On the Divine Institution of The Papacy
Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)
De divina institutione pontificatus Romani pontificis super totam ecclesiam, a Christo in Petro
First published 1521
In this treatise, Cardinal Cajetan examines the foundations of the Catholic Church and the authority of the papacy, arguing against conciliarism and addressing the question of a heretical pope.
Pars I: Versui Ludativi
Caput I: Quid, quomodo et quo ordine tractandum est
Caput II: Petri Persone & Non Dono Revelationis aut Beatitudinis Promissae Sunt Claves
Caput III: Personae Petri in se et non solum in persona ecclesiae promissas esse claves
Caput IV: Verba Christi, tibi dabo claves, Petro non in persona omnium apostolorum dicta esse
Caput V: Apostolis aliis non esse alias collatum quam Petro
Caput VI: Solum Petrum accepisse claves, consonat ei quod est ecclesiam accepisse claves
Caput VII: Promissum esse Petro totius ecclesiae pontificatum in antedictis promissionibus
Caput VIII: Personae Petri, quis charitate qualificate dictum esse pasce oves meas
Caput IX: Soli Petro, ita quod non aliis apostolis, dictum esse pasce oves meas
Caput X: Petro soli universam committi ecclesiam, per haec verba Christi pasce oves meas
Universam autem committi ecclesiam Petro per haec verba pasce oves meas sophistice in dubium vertitur ex sex. Primo quia non dicitur pasce oves meas omnes: si enim tota ecclesia comprehensa esset, dici debuisset omnes oves meas, sicut dictum est docete omnes gentes, Matth. ultimo. Secundo: quia nihil impossibile commissum est a Christo: universam autem per orbem ecclesiam pasci ab uno est impossibile. Et si dicatur quod unus per alios posset pascere totum orbem. Contra: quia Dominus dixit pasce, et non dixit fac pascere oves meas: hoc enim etiam ethnicus posset facere, committere scilicet aliis ut pascerent oves Christi. Tertio: quia peccasset Petrus si non omnes solus pavisset, si omnes soli commissae sunt. Quarto: quia Petrus nullum apostolum misit: et quilibet apostolus ordinavit episcopos absque Petri auctoritate. Quinto: quia confitemur apostolos in diversas mundi partes tanquam suas portiones distributos. Sexto: quia Petrus circumcisionis tantum oves sortitus est: ut patet ad Galat. II. Ubi dicit Paulus: quum vidissent quod creditum est mihi evangelium praeputii, sicut et Petro circumcisionis: qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est mihi inter gentes.
Quod manifeste autem exorbitent haec a vero evangelii sensu, non est difficile aperire. Dicendo siquidem pasce oves meas, oportet aut omnes, aut istas, aut nullas, vel vage oves committi pascendas. Et quidem quod non has vel illas determinate commiserit, verba ipsa testantur: quod vero nullas, veritati adversatur: quod autem vage reliquerit, et Christi sapientiae derogat, et veritati pronominis adiuncti contrariatur: sapientis enim gubernatoris et potentis definite providere, non est vagam relinquere provisionem suam. Et constat quod ex hoc ipso quod solo pronomine meas demonstrans oves, non vage seu indefinite loquitur: sed ex hoc ipso quod nullas suas eximit, omnes suas comprehendit, dicendo pasce oves meas. Et observa perversitatem exponendi: quando apud Matth. dicitur super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, de omni ecclesia Christi intelligendum putant, ne unam solam ecclesiam super petram aedificatam fateantur: quando vero apud Ioannem Petro dicitur pasce oves meas indefinite, exponunt, ne oves Christi sub uno pastore comprehendant. Ibi rem singularem, unam scilicet ecclesiam catholicam, contra omnem rationem distribuunt universaliter, hic res diversas, multas scilicet oves, distribuere universaliter recusant: ut hinc videas falsos esse eorum sensus: falsum enim etiam a seipso dissonat. Et per oppositum, quia vero omnia consonant: ecclesiasticus sensus, sicut habet quod ibi ita unica intelligitur ecclesia catholica, ut comprehendantur omnes Christi particulares ecclesiae in ea tanquam partes in toto: ita hic oves Christi ita intelliguntur explicate per pronomen meas, ut nulla relinquatur quae sub pronomine meas comprehenditur.
Ad primum. Et propterea non oportuit apponere omnes: quia quaecumque oves ad quas extenditur pronomen meas comprehenduntur, quum dicitur pasce oves meas: sicut Io. X. omnes comprehensae sunt Christi oves, quum dixit Dominus, animam meam pono pro ovibus meis: et rursus oves meae vocem meam audiunt, et cetera. Unde li meas universalis signi supplere effectum, altiori ratione necessario appositum patet: et propterea non esse simile iudicium de hoc textu et illo docete omnes gentes: ibi enim tam suas quam non suas per electionem gentes docendas mandavit; hic vero oves suas pascendas commisit sufficienter, per li meas comprehendens omnes: ut ratione et testimonio scripturae monstratum est clarissime constare ex eodem evangelista.
Et hinc confirmatur sensus catholicus: quoniam quod ibi Christus promisit, hic exhibuit: et propterea quia ibi totam ecclesiam promisit, hic omnes oves commisit. Et confirmatur rursus ex verbis Domini, Io. X.: alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et fiet unum ovile et unus pastor: si enim ex ovibus omnibus ovile unum constare debet sub uno pastore, consequens est ut quum unus pastor instituitur et dicit pasce oves meas, illius unius ovilis cura committatur. Dubitandum enim forte fuisset si plura haberet Christus ovilia, de quibus suis ovibus loqueretur: quum autem unum tantum ovile se habere testetur, dubitari non potest quas suas oves committat: nisi quis adeo desipiat ut de parte tantum ovilis curam committat. Et confirmatur rursus hic sensus ex sanctorum expositione: quorum auctoritates latius inferius afferentur. Unde Theophylus hic dicit finito prandio commissionem ovium mundi Petro commendat, non alii.
Ad secundam vero obiectionem dicitur: quod non est impossibile, sed necessarium atque utile omnes Christi oves pasci ab uno ut catholicae ecclesiae capite. In hoc autem pascendi modo, scilicet ut a capite catholicae ecclesiae, clauditur quod Christi oves diversis coadiuvantibus membris pascuntur a capite: sicut totum corpus a capite regitur, coadiuvantibus aliis membris. Unde non est dicendum quod Petrus pascit, id est facit pascere: sed quod ipse ut caput, per alia commembra coadiuvantia pascit omnes Christi oves: quod non posse per principem laicum aut quemcumque alium qui non est caput ecclesiae, fieri constat. Tantoque possibilius est a Petro pasci omnes Christi oves, quanto Petrus vicarius est Christi viventis, regnantis et assistentis, ad dirigendum, inspirandum atque adiuvandum.
Ad tertium. Unde patet solutio tertiae obiectionis: commissum est enim Petro soli, non ut solus omni modo, sed ut solus tanquam caput catholicae ecclesiae pascat omnes Christi oves: et propterea non peccat si per commembra adiuvatur ad pascendum Christi oves, sed peccaret si concaput ecclesiae catholicae sustineret.
Ad quartam dicitur Petrum nullum misisse apostolum: quia praeventus est a Christo Domino: qui misit apostolos, Io. XX.: sicut misit me Pater et ego mitto vos. Et propterea poterant auctoritate apostolatus episcopos ordinare absque habita a Petro facultate.
Ad quintam dicitur quod distributio apostolorum ad apostolatus executionem spectat: et nihil penitus obstat pastorali officio Petri: sicut in nullo eius auctoritas imminuta est ex hoc quod Christus apostolos misit: hoc enim ad legationem, illud vero ad executionem pertinet.
Ad sextum. Et per hoc etiam solvitur sexta obiectio: nam quantum ad executionem apostolatus Paulus loquitur: ut ipsa verba clare testantur, qui operatus est in apostolatu. Cum his enim diversis executionibus evidenter stat unitas pastoralis curae apud Petrum.