Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J.

Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J. (1597–1675)

Vindiciae Bellarminianae in quatuor controversiarum tomos

Vitus Erbermann’s defense of Robert Bellarmine’s De Verbo Dei against William Ames and Johann Gerhard, organized by the four books of the first general controversy.


Vindiciae I: Pro libro primo De Verbo Dei

Vindiciae II: Pro libro secundo De Verbo Dei

Vindiciae III: Pro libro tertio De Verbo Dei

Vindiciae IV: Pro libro quarto De Verbo Dei

Ad caput II.

Ad caput III.

Ad caput IV.

§I: Defenditur traditionum a Bellarmino asserta necessitas.

§II: Scripturas non esse sufficientes sine traditionibus, quamvis traditiones sufficientes fuerint sine Scripturis.

Si Amesio credimus: «Hic Bellarminus duplici blasphemia traditiones extollit supra Scripturas». Hic nimirum mos est haereticorum, cum maxime convincuntur eorum errores, tunc insolentissime calumniari, ne victi videantur. Experiamur porro quam viriliter enervet Bellarmini argumenta.

I. Argumento. — Vel totus Canon Scripturarum simul sumptus est sufficiens, vel singuli libri per se. Non singuli, ut ipsi haeretici admittunt: neque totus Canon; quia multi libri vere Canonici perierunt. Mirifice torquentur hoc argumento novatores. Amesius, Witakeri, Iunii, Sibrandi, etc., nugis relictis, respondet 1.: «Non est sufficiens enumeratio in disiunctione. Illi enim libri Scripturae, qui exstant, coniunctim considerati, neque sunt unus liber, neque singularis,» ut Bellarminus iudicat, «totus canon: istos tamen sufficientes affirmamus.» Sed contra 1. Quomodo sufficiunt, si non sunt totus Canon? quomodo non sunt totus Canon, si (ut Amesius num. 3. contendit) nullus liber canonicus periit? Contra 2. Si Amesio non sufficit ea enumeratio in disiunctione, sufficiet saltem haec: Vel totus Canon simul, vel singuli libri, vel aliqua pars librorum sufficiens est. Non 1. et 2. ut Amesius fatetur: ergo aliqua pars. Et quaenam haec? Determinetur, et erit Canon. 2. Respondet: «Si etiam ex istis, qui exstant, unus aut alter liber periisset (ut Epistola 2 et 3. Ioan.) reliqui tamen essent sufficientes ad Ecclesiae salutem. Deus enim in toto Canone, non sufficienter tantum, sed abundanter saluti nostrae providit. Coincidit haec responsio fere cum illa Dan. Chamierii in Colloq. Alanens. act. 50. qui tamen addebat etiam, Epistola ad Philemonem. At cum urgeretur, cur non etiam detrahi posset 1. Epistola sancti Ioannis, Iacobi, Iudae etc., nil respondit, nisi «argumentantem esse importunum.» Verum enim vero unde sciunt, alios omnes libros esse necessarios? et quaenam indubitata regula metiuntur hanc doctrinae perfectionem: quae est quasi novus Scripturae canon? Cur tres illae potius Epistolae quam aliae demi possent? Quid de capitibus et versibus singulis statuent? Numquid tandem eo adigentur, ut vix unum Evangeliorum librum integrum retineant? Aut saltem semper relinquent quaestionem resolvendam: Quinam et quot libri ex Canone possint auferri salva sufficientia. 3. Negat Amesius ullum e canonicis libris periisse, argumento illo, quo Bellarm. supra lib. II. cap. 2. et 7. probavit: Hebraeos et Graecos codices non esse in universum corruptos. At certe hic paritatem rationum probare oportebat. Maluit tamen Sannionem agere, dicendo: «Si perierunt libri canonici, Pontificum haec culpa fuit, qui etiam possunt ac debent nobis ex plenitudine scientiae infallibilis, quam habere dicuntur, eosdem Ecclesiae restituere.» Nempe sales et nugae Bellarminum enervant!

II. Argum. — Si Deus totum verbum divinum adaequate in Scripturam coniicere voluisset, rem tanti momenti Apostolis precepisset, et Apostoli id etiam alicubi aperte testatum reliquissent. At hoc nusquam factum legitur; immo ad scribendum non nisi necessitate quadam coacti animum applicuerunt. Witakerus et Iunius negant minorem. Amesius autem negat sequelam maioris «si de externo aperto mandato intelligatur.» Verum quid est opus externo mandato? et quidnam est hoc «externum?» numquid tale, quale verbis istis exprimitur? Praedicate Evangelium omni Creaturae. Marc. XVI. vers. 15. 2. Dum Amesius ait: «Sequi mandatum ex eo, quod iuxta Bellarm. cap. 3. Apostoli Deo volente, suggerente et inspirante scripserint»; confundit praecepta cum consiliis et suggestionibus, quod est perabsurdum, ut tom. 2. ex instituto probabitur. Sed adhuc lepidius arguit. 3. «Ioanni duodecies in Apocalypsi mandatur, ut scribat: quot autem de uno exprimitur, de ceteris intelligitur.»Respon.: Hoc pariter probaret: Apostolos omnes iussos esse, «devorare suos libros, quia quod de uno exprimitur, de ceteris intelligitur;» scilicet aut fatue aut Calvinistice sapienter. 4. «Non magis,» ait «coacti fuerunt Apostoli scribere, quam praedicare». Resp.: Non coacti sunt Apostoli, sed iussi praedicare. Scribere autem vel coactos vel iussos,non probat Amesius,sed principium petit. Ast necdum ineptiarum finis. Ait enim 5. Instantia Ecclesiarum quas Bellarmin. dicit quosdam Apostolorum obtestatas esse, ut scriberent, satis ostendit necessitatem Scripturae fuisse tum temporis Ecclesiae notam.» Rem oppido novam adfert, nempe «novam Ecclesiae notam.» Hactenus «enim Neo-Evangelici communiter» (et ipsemet Amesius infra) puram Evangelii praedicationem posuere: quis vero unus «Scripturae necessitatem»? Quid vero factum illis gentibus, quae usque ad S. Irenaei tempora optime sine Scripturis vixerant? Quomodo autem optime vixerunt et Christiane crediderunt, et tamen caruerunt nota Ecclesiae? Quo porro syllogismo ex illa «instantia» colligitur haec «nota». 6. Male sic colligit: «Neque propter mandatum Dei, neque propter» intentionem scribentis, quae in Mose non possunt negari, concedit Bellarminus sufficientiam Scripturae ab ipso exaratae: Haec igitur tota ratio nihil spectat ad quaestionem.» Rectius ita intulisset: Ex mandato scribendi non infertur sufficientia Scripturae; ergo multo minus cogitanda est, ubi nullum fuit mandatum.

Ad illud quod addit Bellarminus: «Si Apostoli doctrinam suam ex professo litteris consignare voluissent, certe Catechismum aut similem librum confecissent. At illi vel historias scripserunt, ut Evangelistae; vel epistolas ex occasione aliqua, et in iis non nisi obiter disputationes de dogmatibus tractaverunt.» Nota, Amesium omisisse ly «ex professo» ne scilicet cavillandi argumentum deficeret. Unde respondet 1.: «Quis hoc sibi arrogabit, ut Spiritui sancto sit a consilio, et modum agendi praescribat? Verum non praescribimus hic, nisi quod ipsa intentio finis, et mediorum opportunorum electio inde secuta praescribit etiam in actibus divinis prudentissimis. 2. Instat exemplo «Mosis, qui doctrinam suam litteris consignare voluit, et tamen historice scripsit, sicut Evangelistae.» Negatur assumptum de doctrina scriptione ex professo, quam ideo astute omisit Amesius. 3. Ait: «Tam absurde hic loquitur Bellarminus, ac si concludere vellet, Apostolos non voluisse doctrinam suam litteris consignare.» Sed quid mirum, quod ex truncato per malam fidem Antecedente, absurdum inferatur consequens? Rectene sic infertur? Apostoli ex professo suam doctrinam (universam) non scripserunt; ergo plane non scripserunt. 4. Ait.: «Inepte etiam, si non blaspheme agit Bellarm. dum innuit, maiorem fuisse sufficientiam futuram in uno cathechismo, quam iam reperitur in omnibus scriptis Apostolorum.» Verum quis dubitet in ordine ad nudam instructionem de dogmatibus fidei, potuisse Spiritum sanctum facillime per Apostolos (vel omnes vel singulos) unum aliquem librum conscribere, qui omnia fidei dogmata usque ad hanc diem controversa, verbis apertissimis decidisset? Quis etiam dubitet, talem librum in ordine ad hune finem praecise, longe maximam habiturum sufficientiam? Inepte igitur conviciatur Amesius id quod verum est, aut certe id quod non intelligit.

§III: Probatur idem exemplis.

§IV: Traditio est necessaria pro ipsa Scriptura.

§V: Probatur traditionum necessitas ulterius.

Ad caput V.

Ad caput VII.

Ad caput VIII.

Ad caput IX.

Ad caput X.

Ad caput XI.

Ad caput XII.

↑ Top of work