De Vocatione Omnium Gentium

Sed ne in praeteritis quidem saeculis haec eadem gratia (quae post Domini nostri Iesu Christi resurrectionem ubique diffusa est, et de qua scriptum est, Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae Psal. LXXVI, 19) defuit mundo. Quamvis enim speciali cura atque indulgentia Dei populum Israeliticum constet electum, omnesque aliae nationes suas vias ingredi (Act. XIV, 15), hoc est, secundum propriam permissae sint vivere voluntatem, non ita se tamen aeterna Creatoris bonitas ab illis hominibus avertit, ut eos ad cognoscendum se atque metuendum, nullis significationibus admoneret. Coelum quippe ac terra et mare, omnisque creatura quae videri atque intelligi potest, ad hanc praecipue disposita est humani generis utilitatem, ut natura rationalis de contemplatione tot specierum, de experimentis tot bonorum, de perceptione tot munerum, ad cultum et dilectionem sui imbueretur auctoris, implente omnia Spiritu Dei in quo vivimus, et movemur, et sumus (Act. XVII, 28). Quoniam etsi longe est a peccatoribus salus (Ps. CXVIII,), praesentia tamen salutis ipsius ac virtute nihil vacuum est. Igitur, sicut dicit Propheta, Misericordia Domini plena est terra (Psal. XXXII, 5): quae nullis umquam saeculis, nullis generationibus defuit, eamque providentiam, qua universitatem rerum administrat et continet, regendis alendisque naturis semper impendit, dispositum habens ex incommutabilis aeternitate consilii, quibus quidque temporibus distribueret, et multiformis gratiae suae inscrutabiles investigabilesque mensuras, per quae dona ac sacramenta variaret. Sicut enim ista gratiae largitas, quae in omnes gentes novissime effluxit, non evacuat eam quae super unum Israel sub lege roravit, nec praesentes divitiae fidem praeteritae abrogant parcitati, ita nec de illa cura Dei quae patriarcharum filiis proprie praesidebat, coniiciendum est gubernacula divinae misericordiae caeteris hominibus fuisse subtracta. Qui quidem in comparationem electorum videntur abiecti, sed numquam sunt a manifestis occultisque beneficiis abdicati. Legimus enim in Actibus apostolorum, Paulum et Barnabam apostolos Lycaoniis dicere Viri, quid haec facitis? et nos mortales sumus similes vobis homines, annuntiantes vobis ab his vanis converti ad Deum vivum, qui fecit coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui in praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas. Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit, benefaciens, de coelo dans pluvias et tempora fructifera, implens cibo et laetitia corda vestra (Act. XIV, 14 et seq.).

Quod est autem hoc testimonium, quod semper Domino deservivit, et numquam de eius bonitate conticuit, nisi ipsa totius mundi inenarrabilis pulchritudo, et inenarrabilium beneficiorum eius dives et ordinata largitio, per quae humanis cordibus quaedam aeternae legis tabulae praebebantur, ut in paginis elementorum, ac voluminibus temporum, communis et publica divinae institutionis doctrina legeretur? Coelum ergo cunctaque coelestia, mare et terra, omniaque quae in eis sunt, consono speciei suae ordinationisque concentu protestabantur gloriam Dei, et praedicatione perpetua maiestatem sui loquebantur auctoris; et tamen maximus numerus hominum, qui vias voluntatis suae ambulare permissus est, non intellexit, nec secutus hanc legem est, et odor vitae, qui spirabat ad vitam, factus est ei odor mortis ad mortem (II Cor. II, 16); ut etiam in illis visibilibus testimoniis disceretur quod littera occideret, spiritus autem vivificaret (I Cor. III, 6). Quod ergo in Israel per constitutionem legis et prophetica eloquia gerebatur, hoc in universis nationibus totius creaturae testimonia et bonitatis Dei miracula semper egerunt.