On the Divine Institution of The Papacy

Tommaso de Vio Cajetan

On the Divine Institution of The Papacy

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

De divina institutione pontificatus Romani pontificis super totam ecclesiam, a Christo in Petro

First published 1521

In this treatise, Cardinal Cajetan examines the foundations of the Catholic Church and the authority of the papacy, arguing against conciliarism and addressing the question of a heretical pope.


Pars I: Versui Ludativi

Caput I: Quid, quomodo et quo ordine tractandum est

Caput II: Petri Persone & Non Dono Revelationis aut Beatitudinis Promissae Sunt Claves

Caput III: Personae Petri in se et non solum in persona ecclesiae promissas esse claves

Caput IV: Verba Christi, tibi dabo claves, Petro non in persona omnium apostolorum dicta esse

Caput V: Apostolis aliis non esse alias collatum quam Petro

Caput VI: Solum Petrum accepisse claves, consonat ei quod est ecclesiam accepisse claves

Caput VII: Promissum esse Petro totius ecclesiae pontificatum in antedictis promissionibus

Caput VIII: Personae Petri, quis charitate qualificate dictum esse pasce oves meas

Expedito tractatu de promissionibus soli Petro factis a Domino apud Mattheum, tractanda occurrit commissio quam Salvator Petro fecit apud Ioannem, quum toties ei dixit pasce oves meas. Ubi sicut in antedictis, quatuor dilucidanda occurrunt: hoc est, quod personae Petri, quod soli dicta haec intelliguntur ita quod nusquam alias caeteris similia dicta sunt, quod tota ecclesia pascenda commissa est Petro, et quod per haec pontificatus ecclesiae catholicae datus est Petro.

Quoniam autem solvere nescit qui nodum ignorat, quae rem dubiam reddere possunt, in horum singulis afferenda sunt. Ex duobus in primis apparet quod non personae, sed qualificatae personae dictum est pasce oves meas.

Primo ex cognominatione Petri: dum appellatus est Symon Ioannis, hoc est obediens gratiae: neque enim frustra (ut Beda hic dicit) sic eum Dominus appellavit: sed ad hoc mysterium insinuandum.

Deinde ex trina interrogatione diligis me: ubi manifeste amanti dixit pasce oves meas. Ex his enim apparet quod non personae, sed personae qualificatae obedientia divinae gratiae et amore ipsius Christi, dictum est pasce oves meas.

Hoc in loco observandum est ne in extremos declinemus errores, sed media incedamus via: quum enim de qualificatae personae officio agitur, quatuor occurrunt: scilicet persona, qualitas eius, usus officii, et rectitudo eius. Quae omnia licet diversa sint, haeretici tamen nolentes discernere inter potestatis usum et rectitudinem usus, totum qualitati tribuunt: malos Christi ministros cognoscere refutantes, quia qualificati Christi charitate non sunt: tanquam potestas et rectus potestatis usus idem sint, vel saltem utrumque qualitati hoc est charitati commissum sit: unde latius aberrantes cuilibet iusto ecclesiasticam arrogant potestatem. Stulti autem (quorum infinitus est numerus) rectitudinem usus parvipendentes, si personae ecclesiasticam tribuunt potestatem quicquid sit de charitatis qualitate, fecisse putant satis. Recta vero ac catholica ratio mediam amplectitur viam, personae qualificatae datam et dari debere ecclesiasticam potestatem censens: ea tamen ratione ut personae potestas seu potestatis usus, qualitati vero rectitudo usus respondeat. Sic enim uterque vitatur error: dum sapienter qualificatae personae committitur ut recte utatur ecclesiastico ministerio, et si contingit malos esse ministros, ecclesia ambiguitati aut fallaciae periculo non subsit, sed per malos etiam bona suscipiat. Et si sapiens quicquid qualificatae debet personae committere rectum usum officii, hoc maxime decuit sapientiam incarnatam: et propterea tertio a Petro exigit qualitatem charitatis, committendo ei actum optimum: ita quod exacta charitas bonitatem actus respicit, et ipsa rectitudo seu bonitas actus charitati tribuitur, ut omnes communiter doctores sonant. Patet autem actum optimum a Salvatore Petro committi dicendo pasce oves meas, ex singulis trium dictionum: pascere enim est conferre nutrimentum, quo oves nutriuntur, augentur, multiplicantur et vivunt. Oves dixit, non haedos, non boves, non lupos et id genus homines, luxuriosos, superbos, rapaces, invidos, maledicos et cetera. Meas addidit, ut proprio amore subtracto, amor Christi ratio pascendi oves significata explicetur. Ex quibus tribus simul iunctis perspicuum fit quod actum optimum committebat Petro dicens pasce oves meas: et quia (ut dictum est) actus optimus non potest nisi a charitate Christi prodire, ideo personae qualificatae charitate a Domino commissus est. Ex hoc autem non sequitur (ut haeretici fingunt) quod qualitati commissum est pastorale officium: sed charitati quidem commissa intelligitur bonitas seu rectitudo usus officii pastoralis: ipse autem usus personae commissus intelligitur. Unde et Dominus hoc in loco ter exacta charitate non dixit, charitas tua pascat oves meas: sed personam ter alloquitur dicens, pasce tu agnos seu oves meas. Et sicut apud Matth. persona Petri descripta est nomine proprio et nomine proprio patris carnalis quo ad corpus, et internae revelationis gratiam quo ad animam, ut ex his singulariter Petro convenientibus personam eius intelligeremus: ita quoque hoc in loco non semel sed ter eodem nomine proprio et patris carnalis persona Petri secundum carnem describitur Symon Ioannis seu Ionae (ut correctiores codices habent), et secundum animam ex propria humiliatione qua cor Christi scientiae submittit, ter repetens Domine scis quia amo te: et ex propria contristatione, contristatus est Petrus et cetera. Ut ex his sibi propriis Petri personam aperte intelligeremus esse illam cui Christus dixit pasce oves meas: ac proinde non dono charitatis sed personae commissum officium pastorale perciperemus: ex exacta autem charitate intelligeremus charitati committi rectitudinem usus officii pastoralis: nemo enim sine charitate potest officio pastorali recte uti. Et haec secundum literalem evangelii sensum sunt: ad mysticum vero sensum (unde efficax non potest argumentum trahi) spectat quod Symon Ioannis interpretatur obediens gratiae.

Exclusio obiectionum. Unde patet quod Christus non qualitati sed personae Petri qualificatae charitate dixit pasce oves meas: ac proinde si decidisset Petrus a charitate, non amisisset pastorale officium, sed rectum usum illius: quoniam a charitate pendet non officium, sed rectitudo usus: ut planum est apud quemlibet catholicum doctorem, et solos habet haereticos contradictores.

Caput IX: Soli Petro, ita quod non aliis apostolis, dictum esse pasce oves meas

Caput X: Petro soli universam committi ecclesiam, per haec verba Christi pasce oves meas

Caput XI: Petro per haec verba pasce oves meas, commissum a Christo pontificatum totius ecclesiae esse

Caput XII: Petrum habere ex Christi institutione successorem in pontificatu ecclesiae catholicae

Caput XIII: Romanum pontificem succedere Petro in pontificatu totius ecclesiae

Caput XIV: Auctoritates sanctorum antiquorum et conciliorum affirmantes in Petro ac Romano pontifice, successore Petri, totius ecclesiae pontificatum institutum

↑ Top of work