De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Capitulum XV: Quomodo actualis infinitas est unitas
Capitulum XVI: Nisi deus esset infinitus non esset finis desiderii
Capitulum XVII: Deus non nisi unitrinus videri perfecte potest
deus: non nisi unitrinus videri perfecte potest.
Ostendisti domine te mihi adeo amabilem: quod magis amabilis esse nequis. es enim infinite amabilis deus meus. numquam igitur poteris a quoque amari sicut amabilis es: nisi ab infinito amante. Nisi enim esset infinite amans: non esses infinite amabilis. amabilitas enim tua, quae est posse in infinitum amari: est, quia est posse in infinitum amare. a posse in infinitum amare et posse in infinitum amari: oritur amoris nexus infinitus ipsius infiniti amantis et infiniti amabilis. non est autem multiplicabile. Tu igitur deus meus qui es amor: es amor amans, et amor amabilis, et amor, amoris amantis et amabilis nexus. Video in te deo meo amorem amantem et amabilem. et ex eo quia video in te amorem amantem, et amorem amabilem: video utriusque amoris nexum. et hoc non est aliud quod illud quod video in absoluta unitate tua: in qua video unitatem unientem, unitatem unibilem, et utriusque unionem. quidquid autem in te video: hoc es tu deus meus. tu es igitur amor ille infinitus: qui sine amante, et amabili, et utriusque nexu, non potest per me naturalis et perfectus amor videri. quo modo enim possum concipere perfectissimum et naturalissimum amorem: sine amante, et amabili, et unione utriusque! quod enim amor sit amans, et amabilis, et nexus utriusque: experior in contracto amore esse de essentia perfecti amoris. Id autem quod est de essentia perfecti amoris contracti: non potest deesse absoluto amori, a quo habet contractus amor quidquid perfectionis habet. quanto autem amor simplicior: tanto perfectior. tu autem deus meus es amor perfectissimus et simplicissimus. tu igitur es ipsa essentia perfectissima, et simplicissima, et naturalissima amoris. hinc in te amore non est aliud amans, et aliud amabile, et aliud utriusque nexus. sed idem: tu ipse deus meus. quia igitur in te coincidit amabile cum amante, et amari cum amare: tunc nexus coincidentiae est nexus essentialis. Nihil enim in te est: quod non sit ipsa essentia tua. Illa igitur quae occurrunt mihi tria esse, scilicet amans, amabilis, et nexus: sunt ipsa simplicissima essentia absoluta. Non sunt igitur tria: sed unum. illa essentia tua deus meus quae occurrit mihi esse simplicissima, et (ut sic dicam) unissima: non est naturalissima et perfectissima sine tribus praenominatis. est igitur essentia trina: et tamen non sunt tria in ea, quia simplicissima. pluralitas igitur trium praenominatorum: est ita pluralitas quod unitas. et unitas: est ita unitas quod pluralitas. pluralitas trium: est pluralitas sine numero plurali. nam pluralis numerus non potest esse simplex unitas: quia est numerus pluralis. Non igitur est trium numeralis distinctio: quia illa est essentialis. numerus enim a numero essentialiter distinguit. et quia unitas est trina: non est unitas numeri singularis. unitas enim numeri singularis: non est trina.
O mirabilissimus deus: qui neque es numeri singularis, neque numeri pluralis: sed super omnem pluralitatem et singularitatem, unitrinus et triunus.
Video igitur in muro paradisi ubi es deus meus: pluralitatem coincidere cum singularitate, et te ultra habitare perquam remote. doce me domine quomodo possim concipere id possibile: quod video necessarium. occurrit enim mihi impossibilitas: quod trium pluralitas, sine quibus concipere te nequeo perfectum et naturalem amorem, sit pluralitas sine numero. quasi quis dicat, unum, unum, unum: dicit ter unum, non dicit tria, sed unum, et hoc unum ter. non potest autem dicere ter sine tribus: licet non dicat tria. nam cum dicit unum ter: replicat idem et non numerat. numerare enim est unum alterare: sed unum et idem triniter replicare, est plurificare sine numero. Unde pluralitas quae in te deo meo per me videtur: est alteritas sine alteritate, quia est alteritas quae identitas. quando enim video amantem non esse amabilem, et nexum esse nec amantem nec amabilem: non sic video amantem non esse amabilem, quasi amans sit unum, et amabilis aliud, sed video distinctionem amantis et amabilis intra murum coincidentiae unitatis et alteritatis esse. Unde distinctio illa quae est intra murum coincidentiae, ubi distinctum et indistinctum coincidunt: praevenit omnem alteritatem et diversitatem quae intelligi potest. claudit enim murus potentiam omnis intellectus: licet oculus ultra in paradisum respiciat. id autem quod videt: nec dicere, nec intelligere potest. est enim amor eius secretus thesaurus, et absconditus: qui inventus manet absconditus. repperit enim intra murum coincidentiae absconditi et manifesti. Sed non possum retrahi a suavitate visionis: quin adhuc aliquo modo mihi ipsi referam revelationem distinctionis amantis, amabilis, et nexus. Nam dulcissima degustatio eius quantulacumque quod videtur praegustabilis in figura. tu enim sic das domine quod in te video amorem: quia video me amantem. et quia video me amare me ipsum: video me amabilem. et naturalissimum nexus me esse video utriusque. ego sum amans, ego sum amabilis, ego sum nexus. unus est igitur amor sine quo non posset aliquod trium esse. ego unus sum qui sum amans, et ille idem qui sum amabilis, et ille idem qui sum nexus exsurgens ab amore quo me amo. ego sum unus: et non sum tria. Esto igitur quod amor meus sit essentia mea: uti in deo meo. tunc in unitate essentiae meae esset trium praedictorum unitas. et in trinitate trium praedictorum essentiae unitas. essentque cuncta in mea essentia contracte: modo quo in te video veraciter et absolute existere. Deinde amor amans: non esset amor amabilis, nec nexus. et hoc experior hac praxi. Nam per amorem amantem, quem ad rem aliam extra me extendo, quasi ad amabile extrinsecum essentiae meae: sequitur nexus quo illi rei astringor quantum ex me est. quae res mihi non iungit eo nexu: quia me forte non amat. Unde licet eam amem, ita quod amor meus amans se extendat supra ipsam: tamen non trahit secum amor amans meus amorem amabilem meum. non enim scio amabilis ei. de me enim non curat: licet ipsam valde amem. sicut filius aliquando de matre non curat: quae ipsum tenerrime diligit. Et ita experior amorem amantem, non esse amorem amabilem, nec nexum: sed distingui video amantem ab amabili et nexu. quae quidem distinctio non est in essentia amoris: quia non possum amare: sive me, sive rem aliam a me, sine amore. sic amor est de essentia trium. et sic video trium praedictorum simplicissimam essentiam: licet inter se distinguant. Expressi domine qualemcumque quod praegustationem naturae tuae in similitudine. sed parce misericors: quia nitor infigurabile gustum dulcedinis tuae figurare. si enim dulcedo pomi incogniti, manet omni pictura et figura infigurabilis, et omni verbo inexpressibilis: quis sum ego miser peccator, qui nitor te inostensibilem ostendere, et te invisibilem visibilem figurare, et illam infinitam et penitus inexpressibilem dulcedinem tuam sapidam facere praesumo: quam numquam adhuc gustare merui. et per ea quae exprimo: eam potius parvam quam magnam facio. sed tanta est bonitas tua deus meus: quod etiam sinis caecos de lumine loqui, et eius laudes praeconisare. de quo nihil sciunt nec scire possunt: nisi eis reveletur. revelatio autem gustum non attingit. auris fidei non attingit dulcedinem degustabilem. hoc autem tu deus revelasti mihi: quia nec auris audivit, nec in cor hominis descendit infinitas dulcedinis tuae, quam praeparasti diligentibus te. Revelavit nobis hoc Paulus magnus apostolus tuus: qui ultra murum coincidentiae raptus est in paradisum, ubi solum revelate potes videri, qui es fons deliciarum. Conatus sum me subiicere raptui, confisus de infinita bonitate tua: ut viderem te invisibilem, et visionem revelatam irrevelabilem. quo autem perveni, tu scis: ego autem nescio, et sufficit mihi gratia tua: qua me certum reddis te incomprehensibilem esse. et erigis in spem firmam: quod ad fruitionem tui te duce perveniam.
MARG: Paulus.