedicandum evangelium omni creaturae, » « ad praedicandum in nomine eius poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, » « ad docendas omnes gentes observare omnia, quocumque mandavit eis; » quandoquidem porro promisit et misit eis Spiritum veritatis, « ut doceret eos omnem veritatem, » atque in hac omni veritate etiam « multa, quae non poterant portare modo; » quandoquidem postremo in docenda veritate se ipsum et Spiritum Paracletum cum ipsis Apostolis futurum promisit « in aeternum, » « omnibus diebus usque ad consummationem saeculi: » huius divinae institutionis exsecutionem, de qua nunc agimus, demonstrat tota vita Apostolorum, cum haec missio potissimum ipsam essentiam apostolatus contineat. Hinc non ea facultas dumtaxat testificandi quae oritur ex scientia, sed peculiaris missio et assumptio ad apostolatum confert munus testificandi, testimonio nempe ex potestate divinitus collata et ideo authentico. « Oportet ex his viris qui nobiscum sunt congregati omni tempore... testem resurrectionis eius nobiscum fieri unum ex istis » Act. I. 21. 22. Inde etiam sunt frequentes Apostolorum protestationes de sua divina legatione. « Non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium (εἰς ὑπακοὴν τῶν ἐθνῶν) verbo et factis » Rom. XV. 18. « Cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei (λόγον ἀκοῆς παρ' ἡμῶν τοῦ θεοῦ), accepistis illud non ut verbum hominum, sed, sicut est vere, verbum Dei » 1. Thess. II. 13. « Sicut angelum Dei excepistis me, sicut Christum Iesum » Gal. IV. 14. « Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores (οἰκονόμους) mysteriorum Dei » 1. Cor. IV. 1. « Dedit nobis ministerium reconciliationis... pro Christo ergo legatione fungimur, tamquam Deo exhortante per nos » 2. Cor. V. 20. « Mysterium evangelii, pro quo legatione fungor in catena » Eph. VI. 20.

2°. Potestas porro est legifera. « Apostoli et seniores fratres ²⁵... Visum est Spiritui Sancto et nobis nihil ultra imponere vobis oneris, quam haec necessaria. » Inter haec necessaria h. e. necessario observanda non erant leges dumtaxat divinae, sed etiam praecepta apostolica, quorum pro Ecclesia christiana ipsimet Apostoli potestate sua erant auctores, ut mandatum abstinentiae a sanguine et suffocato Act. XV. 23. 28. « Cum pertransirent (Paulus et Silas) per civitates, tradebant eis custodire dogmata (placita), quae erant decreta ab Apostolis et senioribus, qui erant Ierosolymis » ²⁶, ib. XVI. 4. Post praecepta divina de sancta sumptione Eucharistiae, Apostolus promittit leges suas: « cetera cum venero, disponam » (διατάξομαι) 1. Cor. XI. 34. Alibi aperte supponit suam potestatem imperii, eamque notam fidelibus et distinctam a legislatione divina. « Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium; » « ceteris ego dico, non Dominus » 1. Cor. VII. 6. 12.

3°. Hinc potestas est etiam iudiciaria et coactiva. « Ego absens corpore, praesens autem spiritu, iam iudicavi... in nomine Domini N. I. C. congregatis vobis et meo spiritu (spiritu et auctoritate mea praesens in vestra congregatione), cum virtute Domini N. I. C. tradere huiusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die D. N. I. C. » (ad afflictionem et poenam in praesenti vita naturali pro salute supernaturali in altera vita), 1. Cor. V. 3. cf. 1. Tim. I. 20. « Quid vultis in virga veniam ad vos an in charitate et spiritu mansuetudinis? » 1. Cor. IV. 21. « Praedixi (in priori epistola verbis modo citatis) et praedico... quoniam si venero iterum, non parcam. An experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus?... Ut non praesens durius agam secundum potestatem, quam Dominus dedit mihi in aedificationem non in destructionem » 2. Cor. XIII. 2. 3–10. « In carne enim ambulantes non secundum carnem militamus. Nam arma militiae nostrae non carnalia sed potentia Deo..... in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam (ἐκδικῆσαι πᾶσαν παρακοήν)... Nam si amplius aliquid gloriatus fuero de potestate nostra, quam dedit nobis Dominus in aedificationem et non in destructionem vestram, non erubescam » 2. Cor. X. 3–8.

Hanc leges ferendi, iudicandi, puniendi seu ulciscendi potestatem esse veram potestatem iurisdictionis ab Apostolo tum ipsis verbis citatis tum eo adhuc expressius declaratur, quod profitetur, hanc de qua agit potestatem minime extendi ad illos, qui simpliciter « foris sunt, » qui scilicet nullo umquam vinculo Ecclesiae connexi erant, ut ex contextu et comparatione locorum manifestum fit. Nam qui sigillo fidei, baptismo inquam suscepto, haeresi ut Hymenaeus et Alexander (1. Tim. I. 20.), aut aliis criminibus ab Ecclesia avulsi iacent, ii sane hac ipsa potestate iudicantur et puniuntur ²⁷. « Quid enim mihi de iis qui foris sunt iudicare?..... Nam eos qui foris sunt, Deus iudicabit. Auferte malum (τὸν πονηρόν hominem malum, de quo Apostolus ibi iudicat) ex vobis ipsis » 1. Cor. V. 12. 13.

Habemus igitur tempore Apostolorum « fraternitatem quae in mundo est » unam fide et professione, unam sanctificatione ac usu sacramentorum, unam vita religiosa sociali sub magisterio, sacerdotio, regimine plenae iurisdictionis apostolico; estque haec ex multis Ecclesiis tamquam membris una in universo mundo Ecclesia Iesu Christi secundum formam, qua in superioribus thesibus eam vidimus a prophetis praenuntiatam, a Christo promissam, praeparatam, ac tandem potestate, quae omnis ei data est in caelo et in terra, institutam perenniter duraturam usque ad consummationem saeculi, usque ad secundum adventum, usque ad plenitudinem corporis Christi in omnibus membris sanctis et electis.