De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Liber III: UBI DE ANTICHRISTO
Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI
Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis
Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?
Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis
Caput IV: De Romana Ecclesia particulari
Caput V: De decretis morum
Caput VI: De Pontifice ut est particularis quaedam persona
Caput VII: Solvuntur obiectiones ex ratione petitae
Caput VIII: De erroribus qui falso adscribuntur Romanis Pontificibus, Petro, Lino, Anacleto, Telesphoro, Victori, Zephyrino, Urbano, Pontiano, Cornelio, et Marcellino, qui non solum Pontifices, sed etiam Martyres fuerunt
Caput IX: De iis, quae Liberio et Felici II obiiciuntur
Caput X: De Siricio, Innocentio, et aliis septem Pontificibus
Caput XI: De Honorio I
Caput XII: De aliis septem Pontificibus
Caput XIII: De Gregorio VII
Caput XIV: De caeteris Pontificibus, quibus error in Fide falso tribuitur
Caput XV: Proponitur quaestio: An summus Pontifex habeat iurisdictionem vere coactivam, ita ut possit leges condere, quae obligent in conscientia, et iudicare ac punire transgressores?
Caput XVI: Probatur testimoniis verbi Dei, posse Pontifices veras leges condere
Caput XVII: Solvuntur argumenta adversariorum, ex Scripturae testimoniis ducta
Caput XVIII: Solvitur argumentum ex comparatione legum
Caput XIX: Solvitur argumentum ductum ab exemplis
Caput XX: Solvuntur argumenta duo desumpta ex ratione conscientiae
Caput XXI: Solvuntur argumenta ex Patribus
Caput XXII: Proponitur quaestio postrema: An Christus iurisdictionem Ecclesiasticam soli Pontifici summo immediate contulerit
Caput XXIII: Apostolos a Christo iurisdictionem omnem accepisse
Caput XXIV: Episcopos omnes a Papa iurisdictionem accipere
Quod vero omnis ordinaria iurisdictio Episcoporum a Papa immediate descendat, probatur, Primo ex figura Testamenti veteris. Nam Num. XI legimus, quod cum Moses non posset solus regere totum populum, Deus iussit adesse septuaginta seniores, et auferens de spiritu Mosis, dedit illis, ut una cum Mose populum regerent. Ubi notandum cum Augustino quaest. 18. in lib. Num. istam ablationem spiritus a Mose non significare diminutionem spiritus in Mose, quia tunc nihil profuisset Mosi habere adiutores, si propterea ipse debilior factus esset, sed derivationem virtutis seniorum a Mosis virtute: voluit enim Deus ostendere, in Mose residere totam auctoritatem, alios autem si quam habent, a Mose habere. Constat autem Pontificem in Ecclesia eum locum habere, quem habuit Moses in populo Iudaeorum.
Secundo, regimen Ecclesiasticum est monarchicum, ut supra ostendimus; ergo omnis auctoritas est in uno, et ab illo in alios derivatur; sic enim se habent omnes Monarchiae. Respondent, regimen Ecclesiasticum est Monarchicum, sed temperatum ex Aristocratia; et ideo praeter Monarcham, esse etiam alios Praefectos inferiores, qui non sint Vicarii summi Monarchae, sed absolute Principes: essent autem Vicarii, si ab illo acciperent auctoritatem.
At contra: nam Aristocratia Ecclesiae requirit quidem ut Episcopi sint Principes, et non simplices Vicarii, sed non requirit, ut isti Principes instituantur a Deo, et non a Pontifice, sed solum ut Pontifex cogatur divina lege in variis Ecclesiae partibus diversos Principes Ecclesiasticos constituere: quo modo si alicubi Rex teneretur in singulis provinciis non constituere Praetores, aut Praesidēs, sed veros Duces ac Principes, qui provinciam, ut suam regerent, cum dependentia tamen ad Regem.
Tertio, probatur ex illis quatuor similitudinibus, quibus utitur Cyprianus lib. de unit. Eccles. ubi sedem Petri comparat capiti, radici, fontī, soli. Nam in omni corpore virtus membrorum derivatur a capite, in omni arbore virtus ramorum oritur ex radice, in omnibus rivis aqua fluit ex fonte, omnium denique radiorum solarium lux est a sole.
Quarto, probatur, ex inaequalitate iurisdictionum. Nam si Deus immediate conferret Episcopis iurisdictionem, omnes Episcopi haberent aequalem iurisdictionem, sicut habent aequaliter Ordinis potestatem: Deus enim non determinavit unquam Episcoporum iurisdictionem; at modo unus Episcopus habet unum oppidum, alius centum oppida, alius multas provincias; non igitur a Deo, sed ab homine datur eiusmodi iurisdictio: idcirco enim ille magnum, iste parvum populum regit, qui ita placuit ei, qui iurisdictionem dedit, id est, Principi totius Ecclesiae.
Quinto, si haberent Episcopi a Deo suam iurisdictionem, non posset Pontifex illam auferre, aut mutare; non enim potest Pontifex aliquid agere contra Dei ordinationem: at certum est Pontificem id posse facere, et saepe fecisse. Unde B. Bernardus in epist. 131. ad Mediolanen.: « Potest, inquit, Romana Ecclesia novos ordinare Episcopatus, ubi hactenus non fuerunt: potest eos, qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de Episcopo Archiepiscopos creare liceat, et e converso si necesse visum fuerit ».
Respondebunt: Episcopos habere iurisdictionem a Deo, sed tamen sub Pontifice; et ideo licere Pontifici illam tollere, vel mutare.
At contra: nam Apostoli habuerunt potestatem sub Petro, et tamen quibus eam habuerunt immediate a Christo, non poterat Petrus eam auferre, vel imminuere. Praeterea Ordinis potestatem habent omnes Presbyteri sub Pontifice, et tamen quia eam habent a Deo, non potest Pontifex eam ita tollere, ut ii, si velint, non possint ea uti: nam Presbyter etiamsi Pontifex illum excommunicet, suspendat, interdicat, degradet; tamen si velit, vere consecrabit. Denique in qualibet urbe Clerus et populus subiectus est Episcopo; et tamen si quis de Clero vel populo habet immediate a Pontifice summo aliquam auctoritatem, non potest Episcopus illam tollere vel imminuere. Eodem igitur modo si haberent Episcopi a Christo auctoritatem suam, non posset Christi Vicarius eam tollere et minuere; vel dicant adversarii, ubi Dominus ita subiecerit Episcopos Pontifici, ut voluerit etiam illa posse mutari, quae ipsemet eis contulerit.
Respondent: posse saltem Pontificem auferre materiam subiectam Episcopo, id est, populum eius alteri subiicere, et ea ratione non proprie illi auferre iurisdictionem a Deo datam, sed efficere indirecte, ut illam perdat. At cum potestas iurisdictionis relationem significet Praelati ad subditum: ex relativis autem uno posito, vel sublato, et alterum ponatur, vel tollatur; si non potest Episcopo auferri iurisdictio, non potest fieri, ut populus non sit ei subiectus. Denique mirum omnino esset, si divina providentia, quae suaviter cuncta disponit, noluisset per eum iurisdictionem dari, per quem augeri, minui, atque adeo penitus tolli posse voluisset.
Sexto, si iure divino Episcopi habent suam iurisdictionem, ostendere debent aliquod verbum Dei, in quo haec eorum iurisdictio fundetur: at nihil adferunt, nec adferre possunt adversarii, nisi verba Domini dicta ad Apostolos; illis autem verbis datur Apostolis amplissima iurisdictione in Ecclesiam universam, quam certe non concedunt Episcopis adversarii. Viderint igitur, quo firmamento sententiam suam defendant.
Septimo, accedant gravissima testimonia duorum veterum sanctissimorumque Pontificum. Innocentius I, in epist. ad Concil. Carthag. quae est 91. inter epistolas Augustini: « A Petro, inquit, ipse Episcopatus, et tota auctoritas huius nominis emersit ». Et in ep. ad Conc. Milevit. quae est 93. inter ep. Augustini: « Arbitror, inquit, omnes fratres et Coepiscopos nostros non nisi ad Petrum, id est, sui nominis et honoris auctorem deferre debere ». Leo serm. 3. de assumpt. sua ad Pontificat.: « Si quid, inquit, commune cum eo aliis voluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit, quidquid aliis non negavit ». Et epist. 89.: « Huius muneris Sacramentum ita Dominus ad omnium Apostolorum officium voluit pertinere, ut in beatissimo Petro Apostolorum omnium summo principaliter collocaret, ut ab ipso quasi quodam capite dona sua velut in corpus omne diffunderet ».
Neque obstat, quod Apostoli non acceperint a Petro iurisdictionem: nam hic Leo loquitur de modo ordinario, quo Deus Ecclesiae Principibus, id est, Episcopis confert dona sua, ac dicit, conferri ordinarie per Petrum: Apostoli autem extraordinario privilegio a Christo acceperunt suam iurisdictionem.
Accedant ultimo verba Pontificis, quibus utitur in creandis Episcopis; sic enim ait: « Providemus Ecclesiae tali de tali persona, et praeficimus eum in Patrem et Pastorem, ac Episcopum eiusdem Ecclesiae, committentes ei administrationem in temporalibus, et spiritualibus, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, Amen ».