Liber contra Collatorem

Cassianus inconvenientia miscere conatur, et fideles in duo genera dividit, quibus contraria accommodet. Definitio duodecima Cassiani: Deum in salutis negotio aliis esse salvatorem, aliis susceptorem tantum. Contra probat S. Prosper, Christum omnium qui salvantur esse salvatorem. Placita Cassiani de gratia et libero arbitrio horrescunt evangelicae apostolicaeque doctrinae discipuli.

1. Ut igitur definitionum tuarum absurditas non sibi repugnare videatur, inconvenientia miscere conaris, et unitatem membrorum corporis Christi in duobus generibus fidelium nova praesumptione constituis: in uno scilicet, ad quod pertineat illud quod in principio dixisti (Collat. 13 cap. 3), Non solum actuum, sed etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium, qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis; in alio autem, cui congruat regula ista, qua dicis centurionem nec laudem ullam habiturum fuisse nec meritum, si id in eo Dominus quod ipse donaverat praetulisset. Et licet totum disputationis tuae textum ad has duas formulas, quae nullo modo conformes possunt esse, produxeris, nunc tamen distinctius atque expressius quid volueris firmare pronuntias, dicens: Per haec igitur exempla quae de Evangelicis protulimus monumentis, evidentissime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis, et inscrutabilibus viis, Deum salutem humani generis procurare; et quorumdam quidem volentium ac sitientium cursum ad maiorem incitare flagrantiam, quosdam vero etiam nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur ea quae utiliter a nobis desiderata conspexerit, adiuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia; et vel initium boni operis, vel perseverantiam condonare. Inde est quod orantes, non solum protectorem ac salvatorem, sed etiam adiutorem ac susceptorem Dominum proclamamus. In eo enim, quod prior advocat, et ignorantes nos, atque invitos attrahit ad salutem, protector atque salvator est: in eo autem quod annitentibus nobis opem ferre, refugientesque suscipere ac munire, consuevit, susceptor ac refugium nominatur.

2. Hac ergo discretione praescripta erit, ut definis, in una Ecclesia ista diversitas, ut Dominus noster Iesus Christus, de quo dictum est (Matth. I, 21), Et vocabis nomen eius Iesum; ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum; et de quo dictum est (Luc. I, 32; Act. IV, 12), Nec enim est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri; non omnium Christianorum, sed quorumdam salvator, quorumdam vero susceptor sit: ut hi tantum salvati, quos ad suscipiendam gratiam Deus aversos reluctantesque compulerit; hi autem suscepti sint, qui vocationem spontanei cursus fervore praevenerint; et illis quidem conferatur gratuitum donum, istis vero debitum praemium rependatur; illi nullius sint laudis ac meriti, qui nihil boni habeant, nisi quod acceperint; isti autem et gloria abundent, et remuneratione ditescant, qui propria facultate devoti, quod non acceperant obtulerunt: atque ita Iesus Christus alios liberatos invenerit, alios liberarit; et non ad omnes pertineat quod ait (Ioan. XV, 16), Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, si sunt a quibus, cum eos non elegisset, electus est; non ad omnes pertineat, Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo (Ibid., VI, 66), si sunt qui non dante Patre ad Filium venire potuerunt; non ad omnes pertineat quod ait Evangelista (Ibid., I, 9), Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, si sunt qui aut ita in hunc mundum venerunt, ut non essent tenebrae; aut ita lux esse coeperunt, ut illuminatione veri luminis non egerent: nec de omnibus adoptatis accipiendum sit quod ait Apostolus (Coloss. I, 13), Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae; si quidem ipsi rumpant vincula sua, et, iugo veteris captivitatis excusso, a dominatione diaboli in regnum Dei libera alacritate transcurrant. Haec si possunt intra unam Ecclesiam praedicari, ut neutra opinio alteri cedat, sed invicem sibi utraque succumbat, potest fieri ut recipiamus quod Pelagiani tenent, et Pelagiani recipiant quod tenemus. Sed hoc modo non tam illi catholici quam nos erimus (quod absit) Pelagiani. Contrariorum enim permixtio meliorum defectio est; quia cum virtus vitium recipit, non a vitio, sed a virtute disceditur.

3. Nullo igitur modo christiana corda suscipiunt quod persuadere conatus es, eos qui gratia Dei sunt quod sunt, nec laudem ullam habere, nec meritum; et ab eo qui venit salvare quod perierat partem Christianorum salvatam, partem vero esse susceptam; quoniam discipuli evangelicae apostolicaeque doctrinae, non alta sapientes, sed humilibus consentientes, insaniam istam superbae elationis horrescunt. In toto quippe Ecclesiae corpore, atque in singulis membris, quod mortuum erat vivificatum est, quod captivum erat redemptum est, quod caecatum erat illuminatum est, quod perierat quaesitum est, quod errabat inventum est. Nec secundum novam istam partitionem, aliorum salvator, aliorum susceptor; sed omnium usquequaque fidelium et salvator et susceptor est Christus. Nec merito ac laude privantur qui unde aeterna bona mereantur accipiunt; tantoque beatiores fiunt, quanto pauciora habuerint quae ipsorum sunt, et quanto plura quae Dei sunt. Non enim conturbat nos superbientium inepta querimonia, qua liberum arbitrium causantur auferri, si et principia, et profectus, et perseverantia in bonis usque in finem Dei dona esse dicantur. Quoniam OPITULATIONES DIVINAE GRATIAE STABILIMENTA SUNT VOLUNTATIS HUMANAE. Volentes oramus; et tamen misit Deus Spiritum in corda nostra clamantem: Abba, Pater (Gal. IV, 6). Volentes loquimur; et tamen, si pium est quod loquimur, non sumus nos loquentes, sed Spiritus Patris nostri qui loquitur in nobis (Matth. X, 20; Marc. XIII, 11). Volentes operamur salutem nostram; et tamen id ipsum velle atque operari Deus est qui operatur in nobis (Philip. II, 13). Volentes diligimus Deum et proximum; et tamen charitas ex Deo est (I Ioan. IV, 7), diffusa in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis (Rom. V, 5). Hoc de fide, hoc de tolerantia passionum, hoc de pudicitia coniugali, hoc de continentia virginali, omnibusque virtutibus sine exceptione profitemur; quod nisi donatae essent nobis, non invenirentur in nobis: et quod liberum arbitrium naturaliter homini inditum maneat in natura; sed qualitate et conditione mutata per Mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Iesum: qui ipsam voluntatem ab eo quod perverse volebat, avertit, et in id quod ei bonum esset velle, convertit; ut delectatione affecta, fide mundata, spe erecta, charitate accensa, liberalem susciperet servitutem, et servilem abiiceret libertatem.