De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Capitulum XV: Quomodo actualis infinitas est unitas
Capitulum XVI: Nisi deus esset infinitus non esset finis desiderii
Capitulum XVII: Deus non nisi unitrinus videri perfecte potest
Capitulum XVIII: Nisi deus trinus esset non esset felicitas
Capitulum XIX: Quomodo IESUS est unio dei et hominis
Capitulum XX: Quomodo intelligitur IESUS copulatio
Capitulum XXI: Sine IESU non sit possibilis felicitas
sine IESU non sit possibilis felicitas. IESU finis universi, in quo quiescit tamquam in ultimo perfectionis, omnis creatura: tu es omnibus huius mundi sapientibus penitus ignotus, quia de te cum contradictoria verissima affirmamus, cum sis creator pariter et creatura, attrahens pariter et attractum, finitum pariter et infinitum. stulti tamen asserunt id credere possibile. fugiunt igitur nomen tuum: et lucem tuam qua nos illuminasti non capiunt. sed cum se putent sapientes: stulti et ignorantes et caeci manent in aeternum. Si autem crederent quod tu es CHRISTUS deus et homo! et verba evangelii ut tanti magistri reciperent et tractarent: clarissime tandem conspicerent, omnia in comparatione illius lucis in simplicitate verborum tuorum ibi occultata: penitus esse densissimas tenebras et ignorantiam.
Soli igitur parvuli creduli: hanc consequuntur gratiosissimam et vivificam revelationem. Est enim in tuo sacratissimo evangelio qui cibus est caelestis, uti in manna omnis dulcedo desiderii abscondita: quae non potest degustari nisi per credentem et manducantem te. si quis enim credit et accipit: experitur verissime, quia tu de caelo descendisti, et solus es magister veritatis.
O IESU bone: tu es arbor vitae in paradiso deliciarum. nemo enim poterit cibari vita desiderabili: nisi ex fructu tuo. Es cibus prohibitus IESU, omnibus filiis Adae: qui de paradiso expulsi, in terra in qua laborant quaerunt unde vivant.
Oportet igitur omnem hominem exuere veterem praesumptionis hominem, et induere novum humilitatis hominem, qui secundum te est: si intra paradisum deliciarum, vitae cibum sperat degustare. una est natura novi et veteris Adam: sed est in veteri Adam animalis, in te novo Adam spiritualis. quia in te IESU est unita deo: qui spiritus est. oportet igitur omnem hominem: sicut per communem naturam humanam sui ipsius et tui, ita et in uno spiritu tibi IESU uniri. ut sic in sua natura, tibi IESU communi, accedere possit ad deum patrem: qui est in paradiso.
Videre igitur deum patrem et te IESUM filium eius: est esse in paradiso, et gloria sempiterna. quia extra paradisum constitutus: non potest talem habere visionem. cum nec deus pater, nec tu IESU: sis extra paradisum reperibilis.
Omnis igitur homo felicitatem affectus est: qui tibi IESU ut membrum capiti, unitus est. nemo potest venire ad patrem: nisi per patrem attractus.
Tuam IESU humanitatem per filium suum pater attraxit: et per te IESU omnes attrahit pater homines. sicut igitur humanitas tua IESU est filio dei patris unita, tamquam medio per quod pater ipsam attraxit: ita cuiuslibet hominis humanitas tibi IESU tamquam unico medio per quod pater omnes attrahit homines, est unita. Es igitur IESU: sine quo impossibile est quemque felicitatem adsequi. Es IESU revelatio patris. Nam pater est omnibus hominibus invisibilis: et tibi filio suo solum visibilis. et illi post te: qui per te et tuam revelationem ipsum videre merebitur. Tu es igitur uniens omnem felicem. et omnis felix in te subsistit: sicut unitum in uniente. Nullus sapientum huius mundi felicitatem veram capere potest: quando te ignorat. nemo felix videre potest patrem nisi tecum IESU intra paradisum. De felice verificantur contradictoria: sicut de te IESU, cum tibi in rationali, naturali, et uno spiritu sit unitus. subsistit enim omnis spiritus felix in tuo: sicut vivificatus in vivificante. videt omnis spiritus felix invisibilem deum: et unitur in te IESU, inaccessibili et immortali deo. et sic finitum in te unitur infinito et invisibili. et capitur incomprehensibilis fruitione aeterna: quae est felicitas iucundissima numquam consumptibilis. miserere IESU miserere: et da mihi revelate videre te, et salva facta est anima mea.