On the Divine Institution of The Papacy

Quamvis fateantur multi praemissum textum evangelii ad solum Petrum pertinere: affirmant tamen nonnulli totum id quod Petro promissum est, datum esse a Christo alias reliquis apostolis: idque verum esse multis affirmant argumentis ex sacra scriptura.

Primo Matth. XVIII apostolis communiter dicitur: quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in caelo: et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo. Ubi apparet potestatem prius Petro promissam, ad omnes extensam esse.

Secundo Ioan. XX apostolis communiter exhibentur claves Petro promissae: dicendo Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt.

Tertio Ioan. quoque XX apostolis communiter dicit Christus: Sicut misit me pater, et ego mitto vos. Et similiter Mar. ultimo et Matth. ultimo omnes communiter misit ad docendum, praedicandum et cetera.

Deinde manifestatur idem ex facto: nam Act. VIII Petrus missus cum Ioanne legitur in Samariam ab apostolis qui erant Hierosolymis. Et Act. XV in synodo de legalium observatione praesente Petro Iacobus dedit sententiam: dum dixit ego iudico non inquietari eos et cetera. Ad Gala. quoque II Petrus et Iacobus, et Ioannes qui videbantur columnae esse, dextras dederunt Paulo et Barnabae societatis. Ex quibus gestis aequalitas comprobatur Petri et aliorum apostolorum.

Afferuntur demum mille auctoritates sanctorum sonantes aequalitatem Petri et aliorum apostolorum: ut est illa Cypriani, et habetur XXIIII q. I loquitur Dominus, dicentis quod parem potestatem omnibus apostolis tribuit: et hoc utique erant caeteri apostoli quod Petrus fuit, pari consortio praediti et honoris et potestatis. Et illa Hieronymi contra Iovinianum lib. I ca. XIIII. At si tu dicis, super Petrum fundatur ecclesia, licet idipsum in alio loco super omnes apostolos fiat: et claves regni caelorum cuncti accipiant, et ex aequo super eos ecclesiae fortitudo solidetur. Et quaecumque aliae similes.

Ad evidentiam horum scito ex evangelico textu duo inveniri singulariter promissa Petro: quibus Origenes addidit tertium. Primum est. Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam: hoc enim soli Petro promissum legimus. Secundum est. Tibi dabo claves regni caelorum: quod nulli alii invenitur promissum. Tertium ab Origene notatum est quod Petro dicitur: Quodcumque ligaveris super terram erit ligatum et in caelis, in numero plurali: et similiter quodcumque solveris super terram, erit solutum et in caelis: apostolis autem communiter dicitur, quod erunt ligata aut soluta in caelo, in numero singulari. Et rationem subdit: quia non sunt tantae perfectionis sicut Petrus.

Inter quattuor ergo promissiones Petro factas, primae ab aliis differentia clara est: nam constat aliud significari per fore ecclesiae fundamentum (quod explicat, super hanc petram aedificabo ecclesiam meam) et aliud per habiturum claves et solvere et ligare. Sed differentia inter secundam (id est inter claves regni caelorum) et tertiam ac quartam, hoc est ligare et solvere, non est usquequaque nota: apparet siquidem iuxta litterae superficiem per claves potestatem, per ligare autem et solvere explicatos esse actus potestatis: ut efficacia clavium declararetur, quo pacto scilicet ad caelorum regnum pertingerent: Huiusmodi enim efficacia manifestatur dicendo quodcumque solveris super terram, erit solutum et in caelis: et quia pluraliter caelorum regnum praemiserat, ideo pluraliter dixit in caelis. Et iuxta hunc sensum promissio clavium a promissione solvendi et ligandi differt, sicut promissio potestatis a promissione actuum illius explicativa.

Sed haec vera quidem, sed non totam continent evangelii sententiam. Quod ut plenius intelligas, scito duplicis generis inveniri actus clavium: quidam enim sunt actus adaequati ipsis clavibus: quidam vero minores ipsis. Illi sunt velut actus totales: isti actus partiales. Adaequati autem clavibus actus sunt aperire et claudere: partiales autem sunt ligare et solvere. Declaro singula. Quod aperire et claudere sint actus adaequantes claves, et voces sonant, et officium clavium clarissime testatur: claves enim solummodo ad aperiendum et claudendum sunt. Nec desunt scripturarum testimonia tam ex veteri quam ex novo testamento: Isa. enim XXII quum dictum esset et dabo clavem domus David, subditur et aperiet et claudet: et similiter Apoc. III idem repetitur. Quod vero solvere et ligare sint actus clavium, doctores omnes testantur. Quod autem sint actus partiales et non adaequati clavibus, ex hoc patet: quod solvere et ligare se habent ad aperire, et claudere ut partes ad totum: omnis enim qui solvit aliquem, aperit illi regnum caelorum: sed non omnis qui aperit alicui regnum caelorum, solvit illum: et similiter omnis qui ligat claudit, sed non omnis qui claudit ligat.

Et ne per multa diutius vagemur, sed solida ratio simul cum veritate pateat: solvere et ligare actus sunt iudiciales, sive in sacramento poenitentiae, sive in foro ecclesiastico: aperire et claudere actus sunt superiores, comprehendentes sub se et actus iudiciales et actus non iudiciales: utrisque enim clauditur et aperitur regnum caelorum. Et quidem quod caelorum regnum multi claudant aliis absque vinculo iudiciali, testatur Dominus Luc. XI dicens: Vae vobis legisperitis qui tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Quod vero regnum caelorum aperiant absque actu iudicii, magistra rerum experientia monstrat: dum pastoris providentia, gubernatione, ordinatione, doctrina, dispensatione, commutatione et cetera continue aperitur ecclesiae regnum caelorum. Differt ergo promissio clavium (tibi dabo claves regni caelorum) a subiunctis duabus reliquis et quodcumque ligaveris et quodcumque solveris) secundum rem promissam: non solum sicut potestas ab actibus: sed sicut potestas ab actibus inadaequatis, seu minoribus et partialibus: ita quod quum promissae sunt claves Petro, promissa est potestas aperiendi et claudendi regnum caelorum: quum autem promissum est eidem et quodcumque ligaveris et quodcumque solveris, explicata est clavium efficacia in actibus minoribus: ut perciperemus quod si partialium actuum tanta est efficacia, multo magis adaequatorum actuum efficacia pertinget ad caelos. Quocirca promittendo claves, promittitur totum: promittendo autem actus solvendi et ligandi, non promittitur totum, sed promittuntur actus partiales. Et propterea ex hoc quod soli Petro promissae sunt claves regni caelorum, fateri oportet soli Petro promissam esse potestatem aperiendi et claudendi regnum caelorum: non quod solus aperire et claudere possit caelorum regnum (nam ut praedictum est: quicumque solvit aliquem, aperit illi regnum caelorum) sed quia solus potest quicquid pertinet ad aperiendum et claudendum regnum caelorum: non istis vel illis, sed ecclesiae aedificatae super eum a Christo. Hunc sensum hancque differentiam ad litteram verificari, ex tribus ultra praedicta declaratur. Primo ex interposita semper coniunctione copulativa in textu evangelico: ait enim tu es Petrus, et super hanc petram et tibi dabo claves, et quodcumque ligaveris et quodcumque solveris: diversitatem enim promissarum rerum coniunctio copulativa insinuat. Secundo: quia Dominus non dixit, et cuicumque aperueris et cuicumque clauseris: sed dixit quodcumque solveris et quodcumque ligaveris. Si enim claves exponere voluisset per adaequatos proculdubio actus (qui sunt aperire et claudere) exponendae erant: sed ubi ad ligandum et solvendum descendit, manifestavit se non exponere claves, sed ad minores actus clavium transire. Tertio ex eo quod nunquam apostolis promisit aut dedit claves regni caelorum, vel illarum adaequatos actus, scilicet aperire et claudere regnum caelorum: sed de partialibus actibus clavium locutus legitur cum apostolis: et dicendo quaecumque alligaveritis super terram et cetera, et dicendo quorum remiseritis peccata et cetera.

Instantia. Et si instetur quod nec etiam Petro Dominus actus adaequatos clavibus dedit aut promisit: quia claves quidem illi promisit, sed nunquam promisit quod aperiret et clauderet. Absit a divina sapientia, ut silentio involverit actus adaequatos clavium: quum enim explicavit cuius essent claves ut aperiendi et claudendi, explanavit proculdubio actus adaequatos clavium, qui sunt aperire et claudere. Constat autem ideo apposuisse regni caelorum: ut exponeretur quod claves sunt regni caelorum ut aperiendi et claudendi. Eo ipso igitur quod promisit soli Petro claves regni caelorum, promisit soli Petro adaequatos actus clavium: seu quod idem est claves secundum actus adaequatos clavibus: et post hanc promissionem descendit ad actus iudiciarios, et quodcumque ligaveris et quodcumque solveris: ut praedictum est.

Ex evangelico igitur textu duae evidenter restant soli Petro promissiones: hoc est fore fundamentum ecclesiae (super hanc petram aedificabo ecclesiam meam) et dandas ei claves regni caelorum: et tibi dabo claves regni caelorum.

Oppositio contra primam promissionem. Nec carent haec obiectionibus. Nam contra primam promissionem opponitur aut solum Christum esse fundamentum ecclesiae (iuxta illud primae ad Cor. III fundamentum aliud nemo potest ponere praeter illud quod positum est, quod est Christus Iesus) aut si multiplex fundamentum admittitur, non solus Petrus est ecclesiae fundamentum, sed etiam alii apostoli: iuxta illud ad Ephe. II superaedificati super fundamentum apostolorum: et Apoc. XXI murus civitatis habens fundamenta XII, et in ipsis XII nomina XII apostolorum.

Prima oppositio. Contra secundum vero opponitur primo. Si promissione clavium promittitur tota potestas, cur post totum promittuntur partes? quodcumque ligaveris et quodcumque solveris: fuissent enim haec promissa in toto.

Secunda. Secundo. Si solvere et ligare sunt partiales actus clavium, cur theologi in XVIII et XIX dist. IIII Sententiarum de clavibus tractando, diffiniunt eas per actus iudiciales qui sunt ligare et solvere? Diffinitio enim per proprios et adaequatos actus dari debet.

Tertia. Tertio. Cur claves apostolicae in ordinatione presbyterorum dari affirmant, si illis non conferunt nisi minores actus clavium?

Quarta. Quarto. Cur claves dicunt claves ecclesiae, et non dicunt claves Petri, si soli Petro primo datae sunt?

Ad obiecta contra primam promissionem. Non est autem difficile his satisfacere. Et obiectis quidem contra primam promissionem Petro factam ut foret fundamentum ecclesiae, respondetur: quod esse ecclesiae fundamentum simpliciter id est totaliter proprium est Christo: esse autem fundamentum ecclesiae secundum aliquod tempus vel secundum aliquam rationem particularem, communicatum est aliis. Et sanctis quidem quibus revelata est doctrina fidei pro ecclesia, communicatum est esse fundamentum sub rationibus apostolorum et prophetarum: Petro autem ultra praedictam rationem promissum est fore fundamentum secundum rationem pastoris totius ecclesiae Christi: secundum quam rationem non convenit aliis apostolis esse fundamentum. Et propterea diversimode dicitur fundamentum de hoc triplici modo: de Christo enim dicitur cum exclusione aliorum (fundamentum aliud nemo potest ponere et cetera) de apostolis vero et prophetis dicitur cum additione fundamenti totalis id est Christi: dum et ad Ephe. II adiungitur, ipso summo angulari lapide Christo Iesu (ubi Aug. dicit: Ne apostoli vel prophetae in quibus fundata est civitas se tenerent in se, in Christo totum innititur primo fundamento: quod fundamentum in summo est non in imo, ut in corporali fabrica.) Et Apoc. XXI subiungitur, et agni id est Christi. De Petro vero adiungit ipse Christus, aedificabo ecclesiam meam: ut ostendatur ex Christo principaliter pendere ecclesiae aedificium.

Ad primum contra secundam promissionem. Ad quaesita vero circa promissas claves, respondendo dicitur ideo post promissum totum per claves, promissas quoque esse partes per quodcumque ligaveris et quodcumque solveris: ut secundo monstraretur diversitas rerum promissarum. (Si enim sub unica promissione omnia comprehensa essent absque coniunctionibus copulativis, aut solae claves promissae fuissent, adaequatas putasses et exhaustas claves per haec duo quodcumque ligaveris et quodcumque solveris. Nunc autem quia tam aperte promissarum rerum diversitas monstrata est, exprimendo singula cum coniunctionibus copulativis, clare intelligimus non totum quod promissum est Petro promitti aut exhiberi cuicumque alteri per hoc quod promittitur aut datur quodcumque alligaveris et quodcumque solveris et cetera. Sed per hoc promitti aut dari tantum quod tertio et quarto loco promissum est et Petro.) Et inde videres remanere primas promissiones apud Petrum solum.

Ad secundam. Ad secundum vero quaesitum respondetur ideo claves a theologis per actus iudicii diffinitas, quia de clavibus ordinis tractabant: ut patet in textu magistri Sententiarum tam in principio dist. XVIII (ubi affertur Ambrosius dicens: ius enim hoc solis permissum est sacerdotibus) quam in principio di. XIX ubi dicitur dantur hae claves per ministerium episcopi in promotione sacerdotii: quum enim sacerdotalem recipit ordinem, simul et has claves recipit.

Ad tertiam. Et per hoc solvitur tertium quaesitum.

Ad quartam. Ad quartum autem quod non de re sed de nomine est, et propterea extraneum quodammodo est: respondetur quod claves dicuntur et ecclesiae et Petri: solus enim Petrus claviger dicitur regni caelorum. Et Petri quidem sunt ut capitis utentis, et ut per quem ad ecclesiam derivantur: ecclesiae autem sunt et ut finis (quia propter ecclesiam Petrus habet claves) et ut utentis in suis episcopis et sacerdotibus: ita tamen quod secundum earum totalitatem ecclesia utitur illis in suo capite: secundum autem partiales usus utitur in episcopis et aliis ministris. Remanet ergo solida sententia dicta.

Ad primum argumentum principale. Ad primum autem argumentorum in principio allatorum: dicitur Dominum per illa verba quaecumque alligaveritis super terram et cetera, non adaequasse promissiones quattuor factas Petro, sed solas duas ultimas: ut littera ipsa testatur. Et propterea non dixit Dominus dabo vobis aut ecclesiae claves regni caelorum: quum tamen dixisset Petro coram eisdem, tibi dabo claves regni caelorum. Unde ex hoc ipso quod aliis apostolis Dominus dixit, quaecumque alligaveritis et cetera, non facta mentione de clavibus, manifeste habetur quod non totum quod promiserat Petro repetiit in potestate aliorum: tanquam Petro totum aliis vero partes commissurus.

Ad secundum. Ad secundum vero dicitur quod post resurrectionem dicendo quorum remiseritis peccata et cetera, datae sunt quidem apostolis claves sed non in sua totalitate: quoniam datae sunt tantum claves ordinis, ut communiter doctores dicunt et bene. Unde ad litteram quum dicitur quorum remiseritis, constituitur iudex ecclesiasticus in sacramento poenitentiae, quantum est ex parte ordinis: quum vero Matth. XVIII dictum fuit eisdem, quaecumque alligaveritis super terram, sermo erat de iudicio ecclesiastico in foro iudiciali. Unde et communiter dicitur et bene quod tunc sermo fuit de actibus clavium iurisdictionis: postea autem de actibus clavium ordinis. Et quoniam (ut declaratum est) neutrum iudicium etiam simul sumptum adaequat claves Petro promissas: sed solvere et ligare in utroque foro, partiales sunt actus clavium Petro promissarum: ideo per utramque potestatem simul, non adaequatur potestas Petro promissa. Unde disputationibus vacantes caveant a sophistis, opponentibus claves ordinis et claves iurisdictionis adaequare claves ecclesiae. Venenum latet hic: quoniam proprie et formaliter loquendo claves Petro promissae, superiores sunt et clavibus ordinis et clavibus iurisdictionis, et propterea Dominus non per actus ordinis aut iurisdictionis eas exposuit, sed per regnum caelorum, proculdubio aperiendum vel claudendum. Ita quod perspicacius intuendo (ut praedictum est) Domini verba tibi dabo claves regni caelorum: per illam particulam regni caelorum, exposuit claves per actum adaequatum, scilicet aperire vel claudere: regnum enim caelorum, aperiendum vel claudendum, actum aperiendi vel claudendi secum fert: constat autem quod aperire et claudere regnum caelorum, actus sunt longe superiores omnibus actibus iudicialibus, tam clavium iurisdictionis quam clavium ordinis.

Importune denique instantibus novas nunc inferri ecclesiae claves: hactenus enim non sunt auditae nisi claves ordinis et claves iurisdictionis. Unde nunc tertiae claves in Christi ecclesia? Respondet me non invenisse aut fingere novas claves re aut nomine: sed si aequa lance librare fas est haec cum obiectis, invenient obiicientes seipsos arguere: nam neque claves ordinis neque claves iurisdictionis tradidit sacra scriptura: sed doctores explicarunt: claves autem regni caelorum Christus Dominus ore proprio consecravit. Ego de clavibus regni caelorum loquor, non novitates introduco: ex ipsis Domini verbis iuxta sensum litteralem perspicatius intellectum manifesto quae dico. Oportet autem arguentes considerare subtilius doctorum sensum: et vel ex hoc ipso quod doctores distinguunt regni caelorum claves in claves ordinis et claves iurisdictionis, intelligere superiores esse claves regni caelorum utrisque et utrasque significare partes clavium regni caelorum: ac per hoc claves regni caelorum significare totum maius et superius suis partibus quum simpliciter et absolute dicuntur, ut Petro promissae sunt: quando vero ad partes applicantur, significare tam claves ordinis quam claves iurisdictionis: utraeque enim claves regni caelorum appellantur. Unde acuti lectoris officium erit discernere quando doctores de clavibus regni caelorum absolute, et quando de clavibus regni caelorum applicatis ad ordinem vel iurisdictionem loquuntur.

Ad tertium dicitur: quod ipsa Domini verba testantur quod de apostolatus auctoritate sermo est quum dicitur, sicut misit me pater et ego mitto vos: mittere enim et mitti ad apostolatum spectat: iuxta illud Io. XIII. non est servus maior domino suo, neque apostolus maior est eo qui misit illum: et propterea hinc non habetur nisi paritas apostolatus. Et similiter per alios textus quibus missi sunt pariter ad docendum et praedicandum et cetera. non habetur nisi paritas quo ad huiusmodi commissiones: Petro autem supra haec omnia promissum est et quod foret ecclesiae fundamentum, et quod sibi darentur claves regni caelorum.

Ad auctoritatem. His autem quae ex gestis apostolorum adducuntur, facillime satisfit. Docent siquidem concorditer theologi in primo sen. non oportere missum minorem esse mittente, neque etiam esse ab illo: nam Filius missus est a Spiritu Sancto, quo non est minor, et a quo non est.

Ad litteram tamen dicitur quod Petrus erat tantae humilitatis, ut inter apostolos se gereret ut unus ex illis: et non volebat uti potestate quam habebat: et propterea tanquam unus ex apostolis ab eisdem cum Ioanne missus est. Patet autem manifeste huiusmodi Petri humilitas Act. XI. quum adversus illum disceptabant alii fideles ex circumcisione: quod et Gregorius et habetur II. q. VII. ca. Petrus notavit dicens: Petrus potestatem regni acceperat: et tamen idem apostolorum primus querimoniae contra eum a fidelibus factae cur ad gentes intrasset: non ex potestate officii qua posset dicere, oves pastorem suum non accusent nec reprehendant: sed ex auctoritate divinae virtutis qua gentiles acceperant Spiritum Sanctum respondit.

Et per haec posset similiter dici in synodo de observatione legalium Petrum se habuisse ut unum apostolum. Veruntamen si res gesta recte notetur, non fuit Petrus consultatus nec soli apostoli: sed apostoli et presbyteri in Hierusalem et propterea conclusio nec a Petro nec a Iacobo facta est, sed ab apostolis et senioribus cum omni ecclesia: scribentibus tamen nomine apostolorum et seniorum. Unde falsum est quod Iacobus sententiam protulerit: quoniam sententia conclusio est: quam constat ab omnibus factam: sed dum Iacobus dixit ego iudico, perinde est ac si dixisset hoc est iudicium meum. Unde non introducitur Iacobus iudicans, sed respondens: sic enim legimus. Et postquam tacuerunt respondit Iacobus. Immo Petrus pastoris personam in principio gessisse videtur: quoniam ipse primus surgens allegans divinam gratiam, reprehendit eos qui libertatem a legalibus vertebant in dubium. Legimus enim sic quum autem conquisitio fieret surgens Petrus dixit et cetera. Ubi monstratur Petri auctoritas.

Quod dexteras demum societatis Petrus cum aliis dederit: hoc fecit quod quotidie pontifex facit omnes episcopos, non solum ut socios sed ut fratres habens.

Ad auctoritates denique doctorum sanctorum sonantes aequalitatem Petri et aliorum apostolorum: dicitur verificari de paritate eorum secundum apostolatum: fuerunt enim aequales omnes in auctoritate apostolica.

Instantia. Et si instetur sub potestate apostolica comprehendi posse omnia quae Petrus poterat: in promptu responsio est satisfactiva, quod dato quod vera esset huiusmodi comprehensio: ex ea tamen non sequeretur omnimoda aequalitas ad Petrum: essent enim eorum potestates aequales quo ad res quas facere possent: sed non essent aequales extensive, neque quo ad modum. Apostoli siquidem potestatem a Christo acceperunt ut apostoli, hoc est ut legati: Petro autem supra apostolatum promissa est (ut infra manifestabitur) potestas ut ordinario pastori ecclesiae. Et hinc patet tam superior gradus atque unitas potestatis Petri quam maior extensio, quoniam extendebat se ad ipsos etiam apostolos, utpote Christi oves.

Nec parvi facias differentiam penes modum habendi: magni siquidem lapsus periculum est si confundantur. Aliud quippe est habere claves ut apostolos et aliud habere claves ut caput et pastorem etiam ipsorum apostolorum: illud non derogat Petri singulari excellentiae: hoc autem ipsum Petrum super omnes statuit, omnibusque praeficit apostolis ac toti ecclesiae. Ad horum differentiam modorum spectat quod Dominus soli Petro claves promittit: aliis autem non dat claves, sed ea quae sunt clavium legat aut tribuit: sive Matth. XVIII. sive Io. XX. sive Matth. et Mar. ultimo sive Luc. XXII. ego dispono vobis sicut disposuit mihi pater meus regnum. Et ut allatae primum auctoritates manifestentur: patet Cyprianus ita pares fateri apostolos ut tamen super unum Petrum aedificari dicat ecclesiam (ex verbis Domini super hanc petram) et auctoritate sua Dominum disposuisse dicat unitatem ecclesiasticam ab uno Petro originem habere. Hieronymus quoque verba Christi apud Mattheum tu es Petrus et cetera. soli Petro relinquens, ad alium se transfert locum ubi similia apostolis data narrantur: tria numerans. Primo fundari ecclesiam super apostolos omnes: hoc enim fieri promulgatum est ad Ephe. II. superaedificati super fundamentum apostolorum. Secundum vero quod scilicet cuncti apostoli claves regni caelorum accipiant, Matth. XVIII. quaecumque alligaveritis, et Io. XX. quorum remiseritis, habetur. Tertium autem et ex aequo super eos ecclesiae fortitudo solidetur, ex relatis textibus, scilicet Matth. et Mar. ultimo. et Luc. XXII. et Io. XX. aut etiam ex aliis similibus textibus sumptum est unde patet ex iam dictis aequalitatem apostolorum quatenus apostoli sunt et in fundando ecclesiam et in clavibus iurisdictionis et ordinis et in robore doctrinae, miraculorum et vitae, ecclesiae fortitudinem solidantium (quam Hieronymus affirmat) nihil officere Petri singulari auctoritati qua solus cunctae praeponitur ecclesiae. Unde et Hieronymus ibi subiungit statim: propterea tamen unus inter XII. eligitur ut capite constituto schismatis tollatur occasio. Ubi manifeste vides ita ex aequo apostolatus pares dixisse apostolos, ut tamen Petrus electus et constitutus a Christo sit caput omnium: hoc siquidem est quod tuemur. Hoc ad differentiam modi habendi spectat: quoniam hinc habes omnes haec habuisse ut apostolos, praeter hunc autem modum Petrum singulariter habuisse ut caput omnium. Ex duabus autem his auctoritatibus declaratis facile esse putamus reliquas recte interpretandas iuxta sensum praedictarum.

Manifestatur autem hunc esse verum sensum doctrinae sanctorum tripliciter. Primo ex eo quod pares dicunt apostolos, non solum potestate sed honore: quod nisi ad apostolatum referatur, constat esse falsum: quum Petrus primatum honoris manifeste habuerit secundum omnes. Secundo ex textibus evangelicis, quos sancti afferunt ad probandam huiusmodi aequalitatem: afferunt enim istos quos nunc discussimus: ex quibus constat non plus haberi quam aequalitatem secundum apostolatum. Tertio ex ratione qua utuntur: quia scilicet Petrus in persona ecclesiae unus accepit claves et cetera. ut unitas ecclesiae hinc probaretur.

Ubi propter schismaticos siste pedem: et scito dupliciter posse intelligi unitatem ecclesiae per Petri unitatem commendatam. Primo ut significata sit ecclesiae unitas in Christo capite uno, unitateque articulorum fidei, sacramentorum ecclesiae et spei ac charitatis. Secundo ut significata sit ecclesiae unitas simpliciter et absolute unite in capite uno Christi in terris vicario Petro scilicet. Primum sensum eligunt schismatici ex sanctorum vera ac sancta doctrina, saepe unitatem ecclesiae per ea quae in primo numerantur sensu explicante: vere quidem sed non totaliter, nisi sub unitate capitis scilicet Christi intelligatur ipse Christus in se et in suo in terris vicario: ipse Christus ut caput, Petrus autem ut vicecaput. Quod propterea quandoque tacitum est: quia acceptato capite, intelligi consuetum est acceptari ipsum in se et in suo vicario dum absens fuerit.

Secundus autem sensus (in quo clauditur primus adiuncta unitate capitis in terra) catholicis omnibus communis est: comprobaturque quadrupliciter. Primo: quia ad designandam unitatem ecclesiae in suo capite caelesti Iesu Christo, non congruit unitas Petri: sed et sufficiebat et decentissime congruebat unitas ipsius Christi: quam Dominus hic non tacuit: sed expressit dicens ego dico tibi, et rursus aedificabo ecclesiam, et iterum dabo claves. Divinam autem sapientiam (quae est Christus) disponente omnia suaviter, convenientissime per unitatem Petri unitatem ecclesiae in capite terrestri loco Christi significare, nullam habet difficultatem.

Secundo ex eo quod historiae fides periclitaretur: nam quasi similis esset Petrus in his parvulo quem Matthe. XXIIII. advocans ad se Dominus statuit in medio discipulorum dicens, nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvulus et cetera. Sicut enim parvulus ille assumptus est ad exemplum seu similitudinem humilitatis, ita Petrus nominatus esset ad exemplum seu similitudinem unitatis: ac per hoc sicut ad fidem historiae curae non est quis fuerit parvulus ille, ita nihil aut parum curandum ecclesiae esset an fuerit Symon Petrus cui dictum est, tibi dabo claves regni caelorum et cetera. quod tamen doctorum omnium et totius ecclesiae aures offendit. Sanctorum propterea sensus est: quod secundum historiae fidem res ita gesta est quod uni Symoni Petro claves sunt promissae, ut res rem significaret: ut unus Petrus primo accepturus claves unitatem significaret ecclesiae.

Tertio ex eo quod oportet salvare non solum significationem, sed etiam derivationem: hoc est non solum ut unitas ecclesiae significetur per unitatem Petri, sed etiam ut unitas ecclesiae proficiscatur ab unitate Petri: ut Cyprianus in auctoritate allata dicit. Loquitur Dominus ad Petrum, ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam: super unum aedificat ecclesiam. Et quamvis apostolis omnibus post resurrectionem suam parem potestatem tribuat: dicens sicut misit me pater et ego mitto vos, accipite Spiritum Sanctum: tamen ut unitatem manifestaret, unitatis eiusdem originem ab uno incipiente auctoritate sua disposuit. Ubi manifeste vides ex hoc quod Dominus auctoritate sua disposuit originem unitatis ecclesiasticae ab uno incipiente: non solam significationem unitatis ab uno, sed derivationem unitatis ab uno assertam. Nam ad significandum auctoritate non erat opus: sed ad hoc quod initium habeat ecclesiae unitas ab uno Petro, auctoritate Christi opus fuit: poterat enim si voluisset instituere unitatem ecclesiae a multitudine apostolorum proficisci.

Quarto quia: unitas ecclesiae catholicae non solum opponitur haeresi: sed schismati. Si vero unitas ecclesiae attenderetur solum penes unitatem caelestis capitis, illiusque sacramentorum ac rei speratae creditae et amatae, unitas ecclesiae non opponeretur schismati: nam cum huiusmodi unitate stat schisma: ut patet ex eo quod schismatici habentur qui ab unitate apostolicae sedis separati sunt. Ex hoc igitur quod unitas ecclesiae per Petrum unum significatur, non excluditur immo magis ex modo quo per Petrum significatur, includitur quod Petrus unus claves accepit: ut ecclesiae unitatem non solum significaret, sed etiam inchoaret ac conservaret. Et si perspectum acutius fuerit hoc quod est ecclesiae unitatem accipere claves: verius perfectiusque et fit et significatur accipiendo claves in suo uno capite Petro, quam si non in Petro sed absolute ecclesia illas acciperet: quoniam unitas capitis claves accipiens, unitatem ecclesiae non solum significat sed construit, sicut et conservat: quibus omnibus careret ecclesia si de uno non fuisset illi capite provisum a Christo Domino. Et hinc habes unde innumeras sanctorum auctoritates recte intelligere queas.