De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine

De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine (1542–1621)

This work is being completed — add a section.


Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA

Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU

Liber III: UBI DE ANTICHRISTO

Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI

Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis

Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?

Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis

Caput IV: De Romana Ecclesia particulari

Caput V: De decretis morum

Caput VI: De Pontifice ut est particularis quaedam persona

Caput VII: Solvuntur obiectiones ex ratione petitae

Caput VIII: De erroribus qui falso adscribuntur Romanis Pontificibus, Petro, Lino, Anacleto, Telesphoro, Victori, Zephyrino, Urbano, Pontiano, Cornelio, et Marcellino, qui non solum Pontifices, sed etiam Martyres fuerunt

Caput IX: De iis, quae Liberio et Felici II obiiciuntur

Caput X: De Siricio, Innocentio, et aliis septem Pontificibus

Caput XI: De Honorio I

Caput XII: De aliis septem Pontificibus

Caput XIII: De Gregorio VII

Caput XIV: De caeteris Pontificibus, quibus error in Fide falso tribuitur

Caput XV: Proponitur quaestio: An summus Pontifex habeat iurisdictionem vere coactivam, ita ut possit leges condere, quae obligent in conscientia, et iudicare ac punire transgressores?

Caput XVI: Probatur testimoniis verbi Dei, posse Pontifices veras leges condere

Caput XVII: Solvuntur argumenta adversariorum, ex Scripturae testimoniis ducta

Caput XVIII: Solvitur argumentum ex comparatione legum

Caput XIX: Solvitur argumentum ductum ab exemplis

Caput XX: Solvuntur argumenta duo desumpta ex ratione conscientiae

Argumentum octavum Calvini est, Paulus nullo modo permittit, fideles conscientias in hominum servitutem redigi; ait enim I. Cor. VII: Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Ubi Paulus non praecipit, ne servi obediant dominis suis in rebus exterioribus; nam ad Ephes. VI ait: Servi obedite dominis carnalibus cum timore et tremore. Neque praecipit, ne qui sunt liberi, servi efficiantur; nam in eodem cap. I. ad Cor. VII ait: Servus vocatus es, non sit tibi curae, sed etsi potes fieri liber, magis utere, id est, etiamsi possis liberari, melius tibi est, ut servias, et utaris conditione servili, ad conservandam humilitatem. Igitur superest, ut prohibeat servire hominibus cum timore peccati, et anxietate conscientiae, quomodo soli Deo serviendum est.

Respondeo: Paulum eo loco solum praecipere, ne serviamus hominibus praecipue propter homines, sed propter Deum, ita ut magis Deo in hominibus, quam ipsis hominibus serviamus. Ita enim seipsum Paulus explicuit Ephes. VI: Servi, inquit, obedite dominis carnalibus cum timore et tremore, in simplicitate cordis vestri, sicut Christo, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed ut servi Christi facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes sicut Domino, et non hominibus. Illi ergo fiunt servi hominum (quod Apostolus prohibet) qui homines praecipue respiciunt, et ideo serviunt, etiamsi peccata praecipiant, et adulantur eis, etiam quando male agunt. Vide Chrysostomum in I. Cor. VII, et Hieronymum in cap. VI ad Ephes.

Nonum argumentum Calvini. Conscientia ad forum solius Dei pertinet: ipse enim est, qui scrutatur renes et corda; non igitur posunt homines obligare in conscientia. Confirmo hoc argumentum. Non potest homo damnare ullum ad inferos; non igitur potest obligare ad legem servandam sub poena mortis aeternae: ridiculum enim esset, si quis obligaret ad poenam, quam postea non posset infligere.

Respondeo: duobus modis intelligi posse, conscientiam ad forum solius Dei pertinere. Uno modo, quia solus Deus potest videre hominum conscientias, et iudicare de actibus internis, qui exterius non patent, nec habent alios testes, quam Deum et conscientiam operantis; et hoc modo verissimum est, conscientiam ad solius Dei forum pertinere. Alio modo potest intelligi, conscientiam ad solius Dei forum pertinere, quia videlicet solus Deus possit legibus suis ita ligare hominem, ut si non faciat quod praeceptum est, iudicet ipsemet in conscientia sua se male facere; et hoc modo falsum est, conscientiam non pertinere ad forum hominum. Nam, ut quis hoc modo obliget alium in conscientia, non requiritur, ut possit videre eius conscientiam, nec ut scrutetur renes et corda, nec ut iudicet de actibus internis, sed satis est, ut possit illi legitime imperare, et imperando ita illum obligare ad opus externum faciendum, ut si non faciat, intelligat, vel certe intelligere possit se male agere.

Itaque Ioannes Calvinus lib. IV Instit. c. 10. §. 5. aequivocatione decipitur, aut decipere alios cupit, cum ita loquitur: « Neque enim cum hominibus, sed cum uno Deo negotium est conscientiis nostris; quo pertinet illud vulgare discrimen inter terrenum, et conscientiae forum. Cum totus orbis densissima ignorantiae caligine obvolutus esset, haec tamen exigua lucis scintilla residua mansit, ut humanis omnibus iudiciis superiorem esse hominis conscientiam agnoscerent; quamquam quod uno verbo fatebantur, postea reipsa labefactabant: voluit tamen Deus testimonium aliquod Christianae libertatis tunc exstare, quod ab hominum tyrannide conscientias eximeret ». Haec ille.

At cum dicimus, conscientiam esse superiorem omnibus humanis iudiciis; nihil aliud dicere volumus, quam eum, qui sibi bene conscius est, non debere metuere ne a Deo damnetur, etiamsi omnes homines, qui cor non vident, secus forte de eius rebus gestis iudicent. Sed quorsum haec? an propterea non peccabit, conscientiae suae testimonio, qui leges Ecclesiasticas violaverit?

Ad confirmationem respondeo: legem humanam non obligare sub poena mortis aeternae, nisi quatenus violatione legis humanae offenditur Deus, cuius ministri sunt omnes Principes, non solum Ecclesiastici, sed etiam politici; ut enim qui transgreditur leges Proregis, consequenter offendit Regem, et puniri potest a Rege, etiam ea poena, quam Prorex infligere fortasse non potuisset: sic etiam, qui leges iustas Principum non servant, qui quidem Principes ministri Dei sunt, Sap. VI, Rom XIII, I. Cor. IV, etiam Deum offendunt, et ab eo puniuntur poena aeternae mortis. Itaque si fingamus, Deum non esse in rerum natura; qui leges iustas violabunt, peccabunt quidem in conscientia, sed nec Deum offendent, nec ad inferos damnabuntur.

Dices. Si ita est; sequitur, legem humanam ut humanam non ita obligare, ut transgressores dicantur peccare mortaliter. Respondeo: si legem humanam ut humanam intelligas eam, quae proprie non est divina; nego, transgressorem legis humanae ut humanae non peccare mortaliter: si vero legem humanam ut humanam intelligas eam, quam fert homo auctoritate, non a Deo accepta, sed propria, vel ab hominibus solis collata; fateor, talis legis transgressores non peccare mortaliter. Caeterum eiusmodi lex nulla est: omnis enim vera potestas a Deo est, Rom. XIII, et sine vera potestate nulla vera lex condi potest.

Caput XXI: Solvuntur argumenta ex Patribus

Caput XXII: Proponitur quaestio postrema: An Christus iurisdictionem Ecclesiasticam soli Pontifici summo immediate contulerit

Caput XXIII: Apostolos a Christo iurisdictionem omnem accepisse

Caput XXIV: Episcopos omnes a Papa iurisdictionem accipere

Caput XXV: Solvuntur argumenta adversariorum

Liber V: DE POTESTATE PONTIFICIS TEMPORALI

↑ Top of work