Theoremata de Esse et Essentia

Name: Theoremata de Esse et Essentia
Author: Giles of Rome

First published 1930

Giles of Rome’s Theoremata de esse et essentia offers a compact yet systematic presentation of some of the central principles of his metaphysics. Organized into twenty-two theorems, the work examines esse as a participated perfection, the metaphysical constitution of created beings, and the real distinction between essence and existence. It also considers the relation of esse to form, causality, and the dependence of creatures upon the first principle. The text follows Edgar Hocedez’s critical edition (Louvain, 1930).

Theorema I: Omne Esse vel est Purum Per Se Existens et Infinitum vel est Participatum in Alio Receptum et Limitatum

Volentes tractatum de esse componere, ne laboremus in aequivoco, distinximus duplex esse.

Ad intelligentiam igitur huius primae propositionis in qua distinguitur duplex esse, est diligenter notandum quod in ipso esse haec tria, videlicet esse in alio receptum, esse participatum et limitatum, inseparabiliter se concomitantur, quia omne esse in alio receptum oportet quod sit participatum et limitatum; sic etiam et reliqua tria videlicet esse purum, per se existens et infinitum inseparabiliter connectuntur. Nam omne esse quod non est receptum in alio, sed est per se existens, oportet quod sit purum et infinitum. Cum ergo omnis actus et omnis perfectio ex necessitate oporteat quod vel sit recepta in alio vel sit per se existens, esse quod ut patebit nominat actum et perfectionem vel erit receptum in alio vel erit per se existens, bona est itaque divisio quam continet theorema propositum, quia est per immediata, quia non est dare medium, quin omne esse vel sit receptum in alio, vel sit per se existens.

Et ut exsequamur seriatim membra propositionis propositae, dicamus quod esse receptum in alio necessario est esse participatum. Nam hoc est participare¹ quasi partem capere, secundum quod inferiora superiora participant. Nam quod est inferius et particulare secundum suum totum ambitum comprehendere non potest id quod est superius et universale. Sic etiam et materia participat perfectionem formae. Nam quia forma limitatur et particulatur secundum modum materiae in qua recipitur, consequens est quod materia non recipiat formam in tota sua plenitudine nec in tota sua universalitate, sed recipit eam particulariter et contracte. Inde est ergo quod dicitur materia participare perfectionem formae, quia secundum partem et non secundum sui universalitatem recipit illam formam. Inde est ergo quod dixerunt philosophi² quod omnis forma in materia receptibilis quantum est de se est multiplicabilis. Nam omnis forma in hac materia recepta quantum est de se potest in alia parte materiae recipi et est apta nata plurificari. Si autem non plurificatur, hoc non est per se, sed est quasi per accidens, ut quia constat ex tota materia sua. Nam si materia reciperet formam secundum omnem rationem suam et in tota sua plenitudine, iam non posset illa forma in alio reperiri nec esset plurificabilis. Nam si posset reperiri in alio et posset plurificari, iam non esset recepta in hoc secundum omne suum esse et secundum totam suam plenitudinem. Eo ergo ipso quod forma materialis est plurificabilis et potest in alio reperiri, nulla talis forma secundum omne suum esse et secundum totam suam plenitudinem recipitur in materia, ideo bene dictum est quod materia participat perfectionem formae, quia huiusmodi perfectionem solum secundum partem recipit et non secundum omne suum esse. Ex ipso ergo recipi in alio sumitur ratio participationis, quia si esset forma abstracta et per se existens, haberet in se omnem rationem illius formae et comprehenderet omne esse illius. Recepta autem forma in materia deficit ab hac plenitudine et ab hac totalitate, ideo forma sic recepta dicitur participari id est secundum partem recipi.

Et quod dictum est de forma respectu materiae, intellegendum est de esse respectu essentiae vel naturae; nam si esset esse per se existens, illud esse esset totale et purum, habens in se omnem rationem essendi. Sed si esse sit receptum in alio, oportet quod contrahatur, particuletur et limitetur secundum modum eius in quo recipitur. Tale ergo esse dicitur participatum, id est secundum partem receptum. Esse itaque in alio receptum est participatum et limitatum; sed esse per se existens est purum et infinitum. Et quia omne esse vel est per se existens vel est in alio receptum, bene dictum est quod omne esse vel est purum per se existens et infinitum, vel est participatum in alio receptum et limitatum.

Consueverunt autem philosophi formam per se existentem dicere infinitam, ut patet in libro De causis,³ ubi dicitur intelligentiam esse compositam ex finito et infinito, id est ex esse et forma. Nam omne receptum in alio, secundum modum loquendi illius auctoris, dicitur esse finitum, quia finitur et limitatur secundum modum eius in quo recipitur: omne autem non receptum dicitur infinitum. Et quia in intelligentiis est esse receptum in alio, quia recipitur in ipsa natura vel in ipsa forma earum, forma autem vel natura intelligentiarum, quia immaterialis est, non est recepta in alio, ideo natura ibi dicitur infinita, esse vero finitum; et compositio in intelligentiis ex esse et natura dicitur ex finito et infinito. Sed si forma per se existens, in materia non recepta, dicitur infinita, multo magis esse per se existens, in alio non receptum, dicitur infinitum. Sed de hac infinitate inferius aliqua tractabuntur. In praesentiarum autem scire sufficiat quod esse per se existens est purum et infinitum, esse vero in alio receptum est participatum et limitatum. Cum hoc etiam est per habita manifestum quod haec divisio facta de esse habet comprehendere omne esse.

↑ Top of work

Theorema I: Omne Esse vel est Purum Per Se Existens et Infinitum vel est Participatum in Alio Receptum et Limitatum

Theorema II: Omne Esse Purum et Infinitum Multiplicari non Potest quia nec Secundum Numerum in Eadem Specie, nec Secundum Speciem in Eodem Genere, nec Secundum Genus in Unitate Analogiae Potest Plurificationem Recipere

Theorema III: Formae Per Se Existentes, in Alio non Receptae, Plurificari Possunt, Licet Esse Per Se Existens in Alio non Receptum Plurificari Omnino Ratio Contradicat

Theorema IV: Omne Esse Participatum, in Alio Receptum et Limitatum, ab Illo Esse Causatur et Fluit quod est Purum Per Se Existens et Infinitum

Theorema V: Omnis Forma Immaterialis et Etiam Abstracta, si ab Alio Habet Esse, non est Ipsum Esse sed a Suo Esse est Realiter Differens et Distincta

Theorema VI: Compositio Essentiae et Esse cum Compositione Materiae et Formae Magnam Affinitatem et Similitudinem Habere Videtur, non Tamen Una est Alia sed Inter Hanc et Illam Contingit Multiplicem Differentiam Assignari

Theorema VII: Omne Agens Naturale Primo Disponit Materiam, Secundo Inducit Formam, Tertio Causat Esse, Propter quod Manifeste Concluditur quod Esse Immediatus Transmutationis Terminus Esse non Potest

Theorema VIII: Omnes Res Materiales Formam Partis et Formam Totius in Se Habere Dicuntur, et quia a Forma Causatur Esse, Videbitur ex Hoc Duplex Esse in Rebus Materialibus Reperiri. sed Illorum Unum est Esse Simpliciter, Aliud Vero non est Esse Simpliciter, sed Modus Essendi Poterit Nuncupari

Theorema IX: Omnes Immateriales Substantiae, quia Habent Naturam Simplicem et Sunt Formae Per Se Existentes, ab Hac Distinctione, Qua Distinguitur Forma Partis et Forma Totius, Penitus Sunt Semotae. in Talibus Itaque Locum non Habet quod de Duplici Esse Materialium Narrabatur

Theorema X: Omnes Materiales Substantiae per Actualitatem Quam Habent a Forma Sunt Intellegibiles, sed per Actualitatem Quam Habent ab Esse Dicuntur Existere. Possunt Ergo Intellegi sed non Existere sine Esse, Attamen nec Intellegi Possunt nec Existere sine Forma

Theorema XI: Omnes Immateriales Substantiae Quoniam Sunt Formae Per Se Existentes et a Materia Sunt Abstractae, Seipsis Sunt Intellegibiles, sed Actu Nullo Modo Existere Possunt Nisi a Primo Agente Eis Influatur Esse Aliquod Differens a Natura

Theorema XII: Omne quod est Citra Primum non est Suum Esse sed Habet Essentiam Realiter Differentem ab Esse et per Aliud est Ens et per Aliud Existens

Theorema XIII: Omne quod est Citra Primum, Ne Fiat Processus in Infinitum, est Ens per Essentiam Suam sed Existit per Esse Superadditum Essentiae vel Naturae

Theorema XIV: Omnis Forma Accidentalis Dat Suo Subiecto Aliquod Esse, sed quia ex Ea et Suo Susceptibili Natura Tertia non Conflatur Sic Causatur Aliquod Esse a Tali Forma quod ab Ipso Toto Nullum Aliud Esse Fluit

Theorema XV: Omne Esse quod ab Accidentali Forma Subiecto Imprimitur cum Ipsa Forma Accidentali et cum Suo Susceptibili non Ponit in Numerum ut Res Tertia Dici Possit

Theorema XVI: Omne Esse quod in Substantiis Causatur a Forma Partis, cum Materia et Forma non Ponit in Numerum, ut ab Eis Res Tertia Realiter Differens Valeat Nuncupari

Theorema XVII: Omnis Formarum Pluralitas non Plura Esse, sed Plures Essendi Modos aut Plures Determinationes Materiae vel Subiecti Causat et Efficit. Quare Sive Una Sive Plures Formae in Re Composita Esse Dicantur, Semper Tamen est Unum Tantum Esse Uniuscuiusque Rei

Theorema XVIII: Omne quod Esse Coniungitur, Participat Ipso Esse, Ipsum Autem Esse Nullo Alio Participare Potest. Ponendo Itaque in Uno Supposito Plura Esse, Unum Participabit Altero, Participans Ergo non Erit Esse Propter quod Unius et Eiusdem Rei est Tantummodo Unum Esse

Theorema XX: Omne Ens Creatum et Citra Primum Nisi Esset Compositum ex Essentia et Esse, et Nisi Haberet Esse Realiter Differens et Superadditum Quidditati, Necessario Esset Aeternum Purum et Infinitum quae de Creatura Asserere est Concedere Contradictoria Simul Esse

Theorema XXII: Omne Esse Participatum per Essentiam in Qua Recipitur, ad Genus Determinatur Substantiae. de Ipso Tamen Huiusmodi Esse Directe nec Substantia Que est Genus, nec Substantia quae est Analogum Praedicatur