De Vocatione Omnium Gentium
Prosper of Aquitaine (390–463)
First published 1846
*De Vocatione Omnium Gentium* is a theological treatise devoted to the difficult relationship between divine grace, human freedom, election, and God’s will that all men should be saved. Beginning from the controversy over whether the primacy of grace abolishes free will, the work argues that grace does not destroy human volition but heals, directs, and perfects it, while every genuinely salvific good ultimately originates in God. Through sustained engagement with Scripture, it examines the meaning of universal biblical expressions concerning salvation, the distinction between general and special gifts of grace, the mysterious diversity of God’s dealings with peoples and individuals, and the gradual calling of the nations into the Church. Particular attention is given to the history of salvation, from the earliest ages and Israel’s election to the worldwide preaching of the Gospel, while repeatedly insisting that the hidden reasons for divine election and the differing times of vocation remain beyond human scrutiny. The result is a careful attempt to uphold simultaneously the universality of God’s saving goodness, the necessity and gratuity of grace, human responsibility, and reverence before the inscrutable judgments of divine providence.
Liber I: Liber Primus
Caput I: Materiam hoc libro tractandam proponit, ostenditque non recte sentire eos qui praedicatione gratiae liberum negari arbitrium contendunt
Caput II: Omni animae humanae naturaliter inesse qualemcumque voluntatem, quae aut sensualis, aut animalis, aut spiritalis est
Caput III: De voluntate sensuali
Caput IV: De voluntate animali, qua nihil supra mercedem temporalis gloriae acquiritur, etiam si dono Dei in ea sublimius sapiatur
Caput V: Omnes gentes in elementis accepisse praecepta legalia, ut inexcusabiles sint in idololatria
Caput VI: Quod absque divina gratia voluntas tanto citius propinquat iniquitati, quanto acrius intenditur actioni, quia non in gloriam Dei vivit
Caput VII: In homine, cum ad pietatem redit, non aliam in eo creari substantiam, sed eamdem quae fuerat labefactata reparari; nec aliud ab eo auferri nisi vitium, priore voluntate correcta
Caput VIII: Gratiam sic reparare opus Dei, ut liberum arbitrium non auferat, sed potius per ipsummet illud sanet
Caput IX: Quod Scriptura sive de bonis, sive de malis loquatur, sive de electis, sive de reprobis, ita meminit unius partis, quasi neminem hominum praetermittat
Caput X: Quod Scriptura de electis et reprobis ejusdem populi loquitur, tamquam de iisdem
Caput XI: Quod Scriptura de diversorum temporum hominibus loquitur, quasi de ejusdem temporis generatione
Caput XII: Quod illud Apostoli, Vult omnes homines salvos fieri, de omni genere hominum intelligitur
Caput XIII: Secreti illius profunditas quo Dei salvantis gratia aliquos pro quibus Ecclesia orat praeterit, nobis in hac vita patere non potest
Caput XIV: Multa esse in dispensatione operum divinorum, quorum causis latentibus, soli monstrantur effectus
Caput XV: Quod pars hominum liberatur, ascribi non potest meritis voluntatum: veluti bonos elegerit gratia, malos praeterierit
Caput XVI: Ex eo quod parium parvulorum alii ad aeternam vitam, alii ad mortem aeternam ante intelligentiae usum hinc migrent, ostenditur inscrutabilitas divinorum judiciorum
Caput XVII: Ex impiis qui in extremis conversi salvantur, ostenditur et gratia sine meritis dari, et inscrutabile esse Dei judicium
Caput XVIII: Gratia, sine qua bona merita esse nequeunt, non accipitur a quoquam, nisi ex Dei voluntate, sine meritis
Caput XIX: Qualis sit natura sine gratia
Caput XX: Viscera misericordiae Dominus ad omnium nationum impendit salutem, omnesque salvat: et tamen etiam verum est quod testimonium ejus nemo accipit
Caput XXI: Non esse scrutandum cur Deus alios eligit, alios non eligit; sicut nec cur antea, omnibus gentibus praetermissis, unum Israelem elegit
Caput XXII: Eos qui discretionem qua Deus alios elegit, alios non elegit, ad merita referunt voluntatis humanae, docere neminem gratis, sed ex retributione salvari; et ex parvulis aperte confutari
Caput XXIII: Omne bonum hominis meritum, ab initio fidei usque ad perseverantiae consummationem, donum esse divinum, et primum hoc ostenditur de fide
Caput XXIV: Omne bonum in homine esse ex gratia, et fidem dari non petitam, ut ipsius petitionibus caetera bona consequamur
Caput XXV: Quaestionem cur potius hic quam ille accipiat gratiam, esse impenetrabilem, nec posse ex libero arbitrio solvi
Multa sunt alia in canonicarum serie Scripturarum, quae vitandae prolixitatis studio praeterimus, quoniam quae assumpsimus, nec pauca sunt, nec obscura, nec levia: quibus plenissime declaratur, omnia quae ad promerendam vitam aeternam pertinent, sine gratia Dei nec inchoari, nec augeri posse, nec perfici; et contra omnem elationem de libero arbitrio gloriantem, illam invictissime reniti sententiam dicentis Apostoli: Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7)? Igitur profunditas illius quaestionis, quam secundum admirationem Apostoli impenetrabilem confitemur, per liberi arbitrii velle et nolle non solvitur. Quia licet insit homini bonum nolle, tamen nisi donatum non habet bonum velle: et illud contraxit natura per culpam, hoc recipit natura per gratiam. Sed quid illud sit quod haec eadem natura in omnibus hominibus ante reconciliationem rea, in omnibus misera, non in omnibus iustificatur, et a pereuntibus quadam sui parte discernitur ab eo qui venit quaerere et salvare quod perierat (Luc. XIX, 10), humano sensu prorsus non potest indagari. Quantumlibet enim impiorum malignitas accusetur, resistens gratiae Dei; numquid probabuntur eam, quibus est collata, meruisse? aut illa virtus gratiae, quae sibi quos voluit subdidit, convertere eos qui inconvertibiles permansere non potuit? Tales fuerunt qui sunt attracti, quales hi qui in sua duritia sunt relicti. Sed illis tribuit gratia stupenda quod voluit, istis retribuit veritas iusta quod debuit, ut iudicium Dei magis inscrutabile sit in electione gratiae, quam in retributione iustitiae. Verumtamen ne illa pars fidei, qua pie credimus Deum velle, ut omnes homines veritatis agnitione salventur, per hoc quod de effectibus gratiae evidenter ostenditur, infirmata videatur; annitendum est, auxiliante Christo, ut nobis stabilitas huius definitionis appareat. Sed quia necessariae inquisitionis negotium non levem operam sibi poscit impendi, secuturam disputationem ab exordio alterius voluminis inchoemus.