Scholastica commentaria in Secundam Secundae Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
Scholastica Commentaria de Fide, Spe et Charitate, Summa Theologiae II-II pars, Q. 40
First published 1586
Editorial notice: José Ángel García Cuadrado's scholarly introduction and bibliography to Q. 40 are available as a separate Spanish work under his own authorship, linked to this commentary. His Spanish translation of Q. 40 is attributed to him in the text metadata. Domingo Báñez's commentary on the Secunda Secundae of the Summa Theologiae. The work begins here with Q. 40, De bello, and is incomplete. Q. 40 is presented in Latin with José Ángel García Cuadrado's Spanish translation. Both languages are attributed separately in the text source metadata.
✦ This work is being completed — add a section.
Ad Philippum II: dedicatio
Censura Fratris Didaci de Chaves
De bello
Articulus I: Utrum bellare sit semper peccatum
Dubitatio I: An bellum inter Christianos sit licitum
Dubitatio II: An auctoritas bellum movendi soli principi conveniat, qui superiorem in terra non habet
Dubitatio III: An principi christiano liceat auxilium militum infidelium petere aut accipere
Dubitatio IV: An restituere oporteat, cum bellum privata auctoritate geritur
Dubitatio V: An in dubio bellum indicere liceat
Dubitatio VI: An milites iustitiam belli examinare teneantur
Dubitatio VII: An damna bello illata restituenda sint
Dubitatio VIII: An princeps qui iustum bellum indicit restitutionem ab altero principe oblatam accipere teneatur
Dubitatio IX: An princeps qui bellum non recta intentione inchoat damna reparare teneatur
Dubitatio X: An in bello iusto licitum sit mala inferre iis qui damnum intulerunt
Dubitatio XI: An innocentes in bello iusto occidere liceat
Dubitatio XII: An innocentes in bello iusto servituti subiicere liceat
Dubitatio XIII: An captivis fugere liceat
Dubitatio XIV: De obligationibus militum et principum
Articulus II: Utrum clericis et episcopis liceat pugnare
Dubitatio I: An prohibitio ad omnes clericos pertineat
Dubitatio II: An prohibitio sit iuris divini
Dubitatio III: An clericis sine licentia Pontificis bellare liceat
Dubitatio IV: An clerici qui sine licentia pugnant irregularitatem canonicam incurrant
Dubitatio V: An clericis liceat hostes bonis suis spoliare
Dubitatio VI: An militibus liceat clericorum vel Ecclesiae bona accipere
Articulus III: Utrum licitum sit in bellis insidiis uti
Dubitatio I: An promissio hostibus data in omni eventu servanda sit
Dubitatio II: An ei qui promissum non servat fides servanda sit
Articulus IV: Utrum liceat diebus festis bellare
COMMENTARIUM
Dubitatio I: An tantum bellum defensivum die festo licitum sit
In hoc articulo dubitat Caietanus, an bellum defensivum tantum licitum die festo1. Et quidem pars affirmativa probatur ex Div. Thoma in hoc articulo, qui ait, quod pro tuitione reipublicae licitum est bellare, ergo tantum intelligit de bello defensivo. Item quia 23, q. 8, ait Nicolaus Pontifex, cap. Si nulla, quod si inevitabilis urgeat necessitas2, licet omni tempore bellum gerere, ne tentetur Deus, ergo extra illam importunitatem non licebit bellare die festo. Idem videtur colligi ex I Machab. 2, ubi dicitur: Cogitaverunt laudabiliter dicentes, omnis homo quicumque venerit ad nos in bello in die sabbathorum, pugnemus contra eum3, ergo licet die festo bellum defensivum sit licitum, non tamen offensivum.
Nihilominus tamen sententia Caietani est vera, quod non tantum in bello defensivo, sed etiam in offensivo iusto, si adsit opportunitas ad acquirendam victoriam, licet bellare in die festo v.g. si princeps videat, quod bellando in die Dominica acquiret victoriam, quam forte alio die non acquiret, tunc bellare potest. Probatur. Quoniam quando evenit piscium multitudo, licitum est in die festo piscari, ut habetur in cap. Licet extra de feriis4, ergo a fortiori licebit in hoc casu bellare. Probatur consequentia. Quia maius bonum est victoria, quam captura piscium. Confirmatur. Quia haec victoria cedit in magnam utilitatem reipublicae, quae pacem consequitur, et multa mala excusat, ergo licet pro illa bellare die festo. Quia pro magno bono alicuius personae particularis licet in die festo operari ergo multo magis pro communis.
Ad D. Thomam respondetur, quod si non dicit hoc, non dicit oppositum. Secundo respondetur ex Caietano, quod per tuitionem reipublicae intelligit D. Thom. omnem causam iustam bellandi. Acquisitio enim victoriae est recuperatio rerum perditarum, et ultio inimicorum quaedam tuitio est reipublicae. Et idem dicendum est ad Pontificem citatum. Secundo dico, quod Pontifex ibi non loquitur de tempore, quo licet bellare, sed intendit idem, quod dicebamus art. 1, quod bellum debet esse necessitatis. Et per hoc patet ad locum Machabaeorum.
Dubitatio II: An bellare die festo sine necessitate peccatum mortale sit
Dubitat etiam secundo, Caietanus1, an bellare in die festo sine necessitate sit peccatum mortale v.g. quando si ita bene acquiret princeps victoriam, si differat bellum usque ad feriam secundam, quam si bellet die Dominica, peccet bellando in die Dominica.
Ad hoc dico primo, quod si non intermittatur missa, id non est peccatum mortale. Probatur. Quoniam bellare non est opus servile, in die autem festo tantum sunt prohibita opera servilia, ergo non est peccatum mortale tunc bellare. Maior probatur. Quia bellare non tantum ad servos pertinet, sed etiam ad dominos et principes, ergo.
Secundo dico, et videtur hoc colligi ex Caietano, quod sit peccatum veniale. Patet. Quoniam illud opus adversatur fini praecepti de sanctificatione sabbatorum: finis enim illius praecepti est vacare rebus divinis: sed bellum prohibet, et impedit hominem, ne rebus divinis vacare possit, ergo erit peccatum veniale. Minor patet. Quia bellum magnas secum affert inquietudines et occupationes.