De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Capitulum XV: Quomodo actualis infinitas est unitas
Capitulum XVI: Nisi deus esset infinitus non esset finis desiderii
Capitulum XVII: Deus non nisi unitrinus videri perfecte potest
Capitulum XVIII: Nisi deus trinus esset non esset felicitas
Capitulum XIX: Quomodo IESUS est unio dei et hominis
Capitulum XX: Quomodo intelligitur IESUS copulatio
Quomodo intelligitur IESUS copulatio divinae et humanae naturae. Ostendis mihi lux indeficiens maximam unionem, qua natura humana in IESU meo, est tuae naturae divinae unita: non esse quovis modo infinitae unioni similem. unio enim, qua unione tu deus pater es unitus deo filio tuo: est deus spiritus sanctus. et ideo est infinita unio. Pertingit enim in identitatem absolutam et essentialem. non sic: ubi natura humana unitur divinae. nam humana natura: non potest transire in unionem cum divina essentialem. sicut finitum: non potest infinito infinite uniri. transiret enim in identitatem infiniti: et sic desineret esse finitum, quando de eo verificaretur infiniti. Quapropter haec unio qua natura humana est naturae divinae unita: non est nisi attractio naturae humanae ad divinam in altissimo gradu. ita quod natura ipsa humana, ut talis: elevatius attrahi nequit. et maxima igitur est unio eius naturae humanae ut humanae: ad divinam: quia maior esse nequit. sed non est simpliciter maxima et infinita: ut est unio divina.
Video igitur ex benignitate gratiae tuae in te IESU filio hominis, filium dei: et in te filio dei, patrem. In te autem filio hominis, filium dei video: quia ita es filius hominis, quod et filius dei. et in natura attracta finita: video naturam attrahentem infinitam. video in filio absoluto: patrem absolutum. filius enim non potest ut filius videri: nisi pater videatur.
Video in te IESU filiationem divinam, quae est veritas omnis filiationis: et pariter altissimam humanam filiationem, quae est propinquissima imago absolutae filiationis. Sicut igitur imago inter quam et exemplar non potest mediare perfectior imago, propinquissime subsistit in veritate cuius est imago: sic video naturam tuam humanam in divina natura subsistentem. omnia igitur in natura humana tua video, quae et video in divina: sed humaniter illa esse video in natura humana, quae sunt ipsa divina veritas in natura divina. quae humaniter video esse in te IESU: similitudo sunt divinae naturae. sed similitudo est sine medio iuncta exemplari: ita quod magis similis nec esse, nec cogitari potest.
In natura humana seu rationali: video spiritum rationalem humanum spiritui divino, qui est absoluta ratio strictissime unitum: et sic intellectum humanum intellectui divino, et omnia in intellectu tuo IESU. Intelligis enim omnia IESU, ut deus: et hoc intelligere, est esse omnia. intelligis omnia ut homo: et hoc intelligere, est esse similitudinem omnium. non enim res intelligitur per hominem: nisi in similitudine. lapis non est in intellectu humano ut in causa vel ratione sua propria: sed ut in specie et similitudine. Est igitur in te IESU unitum intelligere humanum ipsi intelligere divino: sicut perfectissima imago veritati exemplari. ac si in mente artificis considerarem formam arcae idealem, et speciem arcae perfectissime per magistrum ipsum secundum ideam facta: quomodo tunc forma idealis est veritas speciei et unita ei ut veritas imagini in uno magistro: ita in te IESU magistro magistrorum video absolutam ideam rerum omnium, pariter et speciem similitudinariam earundem altissime uniri.
Video IESU bone, te intra murum paradisi. quoniam intellectus tuus: est veritas pariter et imago. et tu es deus pariter et creatura: infinitus pariter et finitus. et non est possibile: quod citra murum videaris. es enim copulatio divinae creantis naturae et humanae creatae naturae.
Hoc autem inter tuum humanum intellectum et alterius cuiuslibet hominis interesse video. quod nemo hominum scit omnia quae per hominem sciri possunt: quia nullius hominis intellectus est ita coniunctus exemplari rerum omnium ut similitudo veritati, quin possit propinquius coniungi, et magis in actu constitui. et ideo non tot intelligit, quin plura intelligere posset per accessum ad exemplar rerum a quo habet actualitatem, omne actu exsistens. tuus autem intellectus, actu omnia per hominem intelligibilia intelligit: quia in te natura humana est perfectissima, et exemplari suo coniunctissima. ob quam quidem unionem, intellectus tuus humanus omnem creatum excedit intellectum in perfectione intelligendi. Omnes igitur rationales spiritus, longe sunt infra te: quorum omnium tu IESU magister et lux exsistis. et tu es perfectio et plenitudo omnium: et per te ad absolutam veritatem tamquam per mediatorem accedunt. tu enim es via ad veritatem pariter et ipsa veritas. tu es via ad vitam intellectus: pariter et vita ipsa. tu es odor cibi laetitiae: pariter et gustus laticificas. Sis igitur dulcissime IESU semper benedictus.