De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine

De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine (1542–1621)

This work is being completed — add a section.


Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA

Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU

Liber III: UBI DE ANTICHRISTO

Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI

Caput I: Quod Papa sit summus Iudex in controversiis Fidei, et morum diiudicandis

Caput II: Proponitur quaestio: Sitne certum Papae iudicium?

Caput III: Statuitur prima propositio de infallibili iudicio summi Pontificis

Caput IV: De Romana Ecclesia particulari

Caput V: De decretis morum

Caput VI: De Pontifice ut est particularis quaedam persona

Caput VII: Solvuntur obiectiones ex ratione petitae

Caput VIII: De erroribus qui falso adscribuntur Romanis Pontificibus, Petro, Lino, Anacleto, Telesphoro, Victori, Zephyrino, Urbano, Pontiano, Cornelio, et Marcellino, qui non solum Pontifices, sed etiam Martyres fuerunt

Caput IX: De iis, quae Liberio et Felici II obiiciuntur

Caput X: De Siricio, Innocentio, et aliis septem Pontificibus

Caput XI: De Honorio I

Caput XII: De aliis septem Pontificibus

Caput XIII: De Gregorio VII

Caput XIV: De caeteris Pontificibus, quibus error in Fide falso tribuitur

Caput XV: Proponitur quaestio: An summus Pontifex habeat iurisdictionem vere coactivam, ita ut possit leges condere, quae obligent in conscientia, et iudicare ac punire transgressores?

Caput XVI: Probatur testimoniis verbi Dei, posse Pontifices veras leges condere

Caput XVII: Solvuntur argumenta adversariorum, ex Scripturae testimoniis ducta

Caput XVIII: Solvitur argumentum ex comparatione legum

Sextum argumentum. Si Deus voluit Christianos esse liberos a caeremoniis Iudaicis, aliisque positivis legibus Testamenti veteris; ergo etiam a caeremoniis, quas Pontifices introduxerunt, et ab aliis humanis legibus: nam si debuimus habere leges positivas, praestitisset habere divinas, quam humanas. Praeterea nihil nobis prodesset, imo potius obesset illa liberatio a legibus Iudaicis: nam leges illae dicuntur iugum importabile a B. Petro, Actor. XV tum propter multitudinem, tum propter obligationem ad peccatum; alioqui enim res ipsae singulae in se graves non erant, nedum importabiles: at leges positivae Christianorum sunt decuplo plures, quam essent illae Iudaeorum, ut patet conferenti volumina Iuris canonici, et tomos Conciliorum, cum Pentateucho Mosis; si ergo istae omnes leges ad poenam aeternam obligant, praestitisset nobis habere legem Mosis.

Et confirmat Calvinus argumentum suum testimonio B. Augustini, qui in epist. 149, cap. 19. de ritibus Ecclesiasticis temere introductis conqueritur, et ait: « Ipsam religionem quam paucissimis et manifestissimis celebrationum Sacramentis misericordia Dei liberam esse voluit, servilibus oneribus premunt, ut tolerabilior sit conditio Iudaeorum, qui etiamsi tempus libertatis non agnoverint, legalibus tamen sarcinis, non humanis praesumptionibus subiiciuntur ». Haec ille. Subiungit Calvinus lib. IV Instit. cap. 10, §. 13: « Si in saeculum nostrum incidisset sanctus ille vir, quibus querelis deplorasset eam, quae nunc est, servitutem? Nam et numerus est decuplo maior, et singuli apices centuplo rigidius quam tunc exiguntur. Ita fieri solet, ubi semel perversi isti legislatores imperium occuparunt, nullum finem iubendi, et vetandi faciunt, donec ad extremum morositatis perveniunt ».

Respondeo: a caeremoniis et iudicialibus praeceptis Mosis voluit Christus nos esse liberos, quia caeremoniae illae, figurae erant Testamenti novi, et proinde, re ipsa praesentē, cessare debuerunt: iudicialia quoque praecepta pertinebant ad politiam populi Dei secundum illum statum, et idcirco, statu illo mutato, necesse fuit etiam ipsa praecepta mutari: Translato enim Sacerdotio, inquit Apostolus ad Heb. VII, necesse est, ut legis translatio fiat. Non autem sequitur, debere nos nullas habere politicas et Ecclesiasticas leges, si illas Mosis habere non debemus.

Ad id, quod obiicitur de numero et gravitate legum Pontificiarum, Respondeo: sine comparatione ulla esse pauciores et leviores Pontificias leges illis Mosaicis. Nam leges absolute impositae omnibus Christianis, vix inveniuntur aliae, quam quatuor, nimirum de servandis Festis, et de servandis Ieiuniis, de Confessione singulis annis semel facienda, et de sacra communione habenda in Paschate. Caeterae omnes, quibus pleni sunt tomi Conciliorum, et libri Iuris canonici, vel non sunt leges, sed admonitiones, vel piae institutiones sine obligatione ad culpam; quales sunt plurimi ritus Christianorum. Nec enim peccant, qui citra contemptum, vel non recitant Angelicam Salutationem ter in die, vel non sumunt ramum olivae in die Palmarum, vel non aspergunt se aqua lustrali cum templum ingrediuntur, vel non tundunt pectus tempore sacrificii etc. et tamen his et similibus Ecclesiam gravari Calvinus clamat. Vel sunt leges conditionales, id est, impositae iis, qui volunt ad sacros Ordines admitti, ut de Coelibatu, quae non gravant Ecclesiam, cum nemo teneatur fieri Clericus vel Monachus; vel sunt regulae praescriptae non omnibus, sed solis iudicibus Ecclesiasticis, ut eas sequantur in causis diiudicandis; vel sunt censurae, et poenae latae in eos, qui ius divinum violant, sine quibus disciplina nullo modo conservari potest; vel sunt explicationes dogmatum Fidei, aut Iuris divini, quae etiam nullum novum onus Christianis imponunt. At leges Mosaicae omnibus et singulis Iudaeis impositae innumerabiles erant, de Purificationibus, de Sacrificiis, de ciborum delectu etc. Itaque non oportet comparare Pentateuchum cum tomis Conciliorum et libris Iuris canonici, sed cum parvo Catechismo: potest enim Christianus salvari, si solum Catechismum parvum noverit.

Quod autem attinet ad gravitatem legum, nulla etiam comparatio est inter servitutem Iudaicarum, et levitatem Ecclesiasticarum. Nam ex quatuor nostris legibus nulla est, quae non sit potius determinatio Iuris divini, quam nova lex penitus: nam iure divino tenemur aliquod tempus dedicare cultui Dei, et aliquando ieiunare, confiteri, et communicare. Itaque Pontifices solum determinaverunt tempora; et proinde si qua est difficultas in his legibus, magis referenda est in ius divinum, quam in ius positivum, et praecipue circa confessionis praeceptum, quod habetur omnium durissimum: nec enim Confessio peccatorum dura quibusdam est, quia fieri debet tali tempore, sed quia fieri debet absolute. Neque de hoc dubitari potest.

Deinde determinatio temporis Festorum, et Ieiuniorum a Pontificibus facta, mitissimam obligationem habet: nam ad ieiunia non obligantur, nisi qui possunt; unde excipiuntur pueri, senes, aegroti etc. Similiter in festis tenemur a servilibus operibus abstinere, et Missam audire, sed cum multis exceptionibus: nam non debent cessare opera necessaria, vel valde utilia humanis corporibus, ut medicorum, pharmacopolarum, coquorum etc. Pari ratione, qui impeditus iusta de causa Missae non interfuit, non iudicatur deliquisse. At Iudaei adeo severe tenebantur in Sabbatis vacare, ut ne ignem quidem accendere possent, vel cibos coquere: et quidem qui solum ligna collegerat die Sabbati, iussu Domini lapidatus fuit.

Ad Augustinum dico: malitiose Calvinum verbis Augustini voluisse abuti. Ille enim non conqueritur de ritibus a Pontificibus institutis, sed de quibusdam consuetudinibus particularibus vulgi, et hominum rudium, quae paulatim obtinent vim legis, quae quando nimium crescunt, deberent Episcoporum auctoritate tolli et abrogari: « Omnia, inquit, talia, quae neque sanctorum Scripturarum auctoritatibus continentur. neque in Conciliis Episcoporum statuta inveniuntur, neque consuetudine universae Ecclesiae roborata sunt, sed diversorum locorum diversis moribus innumerabiliter variantur, ita ut vix aut omnino nunquam inveniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. Quamvis enim neque hoc inveniri possit, quomodo contra fidem sint, ipsam tamen religionem quam paucissimis etc ». ut supra.

Itaque vides, Augustinum omnino servari velle eas leges, quas Episcopi in Conciliis statuerunt, vel universae Ecclesiae consuetudo roboravit: eiusmodi autem sunt omnes illae, quas nos Ecclesiasticas leges appellamus; nec enim in tomis Conciliorum, vel in voluminibus Iuris canonici servarentur, si non ab Episcopis, sed a privatis nescio quibus hominibus latae fuissent.

Caput XIX: Solvitur argumentum ductum ab exemplis

Caput XX: Solvuntur argumenta duo desumpta ex ratione conscientiae

Caput XXI: Solvuntur argumenta ex Patribus

Caput XXII: Proponitur quaestio postrema: An Christus iurisdictionem Ecclesiasticam soli Pontifici summo immediate contulerit

Caput XXIII: Apostolos a Christo iurisdictionem omnem accepisse

Caput XXIV: Episcopos omnes a Papa iurisdictionem accipere

Caput XXV: Solvuntur argumenta adversariorum

Liber V: DE POTESTATE PONTIFICIS TEMPORALI

↑ Top of work