De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Capitulum XV: Quomodo actualis infinitas est unitas
Capitulum XVI: Nisi deus esset infinitus non esset finis desiderii
Capitulum XVII: Deus non nisi unitrinus videri perfecte potest
Capitulum XVIII: Nisi deus trinus esset non esset felicitas
Capitulum XIX: Quomodo IESUS est unio dei et hominis
Quomodo IESUS est unio dei et hominis. Ago ineffabiles gratias tibi deo, vitae et luci animae meae. Nam video nunc fidem: quam revelatione apostolorum tenet catholica ecclesia. quomodo scilicet tu deus amas de te deum generas amabilem: atque quod tu deus genitus amabilis: es absolutus mediator. per te enim: est omne id quod est, et esse potest. tu enim deus volens seu amans: in te deo amabili complicas omnia. Omne enim quod tu deus vis aut concipis: est in te deo amabili complicatum. Non enim esse potest quidque: nisi illud velis esse. omnia igitur: in conceptu tuo amabili causam seu rationem habent essendi. neque est alia rerum omnium causa: nisi quia sic tibi placet. nihil placet amanti ut amanti: nisi amabile. Tu igitur deus amabilis: es filius dei amantis patris. In te enim est omnis complacentia patris. Ita omne esse creabile: complicatur in te deo amabili. tu igitur deus amas cum ex te sit amabilis deus uti filius a patre: in hoc quod es deus pater amans, dei amabilis filii tui, es pater omnium quae sunt. nam conceptus tuus filius: et omnia in ipso. et unio tua, et tuus conceptus: est actus et operatio exsurgens, in qua est omnium actus et explicatio. Sicut igitur ex te deo amante generatur deus amabilis, quae generatio est conceptio: ita procedit ex te deo amante et conceptu tuo amabili a te genito, actus tuus et tuus conceptus, qui est nexus nectens, et deus uniens te et conceptum tuum. quemadmodum amare unit amantem et amabile in amore: et hic nexus, spiritus nominatur. spiritus enim est ut motus procedens a movente et mobili. Unde motus: est explicatio conceptus moventis. Explicantur igitur omnia in te deo spiritu sancto: sicut concipiuntur in te deo filio. Video igitur quia tu deus sic me illustras: quomodo omnia in te deo filio dei patris sunt ut in ratione, conceptu, causa, seu exemplari. et quomodo filius est medium omnium: quia ratio. mediante enim ratione et sapientia: tu deus pater omnia operaris. et spiritus seu motus, ponit conceptum rationis in effectu. sicut experimur: arcam in mente artificis poni mediante virtute motiva quae inest manibus, in effectu.
Video deinde deus meus filium tuum esse medium unionis omnium: ut cuncta in te, mediante filio tuo, quiescant. et video IESUM benedictum hominis filium, filio tuo unitum altissime: et quod filius hominis non potuit tibi deo patri uniri nisi mediante filio tuo mediatore absoluto.
Quis non altissime rapiatur: haec attentius prospiciens? Aperis enim tu deus meus mihi misero tale occultum: ut intuear hominem non posse, te patrem intelligere, nisi in filio tuo qui est intelligibilis et mediator. et quod te intelligere: est tibi uniri. potest igitur homo tibi uniri per filium tuum: qui est medium unionis. et natura humana altissime tibi unita, in quocumque homine hoc fuerit: non potest plus medio uniri quod unita est. sine enim medio: tibi uniri nequit. unitur igitur medio maxime: non tamen sit medium. Unde quamvis non possit fieri medium, cum sine medio non possit tibi uniri, sic tamen iungitur medio absoluto, quod inter ipsam et filium tuum qui est medium absolutum, nihil mediare potest. Si enim aliquid mediare posset inter naturam humanam et medium absolutum: tunc tibi altissime non uniretur.
O IESU bone, video in te naturam humanam altissime iungi deo patri: per unionem altissimam qua iungitur deo filio, mediatori absoluto. Filiatio igitur humana, quia tu filius hominis, filiationi divinae in te IESU altissime unita est: ut merito dicaris filius dei et hominis. quoniam in te nihil mediat: inter filium hominis et filium dei. In filiatione absoluta quae est filius dei: omnis complicatur filiatio. cui filiationi humana tua IESU: est summe unita. subsistit igitur humana filiatio tua in divina, non solum complicate, sed ut attractum in attrahente, et unitum in uniente, et substantiatum in substantiato. Non est igitur possibilis separatio filii hominis a filio dei in te IESU. nam separabilitas evenit ex hoc: quod unio potuit esse maior. ubi autem unio non potest esse maior: nihil mediare potest. separatio igitur non habebit ibi locum: ubi nihil mediare potest inter unita. ubi autem unitum non subsistit in uniente: unio non est altissima. maior namque est unio ubi unitum subsistit in uniente: quod ubi unitum separatim subsistit. separatio enim: est remotio ab unione maxima.
Sic video in te IESU meo: quomodo filiatio humana qua es filius hominis, subsistit in filiatione divina qua es filius dei, sicut in maxima unione unitum in uniente. tibi gloria deus in saecula.