Scholastica commentaria in Secundam Secundae Summae Theologicae

Circa eandem primam conditionem, an principi Christiano sit licitum, quando indicit bellum iustum adversus alterum principem Christianum, vocare in auxilium milites infideles, aut ferre illis auxilium.

Arguitur primo parte negativa. Nam 2 Paral. cap. 16¹ reprehendit Scriptura Regem Assa, eo quod advocavit exercitum Syriae in auxilium sui contra Regem Israel. Et dixit ei Propheta: Stulte igitur egisti, et propterea adversus te bella consurgent. Et eodem libro cap. 19²: reprehensus est Iosaphat, eo quod praebuit auxilium impio Regi Achaz; et dixit illi Propheta, Impio praebes auxilium, et iis, qui oderunt Dominum amicitia iungeris? idcirco iram Dei merebatis³. Et Divus Thomas infra q. 186, ar. 10 ad secundum⁴ docet, istum Regem peccasse, non ex malitia, sed ex infirmitate humanae affectionis, ergo illicitum est hoc auxilium.

Secundo arguitur. Nam hac de causa Franciscus Rex Galliae huius nominis primus male audivit apud principes Christianos, quia adduxit Turcas in auxilium contra Carolum V Regem Hispaniae, ergo illud erat illicitum.

In hoc dubio supponenda est communis doctrina Theologorum, quod multa sunt per se et absolute licita, quae ratione scandali aut aliarum circunstantiarum redduntur illicita, v.g. comedere carnes licitum est per se loquendo; at vero ratione scandali potest ese illicitum. Qua ratione dicebat Apostolus Rom. 14⁵ et I Corinth. 8⁶ non esse comedendas carnes quando frater ex eo scandalizantur, aut offenditur.

Hoc posito sit prima conclusio. Si loquamur absolute et per se, licitum est advocare auxilium belli iusti milites extraneos et infideles. Haec conclusionem docet Caietanus in hoc articulo⁷, quando dicit, licitum esse vocare in auxilium belli iusti etiam extraneos milites. Sed apertius illam docet Sylvester in verbo Bellum I, quaest. 8 conclusione 3⁸, et Ioannes Maioris in 4 dist. 15, q. 15⁹, et est communis sententia doctorum. Probatur primo. Nam Iudas Machabeus, ut patet I Macha. 8¹⁰ inivit foedus cum Romanis, ut mutuo se iuvarent in bellis, quod foedus confirmavit postea Ionathas frater eius cap. 12¹¹ et postea Simon cap. 14¹². Et similiter Carolus Quintus ex consilio Theologorum in bello adversos Gallos usus est militibus Germanis, qui erant Lutherani infideles, ergo licitum est. Secundo probatur. In bello iusto licitum est uti auxilio bestiarum, ut Elephantorum, Leonum, etc.; ergo licitum est uti auxilio infidelium militum. Tertio probatur. Licitum est per se loquendo principibus Christianis auxilium ferre in bello iusto infidelibus, etiam si bellum esset contra Christianos, ergo a fortiori erit licitum uti eorum auxilio. Antecedens probatur primo. Quoniam Abraham Genes. 14¹³ praebuit auxilium Regi Sodomorum, et pugnavit contra hostes illius, quanvis etiam id fecerit propter liberandum Loth. De qua re videndus est D. August. Lib. 16 de Civitate cap. 22¹⁴. Secundo probatur antecedens. Quoniam David praebuit auxilium Achis Regi Palestinae contra exercitum Israel, ut patet I Reg. c. 28 et 29¹⁵, ubi constat dedidisse auxilium infidelibus contra fideles. De qua re videndus est Abulens. in eodem 28 cap. q. 5¹⁶. Tertio probatur antecedens. Quoniam Ionathas misit plures milites in auxilium Regi Demetrio infideli, ut constat ex I Machab. cap. 11¹⁷.

Secunda conclusio. Per accidens et ratione aliarum circunstantiarum potest contingere, ut sit illicitum et gravissimum peccatum advocare infideles milites in auxilium contra Christianos. Haec conclusio probatur primo argumentis factis in principio, quae illam probant. Secundo probatur. Quoniam regulariter solet suboriri maximum scandalum in republica Christiana ex advocatione infidelium, ergo. Tertio probatur. Quoniam etiam ipsis, qui infideles vocant in auxilium, regulariter cedit in malum. Nam neque servant iura belli, nec reverentiam exhibent locis sacris, sed omnia profanant, et captivos ducunt infantes, ut eos apostare faciant, et aliis plurimis calamitatibus omnia perdunt. Qua ratione merito Franciscus Rex Galliae male audivit apud Christianos. Et per hoc patet solutio ad secundum argumentum.

Ad primum etiam argumentum responderi potest primo, quod etiam illi duo Reges fortasse peccaverunt petendo auxilium, aut praestando. Quoniam ex hoc subortum est scandalum in populo Dei, et detrimentum divini honoris, ut diximus conclusione secunda. Secundo respondetur, quod Assa quando habuit hostem Regem Israel, tenebatur habere fiduciam in auxilio Domini, cuius ope paulo ante superaverat exercitum maximum AEthiopum, ut patet ex cap. 14¹⁸. Et hac ratione peccavit collocando spem suam in auxilio Regis Syriae. Ita docet Ambro. In oration de obitu Theodosii¹⁹, et D. Chrysost. Hom. 1 imperfecti super Mattheum²⁰. Et legendus est Abulensis super illud c. 16, q. 17²¹. Ubi disputat, quo pacto tenebatur Assa habere fiduciam in Domino, et quo pacto peccavit advocando exercitum Syriae. Quod autem peccaverit non habens fiduciam in Domino, ex eo etiam colligi potest, quod in eodem capite 16 circa finem notatur, quod in infirmitate sua vocaverit medicos non confidens in Deo suo²². Quod etiam notavit D. Ambros. In commentariis super epistolam ad Roma. cap. 3 in illa verba: non est requirens Deum²³. Tertio respondetur, quod Iosaphat ex eo tantum quod amicitiam contraxerat, et exercebat cum impio Rege Achaz, commisit peccatum, ut Abulensis ostendit 2 Paralip. c. 18, q. 47²⁴. Nihilominus tamen in eo etiam peccavit, quod auxilium et necessaria ad bellum illi praestitit, sicut docet D. August. libr. 2 contra epistolam Parmeniani capite 18²⁵, et Chrysostomus in illa hom. 1 imperfecti²⁶. Unde sacra Scriptura utrumque illi obiecit, et auxilium et amicitiam, ut patet ex ipso contextu.