De visione Dei
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De visione Dei sive de icona
De visione Dei, or De icona (On the Vision of God, 1453), addressed to the Benedictines of Tegernsee: seeing God through the icon that gazes on all. Latin transcribed from the 1514 Paris Opera; English translation new.
Epistola ad abbatem et fratres Tegernseos
Praefatio
Capitulum I: Perfectio apparentiae verificari de deo perfectissimo
Capitulum II: Visus absolutus complectitur omnes modos
Capitulum III: Quae de deo dicuntur realiter non differunt
Capitulum IV: Visio dei: prouidentia, gratia, et vita dicit aeterna
Capitulum V: O magna multitudo dulcedinis tuae
Capitulum VI: De visione faciali
Capitulum VII: Quis fructus facialis visionis
Capitulum VIII: Quomodo visio dei est amare
Capitulum IX: Quomodo est uniuersalis pariter et particularis
Capitulum X: Quomodo videtur deus ultra coincidentiam contradictoriorum
Capitulum XI: Quomodo videtur in deo successio sine successione
Capitulum XII: Ubi inuisibilis videtur, increatus creatur
Capitulum XIII: Deus videtur absoluta infinitas
Capitulum XIV: Quomodo deus omnia complicat sine alteritate
Quomodo deus omnia complicat sine alteritate. Video domine ex infinitate misericordiae tuae: te infinitatem omnia ambientem. non est igitur extra te quidque. omnia autem in te: non sunt aliud a te. doces me domine quomodo alteritas quae in te non est: etiam in se non est, nec esse potest. nec facit alteritas quae in te non est, unam creaturam esse alteram ab aliam: quamvis una non sit alia. caelum autem non est terra: licet verum sit caelum esse caelum, et terram esse terram. si igitur quaesiero alteritatem quae neque in te est neque extra te est: ubi reperiam! et si non est: quomodo terra est alia creatura quod caelum! nam sine alteritate non potest hoc concipi. sed loqueris in me domine, et dicis alteritatis non esse positivum principium: et ita non est. nam quomodo alteritas esset sine principio: nisi ipsa esset principium et infinitas! Non est autem principium essendi alteritas. alteritas enim dicitur a non esse. quod enim unum non est aliud: hinc dicitur alterum. alteritas igitur non potest esse principium essendi: quia dicitur a non esse. neque habet principium essendi: cum sit a non esse. non est igitur alteritas aliquid. sed quod caelum non est terra: est quia caelum non est infinitas ipsa, quae omne esse ambit. Unde quia infinitas est infinitas absoluta: inde evenit unum non posse esse aliud. Sicut esse Socratis ambit omne esse Socraticum: in quo simplici esse Socratico, nulla est alteritas seu diversitas. nam omnium quae sunt in Socrate: est esse Socratis unitas individualis. ita quod in eo unico esse, complicatur omnium quae in Socrate sunt esse: in ipsa scilicet individuali simplicitate, ubi nihil reperiatur alterum seu diversum. sed in illo esse unico: omnia quae
MARG: Esse indiuiduale.
esse habent socraticum, sunt et explicantur, et extra illud nec sunt nec esse possunt. licet cum hoc in eo esse simplicissimo: oculus non fit auris, et caput non fit cor, et visus non fit auditus, et sensus non sit ratio. neque hoc evenit ex aliquo principio alteritatis: sed posito simplicissimo esse socratico, evenit caput non esse pedes, quia caput non est ipsum simplicissimum esse socraticum. Hinc esse eius non ambit omne esse socraticum. Et ita video (te domine illustrante) quod quia esse simplex socraticum est incommunicabile penitus et incontrahibile ad esse cuiuscumque membri: inde esse unius membri non est esse alterius. sed esse illud simplex socraticum est esse omnium membrorum Socratis: in quo omnis essendi varietas et alteritas quae membris evenit, est simplex unitas. sicut pluralitas formarum partium in forma totius: est unitas. Sic se habet aliquo pacto deus tuum esse: quod est infinitas absolute ad omnia ea quae sunt.
Sed absolute dico: ut absoluta essendi forma omnium formarum contractarum. Unde manus Socratis quando separatur a Socrate, licet post abscisionem non sit amplius manus Socratis: manet tamen adhuc in aliquo esse cadaveris. hoc ex eo est: quia forma Socratis quae dat esse, non dat simpliciter esse, sed esse contractum scilicet socraticum. a quo esse manus est separabilis: et quod nihilominus sub alia forma maneat. sed si semel separaretur manus ab esse incontracto penitus, quod est infinitum et absolutum: totaliter desineret esse. quia ab omni esse esset separata. Gratias tibi ago domine deus meus: qui te mihi quantum capere possum largiter ostendis, quomodo tu es ipsa infinitas, esse omnium complicans simplicissima virtute. quae non esset infinita: nisi infinite unita. Virtus enim unita: fortior. Quae igitur virtus ita unita est, quod magis uniri nequit: est infinita et omnipotens. tu es deus omnipotens: quia absoluta simplicitas quae est infinitas absoluta.