De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine

De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Robert Bellarmine (1542–1621)

This work is being completed — add a section.


Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA

Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU

Liber III: UBI DE ANTICHRISTO

Caput I: Proponitur disputatio de Antichristo

Caput II: Antichristum certum quemdam hominem futurum

Caput III: Ostenditur Antichristum nondum venisse

Caput IV: Explicatur prima demonstratio, quod nondum venerit Antichristus

Caput V: Explicatur secunda Demonstratio

Caput VI: Explicatur tertia Demonstratio

Caput VII: Explicatur quarta Demonstratio

Caput VIII: Explicatur quinta demonstratio

Caput IX: Explicatur sexta demonstratio

Caput X: De nomine Antichristi

Caput XI: De charactere Antichristi

Caput XII: De generatione Antichristi

Caput XIII: De sede Antichristi

Caput XIV: De doctrina Antichristi

Caput XV: De miraculis Antichristi

Caput XVI: De Regno et praeliis Antichristi

Caput XVII: De Gog et Magog

Caput XVIII: Refelluntur deliramenta haereticorum, quibus non tam probant, quam impudenter affirmant, Papam esse Antichristum

Caput XIX: Refutantur nugae Synodi Smalchaldicae Lutheranorum

Caput XX: Refelluntur Calvini mendacia

Caput XXI: Refelluntur mendacia Illyrici

Iam Illyricus in lib. quem scripsit adv. Prim. Papae: « Sed, inquit, inter alia argumenta nobis illud firmissimum esse debet, quod verissime et clarissime hoc tempore a plurimis probatum est, Papam docere, et defendere impiam doctrinam, et esse ipsissimum Antichristum, cuius rei rationes hic repetam. Ioannes I, 2. definit, Antichristum esse eum, qui negat Iesum esse Christum. Id plane Papa facit, non verbis, sed re. Nam Meschias Hebraice, Graece Christus, est persona divinitus missa, ut sit populi Dei perpetuus sacerdos et Rex. Sacerdotis officium est docere, orare, et sacrificare, sed Regis est regere et defendere ». Haec ille.

Audiamus nunc quomodo probet, Papam haec officia Christo eripuisse, et quae testimonia, quas rationes adferat. Sed, ni fallor, sola verba inania audiemus; sic igitur pergit: « Adimit ergo Papa Christo sacerdotium: nam non solum dilectum Filium vult audiri, sed magis se suosque Pseudoapostolos aliud Evangelium adferentes. Item, quia multos alios Mediatores in coelo nobis pro Christo substituit, qui pro nobis coram Patre intercedant neglecto Christo severo iudice. Item, quia infinitos sacrificulos pro Christo substituit, qui generi humano Deum placent, ad quos dicit, a Christo per Petrum sacerdotium translatum esse. Denique quia per merita suorum spiritualium, sanctorumque nos salvari vult ».

En quam claris Scripturarum testimoniis Illyricus nos convincit. Quid si haec omnia mere esse mendacia demonstremus? Nam ubi, quaeso, legistis, Papam velle magis se quam Christum audiri? Negamus; probate. Nos enim contra videmus a Papa summum honorem Scripturis deferri, et pro haereticis haberi qui adversus Scripturam aliquid docuerint. Deinde, nonne mendacium est clarissimum, quod Papa Mediatores pro Christo substituerit, et illos velit pro nobis ad Patrem intercedere Christo neglecto? Nonne Litaniae nostrae ita incipiunt: Kyrie eleison, Christe eleison? Nonne omnes omnino Ecclesiae nostrae preces, quas in Missa et officio Ecclesiastico legimus, ad Deum diriguntur, et per Christum Dominum nostrum terminantur? Nonne Christi mediationem et intercessionem agnoscimus, cum quidquid a Deo petimus, sive a Sanctis pro nobis peti cupimus, id totum per Christi meritum petamus? Nec enim Sanctos Dei, ut Christi loco habemus, sed id ab eis petimus, ut suas preces cum nostris precibus coniungant, ut hoc modo facilius quidquid volumus a Deo per Christum impetremus.

Pari ratione mendacium est, quod Papa sacrificulos pro Christo substituerit, necnon quod sacerdotium Christi per Petrum ad sacrificulos translatum dicamus: nec enim aliquid horum probatis, aut probabitis unquam nec dubium esse potest, quin si aliquid haberetis, in medium adferretis. Id vero est, quod nos dicimus, Christum, qui est sacerdos in aeternum, et semper vivit ad interpellandum pro nobis, semel quidem seipsum Deo in hostiam placationis per mortem crucis obtulisse: nunc vero per manus sacerdotum iterum atque iterum in mysterio se offerre.

Et quemadmodum cum multi hoc tempore baptizent, verum tamen est quod legimus Ioan. I. Hic est qui baptizat in Spiritu sancto: Non enim translatum est officium baptizandi a Christo ad sacerdotes, sed ipse est qui per ministerium sacerdotum semper baptizat: sic etiam tametsi multi sacerdotes hodie Christum in tremendis mysteriis offerant, ipse tamen est primarius sacerdos, et vere summus Pontifex, qui per ministerium omnium sacerdotum semetipsum offert: « Non sunt, inquit Chrysostomns hom. 83. in Matth. humanae virtutis haec opera. Qui tunc in illa coena confecit, ipse nunc quoque operatur, ipse perficit, ministrorum nos ordinem tenemus ».

Sed libenter a te discerem, Illyrice, cum omnes omnino veteres Scriptores, tum Graecum Latini sacrificii Eucharistiae, et sacerdotum Christianorum mentionem faciant, quod nemo negat nisi qui non legit: cur tandem soli Pontifici Romano hoc tribuas, quod sacerdotium Christi in sacrificulos transtulerit? sed pergamus ad caetera.

Quod postremo loco addis: « Per merita suorum spiritualium, sanctorumque nos salvari vult ». Insigne quoque mendacium est: alioqui profer locum, ubi Papa hoc dixerit: « Nos enim per gratiam Domini nostri Iesu Christi credimus salvari, quemadmodum et Patres salvati sunt », ut S. Petrus ait, Act. XV. Nec alium agnoscimus Salvatorem nisi Iesum et hunc crucifixum, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus I. ad Tim. II.

Porro Sanctorum merita et preces suo etiam modo nobis prodesse, negare non potest, nisi qui nescit, aut non credit, inter membra corporis Ecclesiae communicationem et connexionem esse. De qua re, cum nos alibi tractaverimus, duo solum testimonia hoc loco addidisse sufficiet. Igitur S. Augustinus quaest. 149. in Exod. « Ut eo modo, inquit, admoneremur, cum merita nostra nos gravassent, ne diligamur a Deo, revelari nos apud eum illorum meritis posse, quos Deus diligit ». Ac rursum lib. XXI. de Civit. Dei, cap 27. aliquoties repetit, nonnullos Sanctorum meritis indulgentiam adipisci, atque hoc significatum esse a Domino, cum ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. « Sicut autem, (inquit S. Leo serm. I. de Natali Apost.) et nos experti sumus, et nostri probavere maiores, credimus, atque confidimus, inter omnes labores istius vitae ad obtinendam misericordiam Dei, semper nos specialium patronorum orationibus adiuvandos, ut quantum propriis peccatis depremimur tantum Apostolicis meritis erigamur ». Haec ille.

Et quamvis non solemus ita loqui, ut Illyricus dicit, per merita videlicet spiritualium nos salvari; tamen si quis ita loqueretur, atque id solum significare vellet, meritis Sanctorum ad salutem per Christum obtinendam aliqua ratione nos iuvari, non magis reprehendi posset, quam Apostolus Paulus, qui I. Cor. IX. ait: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos. Et Apostolus Iudas, qui similiter loquitur cum ait: Hos quidem arguite iudicatos, illos vero salvate de igne rapientes. Atque haec de sacerdotio Christi.

Pergit Illyricus: « Regnum porro Christo aufert, quia in terris vult ipse esse Caput Ecclesiae; in coelo vero alios opitulatores, et servatores nobis constituit, ad quos in miseriis nos confugere iubet. Negat ergo Papa Iesum esse Christum ».

Hic primum illud quaero: ubinam Papa, aut ullus Catholicorum servatores sanctos appellaverit. Deinde illud addo: si asserere se Caput Ecclesiae esse sub Christo, ut eius Vicarium et Ministrum, quod Papa facit, est negare Iesum esse Christum; cur eadem ratione quicumque se Proregem, aut Gubernatorem provinciae alicuius esse affirmat, non continuo censetur negare Dominum suum esse Regem?

Denique si ad Sanctos, tanquam opitulatores in miseriis confugere, est negare Iesum esse Christum; quomodo, quaeso, Paulus non negavit Iesum esse Christum, cum ait ad Rom. XV: Obsecro vos, fratres, per Dominum nostrum Iesum Christum, et per charitatem Sancti Spiritus, ut adiuvetis me in orationibus pro me ad Deum, ut liberer ab infidelibus, qui sunt in Iudaea? Quomodo magnus Basilius non negavit Iesum esse Christum, cum in Orat. de 40 Martyr. ita locutus est: « Qui aliqua premitur angustia, ad hos confugiat: Qui rursum laetatur, hos oret: Ille ut a malis liberetur; Iste ut duret in rebus laetis »? Omitto caeteros Patres; vereor enim ne si eos excutiamus, nullum inveniamus qui non negaverit Iesum esse Christum: Si vera sit Illyrici doctrina.

Pergit Illyricus. Daniel cap. XI: « Antichristum pluribus notis insignit: primum, inquit, faciet quod volet, facit sane Papa quod ei libet ».

At S. Daniel cum ait de Antichristo, faciet quod volet, significare vult, ab Antichristo nullum omnino superiorem agnoscendum, ac ne Deum quidem: sic enim sequitur: Et elevabitur adversus omnem Deum. Itaque Antichristus etiam Dei lege, et imperio posthabito, pro arbitrio suo vivet, quod certe Papa non facit, quippe qui Dei lege se constringi non negat, et Christum iudicem et superiorem agnoscit.

« Confitetur, inquit Illyricus, id ipsemet dist. 40. si Papa infinitas animas secum in infernum traheret; tamen nemo debet ei dicere quid facis? et glossa, inquit, Papae est pro ratione voluntas ».

Canon, qui incipit « Si Papa », non est (ut falso Illyricus dicit) alicuius Romani Pontificis, sed S. Bonifacii Episcopi Mognatini, Apostoli Germanorum, et martyris: qui quidem non negat Pontificem summum, si male vixerit, esse corripiendum atque admonendum ex fraterna charitate; sed negat posse argui ex auctoritate, ac iudicari, cum sit ipse omnium hominum iudex. Qui etiam Bonifacius in iis verbis, quae canonem illum antecedunt (ut videre est in nova editione decreti) Romanam Ecclesiam disertis verbis Caput omnium Ecclesiarum appellat, et a Romani Pontificis incolumitate totius Ecclesiae salutem, post Deum, pendere affirmat.

Quaero igitur ab Illyrico: vera sitne S. Bonifacii Germanorum Apostoli sententia an non? Nam si vera non est; cur nobis obiicitur? Si vera est; cur non recipitur? Dicam idipsum planius: si vera non est ea sententia; non igitur verum est, Pontifici plurimas animas secum ad inferos trahenti non posse dici, quid facis? Si vera est; igitur vere Caput est Romanus Pontifex omnium Ecclesiarum, et cunctos iudicaturus a nemine est iudicandus. Quare desinat Illyricus iam canones allegare, qui nihil ei prodesse possunt. Quod ad glossam attinet, sciat Illyricus, eam vel ab ipso Pontifice, tanquam falsam esse sublatam in nova editione decreti, vel nunquam in decreto fuisse: ego certe eam reperire non potui.

Pergit Illyricus. Secundo (Daniel) « dicit, quod se elevabit supra Deum, id fecit (Papa) ut ex praecedentibus apparet. Item quia vult se audiri plusquam Deum blasphemansque vociferatur, Scripturam esse fontem omnium haeresum et schismatum, ambiguam et obscuram etc ».

Atqui oportuerat fideliter Danielis verba referre; non enim ille ait: Elevabit se supra Deum, sed elevabitur adversus omnem Deum. Et infra: Nec quemquam Deorum curabit, quia adversum universa consurget. Quae nota clarissime demonstrat, Papam nihil habere commune cum Antichristo: Nam Antichristus nullum Deorum curabit: Papa vero unum verum Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum colit. Neque id solum facit, sed etiam (si vobis credimus) tot Deos palam adorat, quot sunt in coelis Sancti, in terris imagines, sub terram reliquiae.

Iam vero quod addis: « Papam vociferari, Scripturam esse fontem haeresum et schismatum ». Ego certe in nullius unquam Papae scriptis legi, sed Lutheri tui verbum esse audio. Scripturam esse librum haereticorum. Lutherus praefat. hist. quae contigit in Strasfort anno 36. Quod quidem verbum si recte accipiatur, non video cur merito reprehendatur. Nam S. quoque Hilarius in lib. de Synod. extremo demonstrat, plerasque haereses ex divinis Litteris male intellectis esse natas.

Et Tertullianus in lib. de praescript. magis audacter: « Nec periclitor, inquit, dicere ipsa quoque Scripturas sic esse ex Dei voluntate dispositas, ut haereticis materias subministrarent, cum legam: Oportet haereticis esse, quae sine Scripturis esse non possent ».

Porro ambiguas, et obscurissimas in plerisque locis Scripturas esse, non solum Papa verissime docet, sed omnes etiam veteres Patres; atque adeo ipse Lutherus, vellet nollet id fateri coactus est, cum praefat. in Psal. in hunc modum scripsit: « Nolim ab ullo id de me praesumi, quod nullus adhuc praestare potuit sanctissimorum et doctissimorum, id est, Psalterium in omnibus suo legitimo sensu intelligere et docere. Sat est, aliquos et eosdem ex parte intellexisse: multa sibi reservavit Spiritus, quo nos semper discipulos habeat, multa solum ostendit, ut alliciat, multa tradidit, ut afficiat ». Et infra: « Scio esse impudentissimae temeritatis eum, qui audeat profiteri, unum Scripturae librum a se in omnibus partibus intellectum ». Idem quoque Lutherus in lib. de Conc. et Eccl. pag. 52. Nonne aperte fatetur, se magno sudore veram, et germanam Scripturae sententiam quaesivisse? Denique tot Scripturae versiones, tot interpretationes, tot sectae diversissimae apud adversarios, quid aliud clamant, quam Scripturam esse ambiguam et obscuram?

Tertio, (Daniel) « dicit quod ei (Antichristo) prospere succedet, donec finiatur ira Dei: oppressit Papa ut voluit sua tyrannide et impietate, tum politias plurimas, tum etiam innumeras Ecclesias ».

Et hoc qua ratione, quo auctore probatis? Potestisne dicere, quas politias, quas Ecclesias Pontifex Romanus oppresserit? quid si nos contra demonstramus, huic tertiae notae Antichristi notam plane contrariam Papae convenire? Nam ab eo tempore, quo per vos Papa Antichristus esse coepit, non modo non crevit eius imperium, sed semper magis ac magis decrevit. Leonis Magni tempore, id est, annis centum quinquagenta antequam Antichristus vestra sententia nasceretur, Papa Romanus pluribus gentibus praesidebat, quam sese Romani Imperii fines extenderent. Sic enim scribit idem Leo serm. 1. de Natali Apostolorum: « Per sacram B. Petri Sedem Caput orbis effecta (Roma) latius praesideres religione divina, quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis, ius imperii tui, terra marique protuleris, minus tamen est, quod tibi bellicus labor subdidit, quam quod pax Christiana subiecit ». Et Prosper in lib. de Ingrat.

Sedes Roma Petri, quae pastoralis honoris
Facta caput Mundo, quidquid non possidet armis,
Relligione tenet.

At postea, Antichristo, (ut vos vultis) regnante, paulatim amisit Romana Sedes Africam pene totam, Asiae maximam partem, Graeciam universam. Nostris vero temporibus quibus vos Antichristum maxime furere vociferamini, tam prospere illi omnia successerunt, ut magnam Germaniae partem amisit, Suetiam, Gothiam, Norwegiam, Daniam universam, bonam Angliae, Galliae, Helvetiae, Poloniae, Bohemiae, ac Pannoniae partem. Itaque si prospere agere, nota est Antichristi, non Papa, qui tot provinciis exutus est, sed Lutherus, qui praedicatione carnalis libertatis tot populos seduxit, et tam prospere egit, ut ex privato Monacho totius Germaniae Propheta, et quasi Papa quidam evaserit, Antichristus merito dici potest. Sed perge.

Quarto (Daniel) « dicit, eum non curaturum Deum suorum patrum. Hoc de Papa vere dici, superius in loco Ioannis clare probavimus ». Et nos in eodem loco idipsum clarius reprobavimus. Perge igitur ad alia.

Quinto « dicit, non curaturum amorem mulierum: quod Papa fecit, tum praecipiendo suis coelibatum, tum per suas sodomiticas libidines ».

Hic omitto dicere de temeritate vestra, qua quidlibet pronuntiare audetis; parum pensi interim habentes, possint ne probari quae dicitis, an non possint. Illud non omittam, verba Danielis etiamsi in textibus Graecis ita sonent, ut vos dicitis; tamen ex Hebraico fonte in contrariam plane sententiam a S. Hieronymo esse translata; sic enim ille vertit: Et erit in concupiscentiis foeminarum. Et quamvis verba Hebraica ועל חמדת נשים solum significent in concupiscentia foeminarum et non habeant ullum adiunctum, quo intelligi possit, utrum erit aut non erit Antichristus in concupiscentiis foeminarum: duae tamen coniecturae sunt, quae versionem S. Hieronymi probabiliorem faciunt.

Una, quod constet, Antiochum, de quo ad litteram Daniel loquitur, et qui Antichristi figuram gerebat, valde addictum amoribus foeminarum fuisse: « Antiochenus », inquit Hieronymus in Comm. huius loci, « luxuriosissimus fuisse dicitur, et in tantum dedecus per stupra, et corruptelas venisse Regiae maiestatis, ut mimis quoque et scortis publice iungeretur, et libidinem suam populo praesente compleret ». Quod cum ita sit; quomodo credibile est de tali Rege Danielem dicturum fuisse, in concupiscentiis foeminarum non erit?

Altera coniectura est, quod cum Antichristus Iudaeorum Messias futurus sit, et Iudaei praeter caetera bona uxorum multitudinem a Messia suo expectent, non est ullo modo probabile, Antichristum aut imperaturum, aut laudaturum coelibatum.

Addo postremo, quod si nota est Antichristi coelibatum indicere sacerdotibus, non solum Papa, sed omnes veteres Patres, et ipsi etiam Apostoli Antichristi quidam erunt. Nam (ut caetera praetermittam quae suo loco adferentur) audi quid dicant Patres Concilii II Carthagin. can. 2.: « Omnibus placet, ut Episcopi, Presbyteri, Diaconi, vel qui Sacramenta contrectant, pudicitiae custodes etiam ab uxoribus se abstineant, ut quod Apostoli docuerunt, et ipsa servavit antiquitas, nos quoque custodiamus ». Sed perge.

Sexto, « dicit (Daniel) quod colet Deum Moazim, idque auro et argento, quod fecit, dum totam pietatem in eo collocat, ut multa, magnaque templa splendide extructa omnigenis pretiosis ornamentis niteant, cantuque reboent ».

De Deo Maozim supra multa dicta sunt, ubi ostendimus, Deum Maozim, aut ipsum Antichristum esse, aut ipsum Diabolum, quem occulte Antichristus colet. Sed videtur mihi noster Illyricus Iesum Christum facere Deum Maozim, quae sane intolerabilis blasphemia est. Nam templa omnia, quae splendide exstruuntur, et auro atque argento a Romanis Pontificibus exornantur, Christo Deo sacrari, ac dicari nemo est qui nesciat; igitur, si qui eiusmodi templis colitur, is est Deus Maozim; quis non videt, Christum ipsum esse Deum Maozim? Neque vero templorum exstructio atque ornatus ab anno 666 coepit, quo anno adversarii Antichristum apparuisse volunt, sed ante hoc tempus annis ferme trecentis.

Audi Eusebium ex versione Ruffini l. IX hist. Eccles. cap. 10: « Ex quo aderat cunctis velut divino munere infusa laetitia, maxime videntibus ea loca, quae paulo ante impiis tyrannorum machinis fuerant destructa, re divina constructione clariora, et celsiora consurgere, templaque excelsa pro humilibus conventiculis elevari ». Audi Cyrillum Hierosol. Catech. 14.: « Isti qui nunc sunt Reges, pietatis ergo, argento induentes et auro sanctam hanc Ecclesiam Resurrectionis, in qua nunc sumus, extruxerunt, et argenteis monumentis splendidam effecerunt ».

Vide praeterea, si libet, de templorum Christianorum magnificentia, et splendore sacrorum vasorum Ecclesiae, Eusebium lib. III et IV de vita Constant. Gregorium Nysenum in Orat. de S. Martyre Theodoro, Gregorium Nazianzenum Orat. 1. in Iulian, Chrysostomum hom. 66. ad Pop. Antioch. Cyrillum Alexandrinum lib. de recta Fide ad Reginas, Damasum in vita S. Sylvestri, Ambrosium lib. II de Offic. cap. 21. Hieronymum in Com. cap. VIII. Zachar. Augustinum in Psal. CXIII. Paulinum Natali tertio S. Felicis, Prudentium in hymno de S. Laurentio, et Procopium in lib. de aedif. Iustin. Hi certe omnes ante tempora Antichristi floruerunt, et tamen ea testantur fuisse sua quisque aetate aedificia et ornamenta templorum Christianorum, ut ea quae nunc cernimus, cum illis nullo modo comparari possint.

Septimo « dicit (Daniel) fore, ut Antichristus ditet suos socios, id Papa fecit ».

Scilicet, valde ditavit Ioannem Eckium, Ioannem Cochlaeum, Ioannem Roffensem, Latomum, Driedonem, Tapperum, Petrum a Soto, et alios tam multos doctissimos viros, qui cum dies et noctes laborarent, ut vestros furores comprimerent, ne obolum quidem unquam a Romano Pontifice acceperunt: quamquam neque ipsi mercedem ab homine expetebant, qui pro Dei gloria potissimum laborabant. Quod si Romanus Pontifex opulenta sacerdotia Cardinalibus et Episcopis attribuit, non tam ipse eos ditare censendus est, quam Fidelium pietas, quae eiusmodi proventus Ecclesiis donavit.

Pergit Illyricus: « Paulus II. Thessal. II quinque notas Antichristi praeter praedictas ponit. Prima, quod in templo Dei sedebit. Hoc facit Papa, se Christi Vicarium fingendo, et in conscientiis hominum regnando. Si enim se Christi hostem profiteretur, ut Mahometes, esset extra Ecclesiam ».

Sed Paulus, Illyrice, non solum ait, Antichristum sessurum in templo Dei (omnis enim Episcopus sedet in templo Dei) sed explicat modum quo ille in templo Dei sessurus est, dicens: Ostendens seipsum ὅτι ἐστι θεὸς: Papa vero, te teste, Vicarium Dei se facit, ac per hoc non Deum. Nec enim Vicarius Dei, Deus esse potest, nisi fingas Deos minores et Deos maiores. Deinde quaero abs te: si Papa non est extra Ecclesiam, ut tu hoc loco dicis, ac proinde est intra Ecclesiam; ubi, quaeso, tu es cum tuis? nonne extra Ecclesiam? Ecclesia enim una est, et in illa sedet Papa; vos igitur qui in illa non estis, in nulla estis. Sed audiamus caetera.

Secunda, « quod ait, iam mysterium agi: id opinor eo spectare, quod Episcopus Romanus, paulo post coepit caput efferre supra alios ».

Nimirum, id est, quod ego supra breviter annotavi, secutus Nicolaum Sanderum, qui antea idipsum viderat, et scripserat; vobis S. Petrum Antichristum esse: Simonem vero Magum, aut Neronem, Christum. Paulus enim non ait, mysterium iniquitatis paulo post operabitur, sed iam operatur: quare si hoc mysterium ad Romanum Pontificem pertinet, ad S. Petrum pertineat necesse est: et si B. Petrus, quod horret animus cogitare; et manus trepidat scribere, Antichristus fuit; quis non videat Simonem, et Neronem S. Petri hostes, Christum et Deum fuisse? Sed habeas tibi eiusmodi Deos et Christos, nec enim invidemus. Pergit.

« Tertia, « quod dicit, Antichristum venturum cum signis mendacibus: quod Papa, teste experientia, fecit ».

Quarta, « quod mittet Deus efficaciam illusionis: quod in Papatu manifeste accidit. Omnia enim longe firmius credidimus Papae, quam Deo ».

De miraculis Antichristi supra disseruimus cap. 15. et mendacium est impudentissimum, quod de experientia Illyricus dicit: nam Pontifices nec vera, nec falsa ulla miracula fecerunt, neque hoc saeculo, nec superiore, quibus tamen Antichristum maxime regnare dicunt. Quod vero addit de efficacia illusionis; nemo non videt, quam facile in adversarios retorqueatur. Quae enim maior efficacia illusionis fingi potest, quam ut inveniantur hoc tempore qui malint duobus aut tribus apostatis fidem habere, quam Ecclesiae universae, omnibus Conciliis, et omnibus Patribus, qui praeter doctrinam admirabilem, et vitae sanctitatem eximiam, signis etiam et miraculis plurimis, et maximis claruerunt?

Iam vero quod ex Ambrosio, ut quintam notam explicet, adfert Illyricus, supra est refutatum in secunda demonstratione, qua probavimus, Antichristum nondum venisse.

Addit postremo Illyricus quaedam ex ep. ad Timoth. I: « ad Tim. IV. postremis temporibus discedent quidam a Fide. Papa negat esse aliam Fidem praeter historicam. Attendent spiritibus impostoribus. Papa omnia visionibus spirituum, et animarum probat: prohibebunt coniugium, et ciborum usum; horum utrumque de Papa verissimum et notissimum est ».

Sed, bone vir, Papa unam esse Fidem a Paulo didicit; tu videris, unde praeter unam Fidem aliam didiceris: Unus Deus, inquit Apostolus ad Ephes. IV, una Fides, unum baptisma. Nec istam unam Fidem Paulus unquam definivit, esse fiduciam innitentem promissioni et verbo Dei, ut vos definitis Cent. I, lib. II, cap. 4, col. 262. Sed ait ad Rom. cap. X: Hoc est verbum Fidei quod praedicamus, quia si confitearis in ore tuo Dominum Iesum, et in corde tuo credideris, quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Et ad Hebr. cap. XI dicit: Fide credimus aptata esse saecula verbo Dei.

Quis autem nescit, ad sacram historiam pertinere, et Christum a mortuis resurrexisse, et saecula verbo Dei esse aptata? Nec tamen nos istam unam, solam, et veram Fidem, qua certissime credimus quidquid Deus per Apostolos et Prophetas revelare dignatus est, Fidem historicam, sed Fidem Catholicam nominamus: vobis enim relinquimus vocum novitates.

Quod addis, Papam omnia probare visionibus spirituum et animarum, nescio quis tibi spiritus revelaverit. Nos enim ad ea confirmanda, quae ad statum animarum pertinent, interdum aliquid ex animarum apparitionibus, a probatis ac vetustis Auctoribus scriptis, adferimus. Quale est illud quod scribit Eusebius de apparitione sanctae Potamienae lib. VI hist. Eccles. cap. 5. et illud quod refert B. Augustinus de apparitione S. Felicis Nolani lib. de cura pro mort. c. 16. Ad alia vero confirmanda dogmata nescio quis unquam Catholicorum visiones animarum attulerit? Sed non est hoc primum vestrum mendacium.

Quod ultimo loco adfers de prohibitione ciborum et coniugii, satis perspicue refellitur ab Augustino lib. XXX cont. Faust. c. 6. ubi sic ait: « Si ad virginitatem sic hortaremini, quemadmodum hortatur Apostolica doctrina: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit: ut bonas esse nuptias diceretis, sed meliorem virginitatem, sicut facit Ecclesia, quae vere Christi est Ecclesia; non vos Spiritus sanctus ita praenuntiaret, dicens, prohibentes nubere. Ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit ». Et infra: « Videtis ergo multum interesse inter hortantes ad virginitatem, bono minori bonum amplius praeponendo: et prohibentes nubere, concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, vehementius accusando: Multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacratam significationem, vel propter corporis castigationem, et abstinentes a cibis, quos Deus creavit, dicendo, quod eos Deus non creavit. Proinde illa doctrina est Prophetarum, et Apostolorum, haec Daemoniorum mendaciloquorum ». Haec Augustinus pro se et pro nobis. Nec est opus aliquid addere.

Concludit Illyricus: « Constat ergo ex hisce signis, Papam esse illum ipsum verum Antichristum, de quo Scripturae vaticinatae sunt ».

Sed aptius fortasse conclusisset hoc modo: constat ergo ex hisce mendaciis, Illyricum esse unum ex praecursoribus illius, quem impudentem ore futurum esse S. Daniel multo ante praedixit.

Caput XXII: Refelluntur ineptiae Tilmanni

Caput XXIII: Refelluntur mendacia Chytraei

Caput XXIV: Refutantur argumenta Calvini et Illyrici, qui probare conantur, Papam non esse amplius Episcopum, ubi etiam refellitur fabula de Ioanne Papa femina

Liber IV: DE POTESTATE SPIRITUALI

Liber V: DE POTESTATE PONTIFICIS TEMPORALI

↑ Top of work