On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus
Augustine of Hippo (354–430)
De Spiritu et Littera
First published 412
Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.
Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.
Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.
Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.
Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.
Caput V: Quid hic tractandum.
Caput VI: Abundantia delicti per legem.
Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.
Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.
Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.
Caput X: Quomodo iusto non posita est lex.
Caput XI: Pietatem esse sapientiam. Iustitia Dei dicta quam Deus facit.
Caput XII: Cognitio Dei per creaturas. Lex sine gratia.
Caput XIII: Lex operum et lex fidei.
Caput XIV: Decalogus quoque occidit nisi adsit gratia.
Caput XV: Gratia in Vetere Testamento latens, in Novo revelatur.
Caput XVI: Spiritus sanctus cur dictus sit digitus Dei.
Caput XVII: Legis Mosaicae et novae comparatio.
Caput XVIII: Vetus lex mortem, nova iustitiam ministrat.
Caput XIX: Fides christiana de adiutorio gratiae. Prophetia Ieremiae de Novo Testamento. Lex. Gratia.
Caput XX: Lex vetus. Lex nova.
Caput XXI: Lex scripta in cordibus.
Caput XXII: Merces aeterna.
Caput XXIII: Reformatio quae nunc agitur collata cum perfectione futurae vitae.
Caput XXIV: Aeterna merces Novi Testamenti propria praedicta per prophetam. Quomodo omnium erit illa merces. Apostolus vehemens defensor gratiae. Lex scripta in cordibus et merces aeternae contemplationis pertinet ad Testamentum Novum. Minores et maiores in beatis quinam.
Caput XXV: Distantia Veteris et Novi Testamenti.
Caput XXVI: Quaestio in locum Apostoli de Gentibus quae naturaliter facere legem, emaque habere scriptam in cordibus dicuntur.
Caput XXVII: Legem fieri naturaliter, idem quod secundum naturam gratia reparatam.
Caput XXVIII: Imago Dei non omnino deleta in infidelibus. Peccata venialia.
Caput XXIX: Iustitia ex dono Dei.
-
Nemo itaque glorietur ex eo quod videtur habere, tamquam non acceperit1; aut ideo se putet accepisse, quia littera extrinsecus, vel ut legeretur apparuit, vel ut audiretur insonuit. Nam si per legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est2. Porro autem si non gratis mortuus est, ascendit in altum, captivam duxit captivitatem, et dedit dona hominibus (Psal. LXVII, 19; Ephes. IV, 8): inde habet, quicumque habet. Quisquis autem inde se habere negat, aut non habet, aut id quod habet auferetur ab eo (Luc. VIII, 18, et XIX, 26). Unus enim Deus qui iustificat circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem3: quod non ad aliquam differentiam dictum est, tamquam aliud sit ex fide, et aliud per fidem; sed ad varietatem locutionis. Alio quippe loco cum de Gentibus diceret, hoc est, de praeputio: Praevidens4, inquit, Scriptura, quia ex fide iustificat Gentes Deus5. Itemque cum de circumcisione loqueretur, unde erat ipse: Nos, inquit, natura Iudaei, et non ex Gentibus peccatores, scientes quia non iustificatur homo ex operibus legis, nisi per fidem Iesu Christi, et nos in Christum Iesum credimus6. Ecce et praeputium dixit iustificari ex fide, et circumcisionem per fidem, si tamen circumcisio iustitiam fidei teneat7. Sic enim Gentes quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, iustitiam autem quae ex fide est: impetrando eam ex Deo, non ex semetipsis praesumendo. Israel vero persequens legem iustitiae, in legem iustitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide, sed tamquam ex operibus8: id est, tamquam eam per semetipsos operantes, non in se credentes operari Deum. Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate9. Ac per hoc offenderunt in lapidem offensionis10. Nam quid dixerit, quia non ex fide, sed tamquam ex operibus; apertissime exposuit, dicens, Ignorantes enim Dei iustitiam, et suam volentes constituere, iustitiae Dei non sunt subiecti. Finis enim legis Christus, ad iustitiam omni credenti11. Et adhuc dubitamus quae sint opera legis, quibus homo non iustificatur, si ea tamquam sua crediderit sine adiutorio et dono Dei quod est ex fide Iesu Christi? et circumcisionem ceteraque talia suspicamur, quia etiam de his sacramentis aliis in locis talia quaedam leguntur? Sed hic utique12 non circumcisionem tamquam suam iustitiam volebant constituere: quia et ipsam Deus praecipiendo constituit. Nec de illis operibus hoc intelligi potest, de quibus Dominus eis dicit, Reiicitis mandatum Dei, ut traditiones vestras statuatis (Matth. XV, 3, et Marc. VII, 9). Quia persequens, inquit, legem iustitiae, in legem iustitiae non pervenit Israel: non dixit, Persequens traditiones suas, id est, consectans. Haec ergo sola distantia est, quia ipsum, Non concupisces13, et cetera mandata eius sancta et bona sibi tribuebant: quae ut possit homo facere, Deus operatur in homine per fidem Iesu Christi, qui finis est ad iustitiam omni credenti; id est, cui14 per spiritum incorporatus factusque membrum eius, potest quisque illo incrementum intrinsecus dante, operari iustitiam: de cuius operibus etiam ipse dixit quia sine me nihil potestis facere15.
-
Ideo quippe proponitur iustitia legis quod qui fecerit eam, vivet in illa16; ut cum quisque infirmitatem suam cognoverit, non per suas vires, neque per litteram ipsius legis quod fieri non potest, sed per fidem concilians iustificatorem perveniat, et faciat, et vivat in ea. Opus enim quod qui fecerit, vivet in eo, non fit nisi a iustificato. Iustificatio autem ex fide impetratur: de qua scriptum est, Ne dixeris in corde tuo, Quis ascendit in caelum? hoc est Christum deducere: Aut quis descendit in abyssum? hoc est Christum a mortuis reducere. Sed quid dicit? Prope te est verbum in ore tuo, et in corde tuo: hoc est, inquit, verbum fidei quod praedicamus: quia si confitearis in ore tuo quia Dominus est Iesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris17. In tantum iustus, in quantum salvus. Per hanc enim fidem credimus quod etiam nos Deus a mortuis excitet: interim spiritu, ut in novitate eius gratiae temperanter et iuste et pie vivamus in hoc saeculo18; post etiam carne nostra ad immortalitatem resurrectura quod est meritum spiritus19, qui eam in resurrectione sibi congrua, hoc est, in iustificatione praecedit. Consepulti enim sumus Christo per Baptismum in mortem, ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in novitate vitae ambulemus20. Fide igitur Iesu Christi impetramus salutem, et quantum nobis inchoatur in re, et quantum perficienda exspectatur in spe. Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit (Ioel II, 32; Rom. X, 13). Quam multa multitudo, ait Psalmista, dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, perfecisti autem sperantibus in te21! Ex lege timemus Deum, ex fide speramus in Deum: sed timentibus poenam absconditur gratia. Sub quo timore anima laborans, quando concupiscentiam malam non vicerit, nec timor ille quasi custos severus abscesserit; per fidem confugiat ad misericordiam Dei, ut det quod iubet, atque inspirata22 gratiae suavitate per Spiritum sanctum faciat plus delectare quod praecipit, quam delectat quod impedit. Ita multa multitudo dulcedinis eius, hoc est, lex fidei, caritas eius conscripta in cordibus atque diffusa, perficitur sperantibus in eum23, ut anima sanata non timore poenae, sed amore iustitiae operetur bonum.