De inspiratione sacrae Scripturae: theologica disquisitio

Prooemium. pag. 5

PARS PRIOR

DE INSPIRATIONE SCRIPTURAE SACRAE

Introductio. 15

CAPITULUM PRIMUM. — Ubi dogmatica inspirationis notio declaratur.

§ 1. — Quod libri Scripturae omnes et singuli pro sacris et canonicis habendi sunt, non ratione acceptae ab infallibili Ecclesiae magisterio approbationis, nec etiam ratione solius materiae seu veritatis revelatae sine erroris admixtione in eisdem contentae, sed omnino ratione originis, in quantum Spiritu Sancto inspirante conscripti, habent auctorem Deum 18

§ 2. — Quod Deus est auctor librorum novi et veteris Testamenti, non sensu abusivo, quatenus solum inspiravit hagiographis consilium scribendi, suppeditavit generale libri argumentum, et dum scriberent, adstitit ne errarent, sed sensu proprio, quatenus libros ipsos cum omnibus suis partibus, scriptoribus sacris quibus tanquam instrumentis utebatur, suggerendo dictavit. Unde sequitur, omnia et singula in originalibus Scripturae libris contenta, prout et ea ratione qua in eisdem libris lectori proposita iacent, vere esse a Deo ut directum ad nos scriptum verbum Dei 29

§ 3. — Quod duobus modis intelligi posset, Scripturam fuisse Spiritu Sancto dictante conscriptam. Uno quidem modo per dictationem materialem seu verbalem. Alio vero modo per dictationem longe altioris ordinis, hoc est per interiorem motionem seu instinctum ad concipiendum mentaliter sententias et propositiones quas Deus ad nos per hagiographos dirigere voluit, easque sic conceptas scripto consignandum. Et quod prior dictationis modus nec est necessarius ad hoc ut dicatur Deus librorum scripturae auctor, nec est generatim loquendo ullatenus admittendus. Unde relinquitur modus posterior, ut in quo vere habeatur propria ratio inspirationis de qua Vaticanum: Eos vero libros Ecclesia pro sacris et canonicis habet, propterea quod Spiritu Sancto inspirante conscripti Deum habent auctorem, atque ut tales ipsi Ecclesiae traditi sunt 40

CAPITULUM SECUNDUM. — Ubi notio inspirationis magis expolitur.

§ 1. — Quod acceptio notitiae rerum scribendarum est quidem de praerequisitis ad inspirationem, sed nondum in ea formaliter includitur. Et quod haec acceptio fit dupliciter. Vel per revelationem propheticam secundum unum aut alterum e multiplicibus modis quos assignat S. Thomas, 2-2, Qq. 171-174, si res sint a cognitione scriptoris procul remotae. Vel per media naturalia sub assistentia divina, utputa per propriam hagiographi industriam in quaerendis documentis, consulendis fontibus historicis, et comparandis omnibus quae ad scientiae humanae acquisitionem faciunt, si secus. 45

§ 2. — Quod inspiratio formaliter constat motione intellectus et voluntatis, qua sacer scriptor est motus divinitus, primo quidem ad formandum intus apud se contextum sententiarum quas Deus ut principalis auctor in libro scribi vult, tum deinde ad delineandum scriptione materiali quidquid fuit prius mentaliter compositum instinctu seu afflatu divino. Et quod scriptum huiusmodi vere est scriptum Dei, tametsi servet proprium scriptoris humani characterem quantum ad modalitatem conceptionum et connexam styli et litterariae artis rationem 51

§ 3. — Ubi conclusiones quaedam ex enucleata hactenus notione inspirationis fluentes explicantur. 56

Conclusio prima: Quod accipiendo revelationem secundum sensum usu ecclesiastico consecratum, pro positiva Dei ad nos locutione, omnis inspiratio scripturae est revelatio, sed non e converso. Et quod quaedam est revelatio antecedens inspirationem, quaedam consequens illam, quaedam quoque quae nullo ad eam ordine religatur ibid.

Conclusio secunda: Quod inspiratio tam ad verba quam ad conceptus protenditur. Et quod vivisectio quam quidam introducunt, procedit ex falso eorum supposito de eo quod inspiratio intelligenda sit per modum infusionis sive immissionis praeformatorum vel conceptuum vel verborum. Sed non habet amplius locum, accepta semel inspiratione per modum motionis qua intellectus hagiographi instrumentaliter movetur ad componendum integrum in concreto contextum, et non quoad solas in abstracto sententias, sed inseparabiliter etiam quoad verba earum expressiva. 63

Conclusio tertia: Quod libri sacri toti a Deo sunt, et toti ab homine, sicut opus artis totum est ab instrumento, et totum ab artifice: pro quanto nimirum non est pars a parte realiter distincta quae propriae virtuti instrumenti seorsum ab influxu causae principalis, vel influxui causae principalis seorsum a propria activitate instrumenti debeatur, sed solum sunt distinctae formalitates quas in unam alteramve causam tanquam in proprium principium necesse est refundere. 63

Conclusio quarta: Quod falsum est, libros Scripturae tam humanos esse ac si divini non essent. Falsum quoque, hagiographos fuisse nec plus nec minus auctores librorum canonicorum, sicut sunt suorum auctores profani. Falsum denique, sensum eorumdem librorum non minus esse proprium scriptori biblico, quam sensum Iliadis Homero, vel orationum contra Verem, Ciceroni. 64

Conclusio quinta: Quod ad rationem libri inspirati nihil equidem refert, quis fuerit scriptor instrumentalis. Et quod nihilominus falsissime infertur: ergo universaliter loquendo, quaestiones de personis scriptorum biblicorum pertinent ad altam criticam, tanquam in proprio ac reservato eius campo circumscriptae. 66

Praecedentis conclusionis confirmatio, ex solutione quaestionis: Utrum sine gravi errore in materia fidei dici possit, Pentateuchum non fuisse scriptum a Moyse 65

PARS ALTERA

DE HIS QUAE AD INSPIRATIONEM CONSEQUUNTUR

INTRODUCTIO 81

CAPITULUM PRIMUM. — De sensu spirituali Scripturae Sacrae.

§ 1. — Sensus spiritualis quidditas et exsistentia ibid.

§ 2. — Conclusiones contra largam scholam Biblicorum 90

CAPITULUM SECUNDUM. — De intentione Scripturae ad res fidei et morum per se terminata.

§ 1. — Quid nomine rerum fidei et morum ad aedificationem doctrinae christianae pertinentium, debeat intelligi 94

§ 2. Gravissimus in hac parte Biblicorum error 100

CAPITULUM TERTIUM. — De inerrantia Scripturae Sacrae.

Status quaestionis 111

§ 1. — Rationes eorum qui in Bibliis errores admiserunt 114

§ 2. — Confutatio 127

§ 3. — Encyclica Providentissimus Deus 131

CAPITULUM QUARTUM. — De formis litterariis Scripturae Sacrae.

Status quaestionis 133

§ 1. — Ingeniosa inventio ad conciliandam inerrantiam Scripturae cum materiali falsitate assertionum eius. 135

§ 2. — Confutatio systematis, primo quoad generalia principia eius 143

Secundo quoad mythos 146

Tertio quoad citationes implicitas, (ubi de recenti decisione Commissionis Biblicae) 148

Quarto quoad artificiales historiae accommodationes. 153

CAPITULUM QUINTUM. — De interpretatione Scripturae Sacrae.

§ 1. — De legitimo sensu decreti Tridentini circa usum et interpretationem sacrorum librorum 157

§ 2. — De iis quae ex hoc decreto consequuntur. 168

§ 3. — Epilogus 172