De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Capitulum XV: Quomodo actualis infinitas est unitas
Capitulum XVI: Nisi deus esset infinitus non esset finis desiderii
Capitulum XVII: Deus non nisi unitrinus videri perfecte potest
Capitulum XVIII: Nisi deus trinus esset non esset felicitas
Capitulum XIX: Quomodo IESUS est unio dei et hominis
Capitulum XX: Quomodo intelligitur IESUS copulatio
Capitulum XXI: Sine IESU non sit possibilis felicitas
Capitulum XXII: Quomodo IESUS videat et operatus sit
Capitulum XXIII: Quomodo IESUS mortuus fuit, unione cum vita manente
Quomodo IESUS mortuus fuit: unione cum vita manente O IESU mentis sapidissimus cibus: quando intra paradisi murum te intueor, admirabilis mihi occurris. verbum enim dei es humanatum: et homo es deificatus. non es tamen quasi compositus ex deo et homine. Inter componentia
MARG: Augustinus MARG: Sacerdos.
proportio est necessaria: sine qua non potest esse compositio. finiti ad infinitum nulla est proportio. neque es coincidentia creaturae et creatoris: modo quo coincidentia facit unum esse aliud. Nam natura humana non est divina, aut econuerso. divina enim natura non est mutabilis aut alterabilis in aliam naturam, cum sit ipsa aeternitas: neque natura quaecumque propter unionem ad divinam transit in aliam naturam. sicut cum imago unitur suae veritati. ipsa enim non potest dici tunc alterar in, sed potius recedere ab alteritate: quia unitur veritati suae propriae, quae est ipsa inalterabilitas. Neque enim IESU dulcissime dici potes media natura inter divinam et humanam: cum inter illas non possit poni quaedam media natura participas utramque quod. natura enim divina non est participabilis: quia penitus absolute simplicissima. nec tunc tu IESU benedicte: esses, vel deus, vel homo. sed video te domine IESU, supra omnem intellectum unum suppositum: quia unus CHRISTUS es, modo quo video unam tuam humanam animam. In qua uti in cuiuslibet hominis anima video corruptibilem sensibilem fuisse naturam, et in intellectuali incorruptibili natura subsistere. neque anima illa composita fuit ex corruptibili et incorruptibili: neque coincidit sensibilis cum intellectuali. video autem animam intellectualem uniri corpori per virtutem sensibilem vivificantem corpus. et quando anima intellectualis cessaret in vivificatione corporis, sine eo quod a corpore separetur: tunc homo ille mortuus esset, quia vita cessaret. nec tamen a vita esset corpus separatum: cum intellectus sit vita eius. sicut cum homo qui intente inquisuit medio visus discernere venientem, et tamen eo aliis considerationibus rapto, cessat postea attentio circa illam inquisitionem, oculis non minus in ipsum coniectis: tunc non separat oculus ab anima, licet ab attentione discretiva animae separatus existat. quod si raptus ille non solum cessaret a vivificatione discretiva, sed etiam a vivificatione sensitiva: oculus ille mortuus esset, quia non vivificaretur. nec tamen propterea esset a forma intellectiva separatus, quae est forma dans esse: sicut manus arida manet unita formae, quae unit corpus totum. Reperiuntur homines qui sciunt retrahere spiritum vivificantem et apparent mortui et non sentientes: ut beatus Augustinus recitat. eo enim casu, intellectualis natura unita maneret corpori: quod quidem corpus non esset sub alia formam quod prius. immo haberet eandem formam: et maneret idem corpus. neque vis vivificandi desineret esse: sed maneret in unione cum intellectuali natura, licet actu non extenderet se in corpus. video hominem illum veraciter mortuum, quia caret vitam vivificante (mors enim est carentia vivificantis) et tamen non esset corpus illud mortuum, a vita sua quae est anima eius, separatum. Eo modo IESU clementissime: intueor absolutam vitam quae deus est humano intellectui tuo, et per illum corpori tuo inseparabiliter unitam. Nam unio illa talis est: quod maior esse nequit. Separabilis igitur unio: multo inferior est unione quae maior esse nequit. numquam igitur fuit verum, neque erit umquam: divinam naturam ab humana tua separatam. Ita nec ab anima nec a corpore: quae sunt sine quibus natura humana non potest esse. quamvis verissimum sit animam tuam desiisse corpus vivificare, et te veraciter mortem subiisse: et tamen numquam a veritate vitae separatum. Si sacerdos ille de quo meminit Augustinus, qualemcumque habuit potestatem tollere vivificationem de corpore, attrahendo eam in animam, quasi si candela cameram illuminans esset viva, et attraheret radios (per quos cameram illuminavit) ad centrum lucis suae, sine eo quod separetur a camera, et hoc attrahere non est nisi desinere influere: quid mirum si tu IESU potestatem habuisti, cum sis lux viva liberrima, vivificantem animam ponendi et tollendi: et quando tollere voluisti passus es mortem: et quando resumere voluisti, propria virtute resurrexisti. Dicitur autem intellectualis natura, humana anima: quando vivificat seu animat corpus. et dicit anima tolli: quando cessat intellectus humanus vivificare. quando enim intellectus ab officio vivificandi cessat, et quoad hoc se separat a corpore: propterea simpliciter non est separatus. Haec inspiras IESU ut te mihi indignissimo, quantum capere possum ostendas:1 et in te contempler humanam naturam mortalem induisse immortalitatem, ut omnes homines eiusdem humanae naturae in te resurrectionem et divinam vitam adsequi possint. Quid igitur dulcius, quid iucundius quod hoc cognoscere: quoniam in te IESU omnia in nostra natura reperimus qui solus omnia potes, et das liberalissime et non improperas!2 O pietas et misericordia inexpressibilis: tu deus qui es ipsa bonitas, non potuisti satisfacere infinitae clementiae et largitati tuae, nisi te nobis donares. nec hoc convenientius, nobis recipientibus, possibilibus fieri potuit: quam quod nostram assumeres naturam, qui tuam accedere non potuimus. Ita venisti ad nos: et nominaris IESUS salvator semper benedictus.