De convenientia institutorum Romanae Ecclesiae cum Evangelica libertate

1. Evangelicam autem libertatem eandem esse quam et christianam appellamus, satis superque constat, quando christianorum lex, qua eorum mores actionesque instituuntur, nihil aliud sit quam Evangelium. — Sed duo sunt ex quibus evangelica lex constituitur: Spiritus Sancti videlicet¹ gratia; ipsaque Evangeliorum perscriptio. — Primum sibi in hoc genere locum gratia vindicat. Ad Romanos enim Apostolus² scribens, Lex, inquit, spiritus vitae in Christo Iesu liberavit me a lege peccati. Augustinus quoque in libro De Spiritu et litera,³ ait: «Quae sunt leges Dei ab ipso⁴ scriptae in cordibus, nisi ipsa praesentia Spiritus Sancti?» — Secundum vero locum sibi Evangelii scriptura consciscit: utpote quae non modo ad acquirendam gratiam nobis auxilia subministret, verum etiam ea quibus Spiritus Sancti gratia pro eius dignitate uti valeamus, copiosissime tradat: hoc ipsum enim mandatum literis Evangelium Christi, tam divinitatem quam humanitatem, de quibus est christiana fides, qua praeparamur ad gratiam, manifestissime explicat. Multis etiam modis ad mundi contemptum, quo gratiae capaces efficimur, nos hortatur: admonet praeterea, ut omnia virtutum opera, in quibus bonus est gratiae usus constitutus, complectamur. Quo fit, ut ea evangelica libertas dicenda sit, quam et Evangelii scriptura, et Spiritus Sancti gratia christianis impertit.

2. Ceterum, haereticorum in hac re cavendae sunt insaniae.⁵ — Putant enim, a) nullum evangelicae legis debere interpretem recipi, nihilque ad christianorum legem pertinere, quod in his libris, quae Evangelia nuncupamus, perscriptum non sit: dicuntque b) reiicendum omne⁶ quod non in Evangeliis, aut saltem in aliqua epistolarum Pauli sit contentum.

3. Horum primum, quam sit impudenter excogitatum, vel ex hoc intelligi potest, quod innumeros ferme, tam Graecos, quam Latinos sanctissimos Patres temeritatis arguunt, qui sacra Evangelia sunt interpretati: — damnant praeterea, tot seculorum catholicae Ecclesiae observationem quae sacrarum Literarum interpretationem⁷ recipit, easque in divinis laudibus decantat: — seipsos denique criminis arguunt, qui cum omnes eiusmodi narrationes reiiciant, se solos Evangeliorum indagatores constituunt. Sicque, dum omnes Scripturarum expositores evertere student, seipsos quoque condemnant, qui fidos se, ut aiunt, Evangeliorum interpretes agunt. At quis usque adeo insanat, ut tot sanctissimis pariter, atque doctissimis Patribus reiectis, sibi soli credi velit et cupiat?

Sunt pleraque in Evangeliis obscura latentiaque: sunt et nonnulla, quae nisi pie fideliterque⁸ interpretemur, inter se pugnare videantur. — Quis enim haec Christi verba, Matth., XI:⁹ Nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare; interpretis indigere negarit? — Matth., quoque cap. V,¹⁰ dicitur: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona: tum, paucis interpositis, subiungitur :¹¹ Attendite ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis: Nonne posterior haec sententia, priorem tollere videtur et expungere? Tempus me deficiet si universos Evangelii locos enumerare voluero, qui fidum piumque enarratorem expostulent. Quod si aliquo in sacris Literis opus est interprete,¹² sacros illos doctissimosque Doctores, quos Ecclesia recipit atque veneratur, reiiciam; ut aliorum, qui a christiana simplicitate desciscunt, a christianisque abhorrent moribus, imiter ineptias? Falluntur nimirum haeretici, si in tanta inscitia sapientes, suorum inventorum sectatores se habituros existiment.

4. Alterum quod isti ipsi temeritatis pleni ingerunt; nihil, inquam, quod in nova lege perscriptum¹³ non sit, ad doctrinam christianam pertinere; facile ex sacris Literis ex diuturnaque Ecclesiae consuetudine, refelli potest.

Quod enim multa Dominus noster Iesus Christus docuerit, quae non sunt literis commendata, ex Ioannis Apostoli verbis coniici, imo clarissime perspici potest. Ultimo enim sui Evangelii capite¹⁴ inquit: Sunt et alia multa, quae fecit Iesus; quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere posse eos, qui scribendi sunt libros. At quemadmodum multa Christi signa atque miracula scriptis mandata non sunt, ita et pleraque in synagogis et civitatibus docuisse, probabile est, quae sunt ab eis, qui eius gesta perscripserunt, praetermissa. — Quot etiam Apostolum Paulum, quum christianam fidem praedicaret, instituisse credimus, quae nullo suarum epistolarum libro sunt perscripta? Ad Thessalonicenses enim, capite secundo¹⁵ scribens, ait: Fratres state: et tenete traditiones, quas didicistis, sive per sermonem, sive per epistolam nostram. — Idem quoque aliis Apostolis contigisse, nemo nisi cervicosus et arrogans, diffitebitur. Ioann. enim, XIV,¹⁶ ad eos Salvator noster Iesus Christus dixit: Alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. — Quo fit, ut quamplurima in Catholica servari cernamus Ecclesia, quae per traditionem Apostolorum, haereditaria quasi successione, ad posteros devenerunt, tametsi in eorum libris non inveniuntur scripta.

5. Quamobrem Christus ipse, Apostolorum dictis ac institutis fidem arrogans, Qui vos, inquit,¹⁷ audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum, qui misit me. Quae sane verba ad omnes etiam qui sunt Apostolis in christiana reipublicae gubernatione suffecti, dicta fuisse, Beatus Cyprianus martyr, definit.¹⁸ — Actuum etiam, XVI,¹⁹ dicitur: Cum autem pertransirent civitates tradebant eis custodire dogmata, quae erant decreta ab Apostolis et senioribus qui erant Hierosolymis. In eandem quoque sententiam dicit Augustinus in quinto, de Baptismo contra Donatistas, libro: «Sunt multa quae universa tenet Ecclesia, et haec ab Apostolis praecepta bene creduntur, quanquam scripta non inveniuntur: »²⁰ — Vir denique magni nominis et Pontifex Max. Innocentius III, habeturque in Capite: «Cum Martae»; extra: De celebratione missarum:²¹ multa et factorum et dictorum a Domino fuisse ab Apostolis praetermissa, eaque ipsos Apostolos aut verbo aut facto supplevisse, asserit: in cuius rei testimonium Apostolum Paulum citat, qui, ut in Apostolorum Actibus²² legitur, ait: Meminisse verbi Domini Iesu, quoniam ipse dixit: Beati us est magis dare quam accipere. Ad Corinthios²³ etiam scribens: Visus est, inquit, plus quam quingentis fratribus simul: de quibus tamen Evangelistarum nullus mentionem facit.

Evangelicae itaque legis nomine non ea modo²⁴ quae in Evangeliis Epostolisque, quas Canonicas vocant, scripta sunt, intelligimus; verum etiam ea ab Apostolis facta dictave, quae ad nos quasi per manuum traditionem devenerunt. — Ut autem eo revertamur unde digressi sumus, eam evangelicam libertatem esse dicimus, quae a Christiana ista, quam definivimus,²⁵ lege proficiscitur. Haec autem, duplex est: una, scilicet, a peccato; altera a legis antiquae onere atque subiectione. Nam per Spiritus Sancti gratiam, quam primum in Evangelica lege tenere locum diximus, a peccati servitute manumittimur; per ipsum vero scriptum Evangelium, ab antiquae legis observantia liberamur; ab eaque tantummodo praeceptis urgemur, sine quibus gratia haberi non potest. In his duobus libertatis modis tota christianorum libertas est constituta.