De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Liber III: UBI DE ANTICHRISTO
Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI
Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis
Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?
Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis
Caput IV: De Romana Ecclesia particulari
Caput V: De decretis morum
Tertia propositio haec esse potest: « Non solum in decretis Fidei errare non potest summus Pontifex, sed neque in praeceptis morum, quae toti Ecclesiae praescribuntur, et quae in rebus necessariis ad salutem, vel in iis quae per se bona, vel mala sunt, versantur ».
Dicimus Primo, non posse errare Pontificem in iis praeceptis, « quae toti Ecclesiae praescribuntur », quia ut supra diximus, in praeceptis, et iudiciis particularibus, non est absurdum Pontificem errare.
Addimus Secundo,: « quae in rebus necessariis ad salutem, vel per se bonis, aut malis versantur », quia non est erroneum dicere, Pontificem in aliis legibus posse errare, nimirum, superfluam legem condendo, vel minus discretam etc.
Ac ut rem totam exemplis declaremus. Non potest fieri ut Pontifex erret, praecipiendo aliquod vitium, ut usuram; vel prohibendo virtutem, ut restitutionem, quia haec sunt per se bona, vel mala: nec potest fieri ut erret praecipiendo aliquid contra salutem, ut Circumcisionem, vel Sabbatum, vel prohibendo aliquid necessarium ad salutem, ut Baptismum, aut Eucharistiam; ut autem iubeat aliquid quod non est bonum, neque malum ex se, neque contra salutem, sed tamen est inutile, vel sub poena nimis gravi illud praecipiat; non est absurdum dicere, posse fieri, quamquam non est subditorum de hac re iudicare, sed simpliciter obedire.
Probatur iam propositio, et primo, quod non possit Papa errare in praeceptis morum ad salutem necessariorum: quia tunc tota Ecclesia graviter laederetur, et erraret in rebus necessariis, quod est contra promissionem Domini Ioan. XVI: Cum venerit ille spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem.1 Quod intelligitur (ut minimum) de veritate necessaria ad salutem
Secundo, quia Deus tunc deesset Ecclesiae suae in necessariis, quandoquidem praecepit illi, ut sequatur Pontificem, et Pontificem permittit errare in necessariis: at certe si Deus nulli rei deest in necessariis, quanto minus Ecclesiae suae?
Quod autem non possit Pontifex errare in moribus per se bonis, vel malis, probatur. Nam tunc Ecclesia non posset veredici sancta, ut in Symbolo Apostolorum vocatur: nam sancta dicitur potissimum ob sanctam professionem, ut alibi ostendimus, quia nimirum legem et professionem sanctam profitetur, quae nihil docet falsum, nihil praecipit malum.
Secundo, quia tunc necessario erraret etiam circa Fidem. Nam Fides Catholica docet, omnem virtutem esse bonam, omne vitium esse malum: si autem Papa erraret praecipiendo vitia, vel prohibendo virtutes; id est, praecipiendo aliquod opus, quod esset revera vitiosum, sed non manifeste vitiosum, vel prohibendo opus virtutis, sed non manifeste opus virtutis, teneretur Ecclesia credere vitia esse bona et virtutes malas, nisi vellet contra conscientiam peccare. Tenetur enim in rebus dubiis Ecclesia acquiescere iudicio summi Pontificis, et facere quod ille praecipit, non facere quod ille prohibet: ac ne forte contra conscientiam agat, tenetur credere bonum esse quod ille praecipit: malum quod ille prohibet.