De inspiratione sacrae Scripturae: theologica disquisitio

At si quoad particulares textus singillatim sumptos, regula tenemur a Tridentino declarata, multo magis quoad generalia illa interpretationis principia quae in Ecclesia catholica universaliter sunt recepta, et clavem intelligentiae suppeditant adversus depravatores evangelii.

Exemplum sumas ex quaestione ultimis temporibus toties agitata de parousia seu ultimo adventu Christi. Quaerunt critici utrum ad eos qui praesentes aderant, dirigebantur vel non, sermones eschatologici qui in extenso referuntur apud Matthaeum, ab illis verbis capitis 24 : Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit, etc., et compendiose resumuntur tum apud Marcum (XIII.33, seq.), tum apud Lucam (XXI-34. seq.). Et putant tenere nos in dilemmate cornuto. Quia si dixerimus, exhortationes ad vigilandum, ad orandum, ad praeparandum se improvisae parousiae Filii hominis, respexisse, non praesentes eos qui audiebant, sed solos futuri temporis homines: tunc quidem, praeterquam quod supra omnem fidem id esse videatur, positive in contrarium occurrit categorica declaratio ipsius Christi, qui sic conclusit apud Marcum: Quod autem vobis dico, omnibus dico, vigilate. Si autem responderimus, exhortationes illas fuisse directas, etiam ad adstantes discipulos in propria persona consideratos: tunc consequitur quod in mente Christi et in opinione eius, isti adhuc in vivis futuri erant, veniente parousia et clade suprema totius mundi. Alioquin, si istos pro illa hora novissima a longo iam tempore in sepulcris iacentes contemplatus fuisset, quomodo eis commendasset vigilantiam, ne dominus adveniens inveniret eos gravatos crapula, ebrietate, et curis huius vitae? Quomodo eos comparasset servis quibus dominus peregre proficiscens potestatem dedit cuiusque operis, praecipiendo ianitori ut vigilet, eo quod incertum sit quando dominus rediturus est, an sero, an media nocte, an galli cantu, an mane? Numquid enim haec esse potest habitudo mortuorum in monumentis suis?

Sed dilemma quod criticis videtur insolubile, ideo eis insolubile videtur, quia aut ignorant, aut contemnunt, aut reiiciunt principium interpretationis universaliter in Ecclesia receptum, et aliunde solidissimis inconcussisque argumentis firmatum: Solere scilicet Scripturam referre ad ultimum et universale iudicium quidquid pertinet ad retributiones praemiorum ac poenarum futurae vitae, et per ordinem ad sententiam a qua pendet aeternitas, cunctos indifferenter homines qui pro quavis differentia temporis fuerunt vel sunt vel erunt, personificare in eis quos vivos reperiet saeculi consummatio. Et ratio revera facilior est quam ut longa declaratione indigeat. Continetur enim in eo quod omnes didicimus in catechismo: Talem nempe iudicandum esse unumquemque hominem, cum venerit Christus iudicare mundum universum, qualis hic et nunc est cum moritur; adeoque, si de vigilantia sollicitaque semper praeparatione sermo sit, eamdem prorsus esse omnium indiscriminatim conditionem, ac si pro omnibus et singulis tolleretur intervallum separans mortis diem a die illa ultimi adventus Christi¹.

Et hoc est exemplum aliquod generalis principii catholicae interpretationis, quod clavem intelligentiae suppeditat pro multis locis N. T., utputa pro monitionibus quae frequenter occurrunt in epistolis apostolicis: Tempus breve est, reliquum est ut et qui habent uxores, tanquam non habentes sint. Modestia vestra nota sit omnibus hominibus, Dominus enim prope est. Nunc enim propior est nostra salus quam cum credidimus. Nox praecessit, dies autem appropinquavit, etc. etc. Qua quidem clave destituti critici, haec loca depravant sicut et caeteras scripturas, et parum abest quin nobis persuadeant, auctores inspiratos adeo fuisse persuasos de instante consummatione saeculi, ut docuerint non oportere amplius arare, seminare, navigare, emere, vendere, generare, administrare; non debere parentes thesaurizare pro filiis (2 Cor. XII-14); non posse salvari mulierem per filiorum generationem (2 Tim. V-14); non esse orandum pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam agamus, prout bonum et acceptum est coram Salvatore nostro Deo (1 Tim. II-2). Parum denique est, quin praefracte negent id quod historia simul et sacri textus certatim testantur: apostolos nempe ea praecepisse omnia quae ad humanae societatis instaurationem ac renovationem spectabant, nedum insinuaverint in ianuis esse ultimam catastrophen.

Inhaerendum itaque generalibus principiis interpretationis catholicae, quia ubi id negligitur, non solum impossibilis est assecutio veri illius Scripturae sensus, quem tenuit et tenet Ecclesia, verum etiam pronus est lapsus in sensum contradictorie ei oppositum, imo et penitus destructivum auctoritatis sacrorum librorum, qui iam ut falsitatibus et erroribus pleni impudenter traducuntur. Et possent multiplicari exempla, quorum interminabilem seriem suppeditarent ea quae ultimis temporibus cum tanta argumentorum levitate, tantoque scandalo fidelium, a Schola larga in medium adducta sunt. Sed haec limites praesenti opusculo praefixos longe excederent.