Commentariorum in Hierarchiam Coelestem S. Dionysii Areopagitae

«Quid significat angelicus numerus traditus,» id est datus, vel definitus a Scripturis sanctis? Non solum, inquit, supradicta; sed et «hoc intellectuali cognitione dignum est,» quare scilicet certus et definitus numerus angelicis spiritibus attribuatur: «quia traditio» divinorum «eloquiorum de angelis ait esse millies millia, et decies millies decem millia» angelorum, «revolvens sublimissimos numerorum secundum nos,» id est numeros qui secundum nos sublimissimi sunt. Revolvens dico in seipsam, hoc est, in pronuntiatione verborum, quae in ipsa continentur verba, revolvens in verba, et alia per alia multiplicans, sicut millia in millies et decem millia in decies millies per multiplicationem revolvuntur. Quod apertius dixisset revolvens numeros in seipsos, quamvis tamen hoc expressius dictum sit, quia non numeri, sed nomina numerorum per multiplicationem in se collocata revolvuntur. Si itaque traditio eloquiorum multitudinem coelestium spirituum signans, ait millies millia, et decies millies decem millia esse angelorum, sublimissimos secundum nos numeros in se revolvens, vel inter se conferens, et alios per alios multiplicans. «Et per hoc aperte significans innumerabiles esse ordinationes coelestium essentiarum.» In eo enim quod maximos numeros posuit, patenter innuit, quod adhuc dicere debuisset, si amplius dicere potuisset. Sane sciendum quod hoc, quod ait millies millia, et decies millies decem millia, nostra translatio hoc modo non continet; sed millia millium, et decies millies centena millia, quod tamen ad eamdem veritatem spectat. Ideo ergo infinitos significare volens, maximos numeros finitos posuit, quia «multae sunt beatae militiae,» id est beatae multitudines Deo militantes, «supermundalium intellectuum, superantes infirmam et coarctatam commensurationem materialium numerorum secundum nos, et definitae a sola gnostica, id est cognitiva scientia; vel cognitione scilicet divina, quae omnia cognoscit, et sola novit numerum illarum supernarum virtutum, et sola discernit eas, et plene cognoscit secundum ipsam sanitatem, id est puritatem, vel integritatem simplicis et incorruptibilis naturae earum, donatam eis ditissime et abundantissime supermundana, et coelesti sapientifica intelligentia et scientia divinae, et multae scientiae principii omnium quae sunt superessentialiter et existentis, et causae substantificae omnium et virtutis continentis omnia, et consummationis ambientis omnia.» Sensus talis est, quia sola Dei sapientia, quae est gnostica, id est cognitiva omnium, definite et perfecte cognoscit numerum illarum essentiarum coelestium in illa puritate et integritate, in qua eas creavit et formavit. Quae scilicet scientia et coelestis est, et divina, et multa. Coelestis, per puritatem; divina, per veritatem; multa, per incomprehensibilitatem. Et cum talis sit in se, sapientifica etiam est in opere suo, sapienter faciens omnia, nihilque reprehensione dignum constituens. Et ista talis sapientia, per quam omnia creata sunt, et omnia cognoscuntur, ipsa est illius, qui est principium omnium, quae sunt (quia ab ipso sunt omnia) superessentialiter subsistens per se, videlicet perfectus, et nullo indigens; et qui est causa substantifica omnium, quia omnia subsistere facit, ut sint; et est virtus continens omnia, ut maneant in eo quod sunt; et est consummatio ambiens omnia ne diffluant, aut decidant ab eo, quod sic sint. Non ergo mirum est, si illi spiritus quorum numerus nobis incomprehensibilis est, per tantam et tanti scientiam discerni possunt: per quam omnia, quando non erant, creata sunt; et nunc ne ad nihilum facta revertantur, in ipsa subsistunt.