De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Liber III: UBI DE ANTICHRISTO
Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI
Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis
Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?
Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis
Caput IV: De Romana Ecclesia particulari
Caput V: De decretis morum
Caput VI: De Pontifice ut est particularis quaedam persona
Caput VII: Solvuntur obiectiones ex ratione petitae
Caput VIII: De erroribus qui falso adscribuntur Romanis Pontificibus, Petro, Lino, Anacleto, Telesphoro, Victori, Zephyrino, Urbano, Pontiano, Cornelio, et Marcellino, qui non solum Pontifices, sed etiam Martyres fuerunt
Caput IX: De iis, quae Liberio et Felici II obiiciuntur
Caput X: De Siricio, Innocentio, et aliis septem Pontificibus
Caput XI: De Honorio I
Caput XII: De aliis septem Pontificibus
Caput XIII: De Gregorio VII
Caput XIV: De caeteris Pontificibus, quibus error in Fide falso tribuitur
Caput XV: Proponitur quaestio: An summus Pontifex habeat iurisdictionem vere coactivam, ita ut possit leges condere, quae obligent in conscientia, et iudicare ac punire transgressores?
Caput XVI: Probatur testimoniis verbi Dei, posse Pontifices veras leges condere
Caput XVII: Solvuntur argumenta adversariorum, ex Scripturae testimoniis ducta
Caput XVIII: Solvitur argumentum ex comparatione legum
Caput XIX: Solvitur argumentum ductum ab exemplis
Caput XX: Solvuntur argumenta duo desumpta ex ratione conscientiae
Caput XXI: Solvuntur argumenta ex Patribus
Caput XXII: Proponitur quaestio postrema: An Christus iurisdictionem Ecclesiasticam soli Pontifici summo immediate contulerit
Caput XXIII: Apostolos a Christo iurisdictionem omnem accepisse
Caput XXIV: Episcopos omnes a Papa iurisdictionem accipere
Caput XXV: Solvuntur argumenta adversariorum
At contra obiiciunt primo: nostram sententiam seipsam destruere. Nam Episcopi Apostolis succedunt, ut Pontifex Romanus Petro; ergo si Apostoli habent a Christo iurisdictionem, ut asserit nostra Conclusio prima, sequitur, etiam Episcopos habere a Christo, quod tamen negat secunda Conclusio. Et e contrario, si Episcopi habent a Pontifice iurisdictionem, ut asserit secunda Conclusio; ergo Apostoli habent a Petro, quod tamen negat prima Conclusio. Nam successor ab eo habet suam iurisdictionem, a quo habuit praedecessor, alioqui non vere succedit, sed instituitur alio ordine: succedere autem Episcopos Apostolis docet Augustinus in Psal. XLIV exponens enim illud: Pro Patribus tuis nati sunt tibi filii:1 « Patres, inquit, missi sunt Apostoli, pro Apostolis filii nati sunt, constituti sunt Episcopi ». Hinc etiam Concilium Florentinum in instr. Armenor. et Concil. Trident. sess. XXIII, cap. 4. Episcopos in locum Apostolorum successisse docent.
Respondeo: magnum esse discrimen inter successionem Petri et aliorum Apostolorum. Nam Romanus Pontifex proprie succedit Petro, non ut Apostolo, sed ut Pastori ordinario totius Ecclesiae; et ideo ab illo habet Romanus Pontifex iurisdictionem, a quo habuit Petrus: at Episcopi non succedunt proprie Apostolis, quoniam Apostoli non fuerunt ordinarii, sed extraordinarii et quasi delegati Pastores, qualibus non succeditur.
Dicuntur tamen Episcopi succedere Apostolis, non proprie eo modo, quo unus Episcopus alteri, et unus Rex alteri, sed duplici alia ratione. Primo, ratione Ordinis sacri Episcopalis. Secundo, per quamdam similitudinem et proportionem: quia nimirum sicut Christo in terris vivente, primi sub Christo erant Apostoli duodecim, deinde 72 discipuli; ita nunc primi sub Romano Pontifice sunt Episcopi, post eos Presbyteri, inde Diaconi etc.
Ita vero succedere, et non aliter Episcopos Apostolis, probatur; nam nullam habent partem verae Apostolicae auctoritatis. Apostoli poterant in toto terrarum Orbe praedicare, et fundare Ecclesias, ut patet Matth. ult. et Marci ult. hoc non possunt Episcopi. Item Apostoli poterant scribere libros canonicos, ut omnes fatentur; hoc non possunt Episcopi. Apostoli habuerunt domum linguarum et miraculorum; non habent Episcopi. Apostoli in totam Ecclesiam habuerunt iurisdictionem; non habent Episcopi. Praeterea non succeditur proprie nisi praecedenti: at simul fuerunt in Ecclesia Apostoli et Episcopi, ut patet de Timotheo, Tito, Evodio, aliisque permultis; si igitur Episcopi Apostolis succedunt, cui Apostolo successit Titus? cui Timotheus?
Denique eodem modo succedunt Episcopi Apostolis, quo Presbyteri discipulis 72, ut patet ex Anacleto epist. 3. et ex Beda in cap. X Luc. at constat, Presbyteros non succedere proprie discipulis 72, sed solum per similitudinem; nam discipuli illi 72 non fuerunt Presbyteri, nec ullum ordinem, aut iurisdictionem a Christo susceperunt. Siquidem Philippus et Stephanus, et alii quinque Diaconi ordinati ab Apostolis, Act. VI erant ex discipulis 72, ut Epiphanius docet haeres. 20. quae est Herodianorum: certe autem non fuissent Diaconi ordinati, si iam antea fuissent Presbyteri.
Secundo obiiciunt illud Act. XX: Attendite vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit Episcopos regere Ecclesiam Dei. Item Ephes. IV: Ipse dedit quosdam Apostolos, alios Prophetas, alios Pastores et Doctores.2 Ubi nomine Pastorum et Doctorum intelliguntur Episcopi, ut eo loco exponit Hieronymus. Et confirmatur ex Patribus, nam Dionysius lib. de Eccles. hierarch. cap. 6. dicit, Episcoporum hierarchiam immediate terminari in Iesum, sicut inferiores ordines Presbyterorum, Diaconorum et aliorum terminantur in Episcopum. Cyprianus l. III, epist. 9. ad Rogatian. dicit, Episcopos a Christo fieri, a quo Apostoli creati sunt: Diaconos autem ab Apostolis, non a Christo institutos. Bernardus lib. III de Considerat.: « Erras, inquit, si ut summam, ita et solam institutam a Deo aestimas vestram Apostolicam potestatem etc ».
Respondeo ad primum locum: dici Episcopos constitutos a Spiritu sancto non immediate, sed mediate; quia Apostoli inspirante Deo, et virtute accepta a Spiritu sancto illos Episcopos constituerunt. Quomodo etiam Act. XV dicunt: Visum est Spiritui sancto et nobis, et tamen de lege humana loquuntur; et Rom. XIII: Non est potestas nisi a Deo;3 nimirum mediate vel immediate.
Ad secundum dico: ibi exprimi generalem Ecclesiae Ordinem, qui sine dubio de iure divino est: Deus enim est qui instituit, ut in Ecclesia essent Apostoli, Prophetae, Pastores et Doctores, etsi non omnibus immediate auctoritatem ipse dederit.
Ad tertium dico: Dionysium loqui de Ordine Episcoporum, non de iurisdictione.
Ad quartum dico: Cyprianum velle, Ordinem Episcoporum ab ipso Christo institutum esse; proinde iure divino in Ecclesiam iutroductum: Ordinem vero Diaconorum ab Apostolis primum excogitatum fuisse. Cuius sententiae partem posteriorem schola Theologorum communiter reiicit, sed sive sit vera, sive falsa, nihil facit ad propositum nostrum.
Ad quintum dico: Bernardum loqui eo modo, quo loquitur Paulus Rom. XIII, cum ait: Non est potestas nisi a Deo.
Tertio obiiciunt: si Episcopi a Pontifice habent iurisdictionem; ergo mortuo Pontifice cessat Episcoporum auctoritas, sicut praeciso capite moriuntur omnia membra. Respondeo: magnum esse discrimen inter caput naturale et caput mysticum: siquidem membra corporis naturalis conservari non possunt, nisi continuum influxum a capite recipiant; membra vero capitis mystici, praesertim ministerialis et externi, pendent quidem a capite ut fiant, non tamen ut conserventur. Itaque Episcopalis iurisdictio semel collata, non amittitur moriente qui dedit, sed moriente qui accepit, aut auferente qui potest auferre.
Quarto obiiciunt: ad ordinem Episcopatus exercendum necessaria est iurisdictio; ergo Deus qui confert ordinem, confert etiam iurisdictionem. Respondeo: utrumque a Deo conferri, sed unum immediate, alterum mediate; quia unum, id est, potestas Ordinis requirit characterem et gratiam, quam solus Deus efficere potest; alterum, id est, iurisdictio solum requirit superioris voluntatem.
Obiiciunt quinto: summus Pontifex Episcopos vocat fratres et collegas; igitur ab uno communi Patre Deo Ecclesiae praeficiuntur. Respondeo: primum vocari fratres ratione ordinis Episcopalis, in quo sunt aequales. Secundo ratione iurisdictionis, quia assumuntur Episcopi a Pontifice ad suum ipsius onus sustentandum, non ad aliquod inferius ministerium.
Obiiciunt sexto: si debent omnes Episcopi a Pontifice accipere iurisdictionem; ergo plurimi Episcopi non fuerunt veri Episcopi, nec enim omnes Episcopos, praesertim in Asia et Africa, creavit Romanus Pontifex. Respondeo: non esse opus ut Pontifex immediate creet Episcopos, sed satis esse, si mediate, id est, per Patriarchas et Archiepiscopos. Itaque initio Petrus constituit Patriarcham Alexandrinum et Antiochenum, qui a Pontifice auctoritate accepta, toti fere Asiae et Africae praeerant, et Archiepiscopos creare poterant, qui postea crearent Episcopos.