De immutabilitate traditionis contra modernam haeresim evolutionismi

CONCILIUM Vaticanum, Const. Dei Filius, cap. 4, edixerat : « Neque enim fidei doctrina quam Deus revelavit, velut philosophicum inventum proposita est humanis ingeniis perficienda, sed tanquam divinum depositum Christi sponsae tradita, fideliter custodienda et infallibiliter declaranda. Hinc sacrorum dogmatum is sensus perpetuo est retinendus, quem semel declaravit sancta mater Ecclesia, nec unquam ab eo sensu, altioris intelligentiae specie et nomine, recedendum ». Tum, canone 3° de fide et ratione : « Si quis dixerit, fieri posse ut dogmatibus ab Ecclesia propositis, aliquando secundum progressum scientiae sensus tribuendus sit alius ab eo quem intellexit et intelligit Ecclesia, anathema sit ».

Nihilominus, ex adverso nunc insurgit schola nova, viam a Gunthero saeculo proxime elapso initiatam premens, quae kantianam et plane rationalisticam evolutionem nostrae religionis asserit ; quae ponit mutationem dogmatis de forma in formam et de sensu in sensum, secundum varias conditiones medii et successivos intellectualis culturae status: quae totum complexum doctrinae christianae, utpote foetum et elaborationem quamdam humanae rationis sub pressione cordis et sensus religiosi, in motu continuo atque indefinito esse ait : quae demum in duobus famosis libellis recentis publicationis, suam crudam et plenam expressionem obtinens, Patres. Doctores. Pontifices, universamque omnium aetatum Ecclesiam insolente et superba provocatione quasi in certamen iam adducit dicens : « Fides non habet in terris mansionem permanentem, sed semper indiget transitoriis tabernaculis. Frustra autem conarentur eam retinere in formis iam antiquatis, quae alii mentalitati accommodatae, nihil plus nunc esse possunt quam veneranda monumenta temporis acti. Nunc enim, in praesentibus intellectualis culturae conditionibus, possibile amplius non est homini iudicanti secundum criteria vel solius sensus communis, conciliare id quod videt et legit in Scriptura. cum eo quod theologi nostri videntur affirmare de eiusdem Scripturae veritate universali et absoluta. Possibile amplius non est, conciliare historiam doctrinae christianae cum eo quod theologi nostri videntur asserere de perpetua eius ac semper perseverante identitate. Possibile amplius non est. conciliare sensum naturalem textuum evangelicorum, etiam maxime authenticorum, cum eo quod theologi nostri docent aut docere videntur circa conscientiam et scientiam Iesu Christi. Possibile amplius non est retinere, ut adaequatam oeconomiae salutis, theoriam conceptam in ignorantia historiae hominis super terram, et historiae religionis in humanitate ipsa, etc. Ideo, tandem aliquando, tempus est ponendi in tuto vacillantem undique fidem circa auctoritatem Scripturarum, ostendendo quid revera sint Biblia, et quale veritatis genus oporteat eis attribuere. Tempus est ponendi in tuto vacillantem fidem de redemptione et salute, quaerendo sub formulis seu ideis nunc mortuis principium incommutabilis veritatis quod profunde in eis latet, et notionem demum intelligibilem earum quas Christus habet partium in morali regeneratione humanitatis. Tempus est ponendi in tuto vacillantem fidem de resurrectione Salvatoris et praesentia eius eucharistica, penetrando magis mysterium Christi immortalis, perenniter viventis in Deo et in opere suo, etc. Tempus denique est ut Ecclesia catholica serio recogitet quod a longo iam tempore non satis timuit scandalizare doctos; et quod catholicismus ipse fatali ruinae reservatur, quamdiu praedicatio eius videbitur imponere mentibus conceptionem mundi et historiae discordem ab ea quam proxime elapsorum saeculorum labor restituit; praesertim vero, quamdiu fideles retinebuntur in formidine offendendi Deum, cogitando et admittendo in ordine philosophico, scientifico, et historico, conclusiones et hypotheses quas theologi medii aevi non praeviderunt ».¹

Sane vero, non potuisset excogitari negatio magis radicalis omnium principiorum ac regularum fidei christianae catholicae. Devenitur enim, non solum deductione logica, ineluctabilique consequentia, verum etiam formali et diserta auctorum confessione, usque ad categoricam negationem omnis revelationis, id est verae et proprie dictae locutionis Dei. Sed haeresis ista, si tamen adhuc haeresis dici potest, non statim induit completam formam sub qua nunc sese prodit. Primas radices habuit in falso conceptu traditionis catholicae, quasi nimirum traditio ista esset reposita in nudo et simplici facto humano historico, cuius testimonia possent et deberent tractari secundum eadem criteria, easdemque regulas, nec plus nec minus, ac caetera quaecumque antiquitatis monumenta.

Hinc prodiit sic dicta methodus historica in studiis theologiae positivae: qua methodo informati, nonnulli eruditi visi sunt sibi deprehendere manifestam oppositionem inter sensum dogmatis apud vetustiores Patres, praesertim antenicaenos, et sensum quem posterioris aevi Concilia et Doctores amplexi sunt. Hinc consequenter reintroductus in re dogmatica progressus ille Guntherianus a Concilio Vaticano iam confixus, addita solum quadam novitatis specie ex theoria evolutionis, quae post Darwinium, tantum ubique favorem obtinuerat, et vulgari coepit notio fidei, ut aiunt, viventis, id est fidei quae prius in quodam germine continebatur, ac deinde, quasi ex ovo progrediens, et a specie in speciem transiens, Darwiniani animalis instar, per selectionis viam et sub influxu medii ambientis, sese semper transformat in melius. Ne autem quis sollicitus forte esset de modo conciliandi eiusmodi theoriam cum catholicis principiis de infallibilitate traditionis seu magisterii Ecclesiae, opportune resuscitatus est is quem Guntherus ediderat, conceptus veritatis relativae. Veritatem porro relativam dicunt, per oppositionem ad veritatem simpliciter. ad quam fuit hactenus, prout adiunctorum possibilitas ferebat, maior minorve approximatio, longe tamen, ·longeque distans ab incognita veritate absoluta, suo forsitan tempore revelanda. Sed cum a veritate relativa facilis iam descensus pararetur ad negationem omnis veritatis obiectivae, ideo ulterius progredientes eruerunt ex officinis philosophiae kantianae ideam dogmatismi moralis, seu dogmatis quod nihil plus est quam subiectiva elucubratio intellectus sub determinatione voluntatis. Tandem ventum est ad systema completum quod in praecitato opere L'Évangile et l'Église sub compendio exponitur. In quo quidem, Trinitas, Incarnatio, Redemptio, Ecclesia, Sacramenta, omnia demum dogmata nostra, prout et in quantum nunc a nobis creduntur, non aliud sunt quam ideae mysticae pro certa evolutionis phasi. In quo etiam, critica historica et fides ita comparantur inter se, ut nunquam sibi invicem contradicere queant, eo quod fides est de praesenti forma quam induit idea christiana, critica vero versatur circa formas omnino diversas quae in origine erant.

De his igitur per ordinem agere propositum intentionis est, et primo de eo quod toti theoriae liberam aperuit viam, hoc est, de erroneo conceptu traditionis. Et quia erroneus conceptus non innotescit nisi per principia vera, circa haec ipsa principia, in limine disputationis vertenda est mentis consideratio.