Scholastica commentaria in Secundam Secundae Summae Theologicae

Circa eandem conclusionem, an si defuerit istae conditionis modo positae, omnia capta in bello, et omnia damna illata sint obnoxia restitutioni.

Ad hoc respondetur, et sit Prima conclusio. Quando constat, bellum esse iniusto, certissimum est omnia capta, et omnia damna illata esse restituenda, non solum a principe, sed etiam a quocumque alio milite ex illis, qui bello interfuerint, ad eum modum quo dici solet infra quaest. 62 art. 6, faciendam esse restitutionem, quando plures conveniunt ad unum furtum vel homicidium¹. De qua re legendus est Magister Soto lib. 4 de iustitia et iure, quaest. 7, art. 3, ad secundum². Ubi advertenda est limitatio, quam apponit Sylvester in verbo, Bellum primo, quaest. 10, conclusione 6³, et in verb. Restituitio 3, quaest. 6⁴, quam etiam limitationem adhibet Gabriel in illa q. 4, art. 3, dub. 6⁵ videlicet, quod quando miles probabiliter credit, quod alii ex commilitonibus nihil amplius facerent vel minus suo auxilio vel consilio, quam sine illo, tunc solum tenetur restituere, quae ipse rapuit, et damna quae intulit.

Secunda conclusio. Quando bellum est iniustum ex ignorantia, tunc regulariter loquendo illa ignorantia est culpabilis in principe: regulariter loquendo est inculpabilis in militibus. Prima pars conclusiones probatur. Quoniam ut definitum est iam dub. 5 et 6 princeps tenetur adhibere maximam diligentiam in examinanda iustitia belli, quoniam est iudex in illa causa tam gravi: sed si apponat istam diligentiam, regulariter cognoscit iustitiam belli, ergo si ignorat, sua culpa ignorat. Secunda pars probatur. Milites non tenentur examinare iustitiam belli, sed in dubio possunt sequi suum principem, ut iam diximus eodem dubio quinto et sexto, ergo ignorantia istorum regulariter est inculpabilis, sicut ignorantia illorum, qui sunt exequutores sententiae iustitiae iudicis, regulariter est inculpabilis.

Tertia conclusio. Quando ignorantia est culpabilis, omnia capta in bello et damna illata sunt obnoxia restitutioni. Probatur. Ignorantia culpabilis non excusat illos a peccato iniustitiae: sed quando bellum est aperte iniustum, omnia sunt obnoxia restitutioni, ut diximus conclusione prima, ergo et quando est iniustum ex ignorantia culpabili.

Quarta conclusio. Quando ignorantia est inculpabilis, solum illa sunt obnoxia restitutioni, in quibus facti sunt ditiores; non autem sunt restituenda animalia, quae occiderunt, vel domus, quas incenderunt, et alia huiusmodi. Hanc conclusionem docet Sylvester verbo, Bellum I, quaest. 10⁶, et multo melius quaest. 9 conclusione 3 et 4⁷ et latius in verbo Restitutio 3, quaest. 6 et 7⁸, quam etiam docet Magister Victoria in illa relectione numero 33⁹; et Magister Soto, lib. 4 de iustitia et iure, quaestione 7, art. 2¹⁰. Et probatur primo. Ille qui ex ignorantia inculpabili consumit rem alienam, solum tenetur restituere illa, in quibus factus est ditior, ut dicetur infra quaestione 62, articulo 6 et 7¹¹, ergo similiter in isto casu. Secundo probatur. Isti solum tenentur ad restitutionem ratione rei accepte: sed de re accepta solum habent illa, in quibus facti sunt ditiores, ergo illa solum tenentur restituere.