On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus

Augustine of Hippo

On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus

Augustine of Hippo (354–430)

De Spiritu et Littera

First published 412

Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.


Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.

Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.

Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.

Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.

Caput V: Quid hic tractandum.

Caput VI: Abundantia delicti per legem.

Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.

Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.

Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.

Caput X: Quomodo iusto non posita est lex.

Caput XI: Pietatem esse sapientiam. Iustitia Dei dicta quam Deus facit.

Caput XII: Cognitio Dei per creaturas. Lex sine gratia.

Caput XIII: Lex operum et lex fidei.

Caput XIV: Decalogus quoque occidit nisi adsit gratia.

Caput XV: Gratia in Vetere Testamento latens, in Novo revelatur.

  1. Haec gratia in Testamento vetere velata latitabat, quae in Christi Evangelio revelata est dispensatione temporum ordinatissima, sicut Deus novit cuncta disponere. Et fortasse ad illud ipsum eius latibulum pertinet quod in eo Decalogo, qui datus est in monte Sina, hoc solum praecepto figurato occultatum est quod ad sabbatum pertinet. Sabbatum autem dies sanctificationis est. Nec vacat quod inter omnia opera quae fecit Deus, illic primo sanctificatio sonuit, ubi ab omnibus operibus requievit: unde nunc non est disserendi locus. Verumtamen quod rei de qua agitur satis esse arbitror, non frustra illo die populus ab omni opere servili abstinere praeceptus est, quo significatur peccatum, nisi quia non peccare sanctificationis est, hoc est, muneris Dei per Spiritum sanctum: quod in lege, quae duabus lapideis tabulis conscripta est, solum inter cetera in umbra figurae positum est, in qua Iudaei sabbatum observant; ut hoc ipso significaretur tempus tunc fuisse occultandae gratiae, quae Novo Testamento fuerat per Christi passionem, tamquam scissionem veli, revelanda. Cum enim transierit, inquit, ad Christum, auferetur velamen.

Caput XVI: Spiritus sanctus cur dictus sit digitus Dei.

Caput XVII: Legis Mosaicae et novae comparatio.

Caput XVIII: Vetus lex mortem, nova iustitiam ministrat.

Caput XIX: Fides christiana de adiutorio gratiae. Prophetia Ieremiae de Novo Testamento. Lex. Gratia.

Caput XX: Lex vetus. Lex nova.

Caput XXI: Lex scripta in cordibus.

Caput XXII: Merces aeterna.

Caput XXIII: Reformatio quae nunc agitur collata cum perfectione futurae vitae.

Caput XXIV: Aeterna merces Novi Testamenti propria praedicta per prophetam. Quomodo omnium erit illa merces. Apostolus vehemens defensor gratiae. Lex scripta in cordibus et merces aeternae contemplationis pertinet ad Testamentum Novum. Minores et maiores in beatis quinam.

Caput XXV: Distantia Veteris et Novi Testamenti.

Caput XXVI: Quaestio in locum Apostoli de Gentibus quae naturaliter facere legem, emaque habere scriptam in cordibus dicuntur.

Caput XXVII: Legem fieri naturaliter, idem quod secundum naturam gratia reparatam.

Caput XXVIII: Imago Dei non omnino deleta in infidelibus. Peccata venialia.

Caput XXIX: Iustitia ex dono Dei.

Caput XXX: An evacuetur liberum arbitrium per gratiam.

Caput XXXI: Fides an sit in nostra potestate.

Caput XXXII: Quae fides laudanda.

Caput XXXIII: Voluntas credendi unde.

Caput XXXIV: Voluntas credendi a Deo.

Caput XXXV: Conclusio operis.

Caput XXXVI: Praeceptum dilectionis quando perfecte implebitur. Ignorantiae peccata. Iustitia huius vitae sine peccato qualis poni possit. Perfecta iustitia etsi hic non inveniatur, non tamen impossibilis.

↑ Top of work