De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Liber III: UBI DE ANTICHRISTO
Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI
Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis
Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?
Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis
Caput IV: De Romana Ecclesia particulari
Caput V: De decretis morum
Caput VI: De Pontifice ut est particularis quaedam persona
Caput VII: Solvuntur obiectiones ex ratione petitae
Caput VIII: De erroribus qui falso adscribuntur Romanis Pontificibus, Petro, Lino, Anacleto, Telesphoro, Victori, Zephyrino, Urbano, Pontiano, Cornelio, et Marcellino, qui non solum Pontifices, sed etiam Martyres fuerunt
Caput IX: De iis, quae Liberio et Felici II obiiciuntur
Caput X: De Siricio, Innocentio, et aliis septem Pontificibus
Caput XI: De Honorio I
Caput XII: De aliis septem Pontificibus
Caput XIII: De Gregorio VII
Caput XIV: De caeteris Pontificibus, quibus error in Fide falso tribuitur
Caput XV: Proponitur quaestio: An summus Pontifex habeat iurisdictionem vere coactivam, ita ut possit leges condere, quae obligent in conscientia, et iudicare ac punire transgressores?
Caput XVI: Probatur testimoniis verbi Dei, posse Pontifices veras leges condere
Caput XVII: Solvuntur argumenta adversariorum, ex Scripturae testimoniis ducta
Caput XVIII: Solvitur argumentum ex comparatione legum
Caput XIX: Solvitur argumentum ductum ab exemplis
Caput XX: Solvuntur argumenta duo desumpta ex ratione conscientiae
Caput XXI: Solvuntur argumenta ex Patribus
Caput XXII: Proponitur quaestio postrema: An Christus iurisdictionem Ecclesiasticam soli Pontifici summo immediate contulerit
Restat postrema quaestio de derivatione potestatis Ecclesiasticae a Pontifice summo ad Episcopos caeteros. Sciendum est, triplicem esse in Pontifice, aliisque Episcopis potestatem: unam Ordinis; alteram iurisdictionis interioris; tertiam iurisdictionis exterioris; quarum prima refertur ad Sacramenta conficienda, et ministranda; altera ad populum Christianum regendum in foro interiori conscientiae; tertia ad eumdem populum regendum in foro exteriori.
De prima et secunda non est quaestio nostra, sed solum de tertia: nam de prima certum est apud omnes, illam aeque immediate habere a Deo Episcopos, ac ipsum summum Pontificem; confertur enim per quamdam consecrationem, quae aeque operatur in uno atque in alio. Vide de hac potestate Ioannem de Turrecremata lib. I, cap. 73. De secunda est quidem aliqua dissensio inter Auctores, nam Abulensis in libro, quem appellat Defensorium, par. II, cap. 63. existimat, hanc potestatem conferri omnibus sacerdotibus immediate a Deo, quando ordinantur. Quod autem nihilominus non possit quilibet sacerdos quoslibet Christianos absolvere, vel ligare, id factum esse, quia Ecclesia ad tollendam confusionem, divisit Dioeceses, et unum populum uni Episcopo subiecit, alium alii. At Ioannes de Turrecremata lib. I Summae, cap. 96. docet, hanc potestatem non conferri a Deo ex vi ordinationis, sed ab homine per simplicem iniunctionem. Ambo tamen in eo conveniunt, quod usus huius potestatis pendeat a iurisdictione exteriori, et ideo satis erit de illa exteriori agere.
Solum igitur de tertia agendum est, de qua etiam egimus in quaestionibus superioribus. Et quidem omnes in eo conveniunt, iurisdictionem Episcoporum saltem in genere esse de iure divino: nam Christus ipse ita ordinavit Ecclesiam, ut in ea sint Pastores, Doctores etc. Sic enim Apostolus loquitur ad Ephes. IV: Ipse dedit quosdam quidem Apostolos, quosdam Prophetas, alios Pastores et Doctores.1 Et praeterea, nisi ita esset, posset Pontifex mutare hunc ordinem, et instituere, ne ullus sit in Ecclesia Episcopus, quod sine dubio non potest facere. At quaestio est, an Episcopi canonice electi accipiant a Deo suam iurisdictionem, sicut eam accipit summus Pontifex: an vero a Pontifice. Sunt autem tres de hac re Theologorum sententiae.
Prima eorum, qui volunt, tam Apostolos, quam caeteros Episcopos immediate a Deo accepisse et accipere iurisdictionem. Ita docet Franciscus Victoria in relect. II de potest. Eccles. quaest. 2. et Alphonsus a Castro l. II, cap. 24. de iusta haereticor. puni. Altera est eorum, qui volunt, Apostolos non a Christo sed a Petro, et Episcopos non a Christo sed a Petri successore accepisse, vel accipere iurisdictionem. Ita Ioannes de Turrecremata lib. II, cap. 54 Summae de Ecclesia, et Dominicus Iacobatius lib. X de Concil. art. 7. Tertia est media eorum, qui volunt, Apostolos quidem accepisse a Christo immediate omnem suam auctoritatem, tamen Episcopos non a Christo sed a summo Pontifice eam accipere. Ita Caietanus in tract. de auctorit. Papae, et Concil. cap. 3. Dominicus a Soto in IV, dist. 20, quaest. 1, art. 2. Franciscus Vargas in libello de hac ipsa quaestione, Hervaeus in lib. de potest. Papae, et Gabriel in canonem Missae, lect. 3. et eadem videtur sententia veterum Scholasticorum, B. Bonaventurae, Alberti, Durandi, atque aliorum in IV, dist. 18 aut 20 aut 24. quae sententia verissima est; et ideo breviter confirmanda.