On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus
Augustine of Hippo (354–430)
De Spiritu et Littera
First published 412
Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.
Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.
Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.
Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.
Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.
Caput V: Quid hic tractandum.
Caput VI: Abundantia delicti per legem.
Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.
Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.
Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.
Caput X: Quomodo iusto non posita est lex.
Caput XI: Pietatem esse sapientiam. Iustitia Dei dicta quam Deus facit.
Caput XII: Cognitio Dei per creaturas. Lex sine gratia.
Caput XIII: Lex operum et lex fidei.
Caput XIV: Decalogus quoque occidit nisi adsit gratia.
Caput XV: Gratia in Vetere Testamento latens, in Novo revelatur.
Caput XVI: Spiritus sanctus cur dictus sit digitus Dei.
Caput XVII: Legis Mosaicae et novae comparatio.
-
In hac mirabili congruentia illud certe plurimum distat quod ibi populus accedere ad locum ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur1: hic autem in eos supervenit Spiritus sanctus, qui eum promissum exspectantes in unum fuerant congregati. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est; hic, in cordibus hominum. Ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur: hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. Nam. Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum quod utique in illis tabulis scriptum est, in hoc, inquit, sermone recapitulatur, in eo quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem legis est caritas2. Haec non in tabulis conscripta lapideis, sed diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis3. Lex ergo Dei est caritas. Huic prudentia carnis non est subiecta; neque enim potest4: sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera caritatis, lex est operum, et littera occidens praevaricatorem: cum autem ipsa caritas diffunditur in corde credentium, lex est fidei, et spiritus vivificans dilectorem.
-
Vide nunc quemadmodum consonet ista discretio illis apostolicis verbis, quae paulo ante ob aliud commemorata et diligentius pertractanda distuleram. Manifestati, inquit, quoniam estis epistola Christi, ministrata per nos scripta non atramento, sed Spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Ecce quemadmodum ostendit, quia illud extra hominem scribitur, ut eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus iustificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tamquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine sensu est. Et quod paulo post dicit, quod non poterant intendere filii Israel usque in finem vultus Moysi, et ideo eis per velum loquebatur; hoc significat, quia littera legis neminem iustificat, sed velamen positum est in lectione Veteris Testamenti, donec ad Christum transeatur, et auferatur velamen; id est, transeatur ad gratiam, et intelligatur5 ab ipso nobis esse iustificationem, qua faciamus quod iubet. Qui propterea iubet, ut in nobis6 deficientes ad illum confugiamus. Ideo vigilantissime cum dixisset, Confidentiam talem habemus per Christum ad Deum; ne nostris hoc viribus tribueretur, continuo commendavit unde agitur, dicens: Non quod idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat.