On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus
Augustine of Hippo (354–430)
De Spiritu et Littera
First published 412
Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.
Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.
Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.
Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.
Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.
Caput V: Quid hic tractandum.
Caput VI: Abundantia delicti per legem.
Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.
Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.
Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.
Caput X: Quomodo iusto non posita est lex.
Caput XI: Pietatem esse sapientiam. Iustitia Dei dicta quam Deus facit.
Caput XII: Cognitio Dei per creaturas. Lex sine gratia.
Caput XIII: Lex operum et lex fidei.
Caput XIV: Decalogus quoque occidit nisi adsit gratia.
Caput XV: Gratia in Vetere Testamento latens, in Novo revelatur.
Caput XVI: Spiritus sanctus cur dictus sit digitus Dei.
Caput XVII: Legis Mosaicae et novae comparatio.
Caput XVIII: Vetus lex mortem, nova iustitiam ministrat.
Caput XIX: Fides christiana de adiutorio gratiae. Prophetia Ieremiae de Novo Testamento. Lex. Gratia.
Caput XX: Lex vetus. Lex nova.
Caput XXI: Lex scripta in cordibus.
Caput XXII: Merces aeterna.
Caput XXIII: Reformatio quae nunc agitur collata cum perfectione futurae vitae.
Caput XXIV: Aeterna merces Novi Testamenti propria praedicta per prophetam. Quomodo omnium erit illa merces. Apostolus vehemens defensor gratiae. Lex scripta in cordibus et merces aeternae contemplationis pertinet ad Testamentum Novum. Minores et maiores in beatis quinam.
Caput XXV: Distantia Veteris et Novi Testamenti.
Caput XXVI: Quaestio in locum Apostoli de Gentibus quae naturaliter facere legem, emaque habere scriptam in cordibus dicuntur.
Caput XXVII: Legem fieri naturaliter, idem quod secundum naturam gratia reparatam.
Caput XXVIII: Imago Dei non omnino deleta in infidelibus. Peccata venialia.
Caput XXIX: Iustitia ex dono Dei.
Caput XXX: An evacuetur liberum arbitrium per gratiam.
Caput XXXI: Fides an sit in nostra potestate.
Caput XXXII: Quae fides laudanda.
Caput XXXIII: Voluntas credendi unde.
Caput XXXIV: Voluntas credendi a Deo.
- Haec disputatio, si quaestioni illi solvendae sufficit, sufficiat. Si autem respondetur, cavendum esse ne quisquam Deo tribuendum putet peccatum quod admittitur per liberum arbitrium, si in eo quod dicitur, Quid habes quod non accepisti? propterea etiam voluntas qua credimus, dono Dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio quod cum crearemur accepimus: attendat, et videat, non ideo tantum istam voluntatem divino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est quod nobis naturaliter concreatum est; verum etiam quod visorum suasionibus agit Deus, ut velimus, et ut credamus, sive extrinsecus per evangelicas exhortationes, ubi et mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantem credendo confugiat; sive intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei veniat in mentem, sed consentire vel dissentire propriae voluntatis est. His ergo modis quando Deus agit cum anima rationali, ut ei credat; neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio1, si nulla sit suasio vel vocatio cui credat; profecto et ipsum velle credere Deus operatur in homine, et in omnibus misericordia eius praevenit nos: consentire autem vocationi Dei, vel ab ea dissentire, sicut dixi, propriae voluntatis est. Quae res non solum non infirmat quod dictum est, Quid enim habes quod non accepisti? verum etiam confirmat. Accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi consentiendo: ac per hoc quid habeat, et quid accipiat, Dei est: accipere autem et habere utique accipientis et habentis est. Iam si ad illam profunditatem scrutandam quisquam nos coarctet, cur illi ita suadeatur ut persuadeatur2, illi autem non ita; duo sola occurrunt interim quae respondere mihi placeat: O altitudo divitiarum3! et, Numquid iniquitas apud Deum4? Cui responsio ista displicet quaerat doctiores, sed caveat ne inveniat praesumptores5.