On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus
Augustine of Hippo (354–430)
De Spiritu et Littera
First published 412
Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.
Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.
Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.
Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.
Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.
Caput V: Quid hic tractandum.
Caput VI: Abundantia delicti per legem.
Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.
Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.
Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.
- Hic forte dicat illa humana praesumptio, ignorans Dei iustitiam, et suam volens constituere, merito dixisse Apostolum, Quia ex lege nemo iustificabitur: ostendit enim tantummodo lex quid faciendum, quidve cavendum sit, ut quod illa ostenderit voluntas impleat, ac sic homo iustificetur, non per legis imperium, sed per liberum arbitrium1. Sed, o homo, attende quod sequitur: Nunc autem, inquit, sine lege iustitia Dei manifestata est, testificata per Legem et Prophetas. Parumne insonat surdis? Iustitia, inquit, Dei manifestata est. Hanc ignorant qui suam volunt constituere: huic2 nolunt esse subiecti3. Iustitia, inquit, Dei manifestata est: non dixit, Iustitia hominis, vel iustitia propriae voluntatis; sed, iustitia Dei, non qua Deus iustus est, sed qua induit hominem, cum iustificat impium. Haec testificatur per Legem et Prophetas: huic quippe testimonium perhibent Lex et Prophetae. Lex quidem, hoc ipso quod iubendo et minando et neminem iustificando satis indicat, dono Dei iustificari hominem per adiutorium spiritus: Prophetae autem, quia id quod praedixerunt, Christi implevit adventus. Nam hinc sequitur et adiungit, dicens, Iustitia autem Dei per fidem Iesu Christi, hoc est, per fidem qua creditur in Christum. Sicut autem ista fides Christi dicta est non qua credit Christus: sic et illa iustitia Dei non qua iustus est Deus. Utrumque enim nostrum est; sed ideo Dei et Christi dicitur quod eius nobis largitate donatur. Iustitia ergo Dei4 sine lege, non sine lege manifestata est. Quomodo enim per legem testificata, si sine lege manifestata? Sed iustitia Dei sine lege est, quam Deus per spiritum gratiae credenti confert sine adiutorio legis, hoc est, non adiuto a lege5. Quandoquidem per legem ostendit homini infirmitatem suam, ut ad eius misericordiam per fidem confugiens sanaretur6. De sapientia quippe eius dictum est quod legem et misericordiam in lingua portet7: legem scilicet, qua reos faciat superbos; misericordiam vero, qua iustificet humiliatos. Iustitia ergo Dei per fidem Iesu Christi in omnes qui credunt: non enim est distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, non gloria sua. Quid enim habent quod non acceperunt? Si autem acceperunt, quid gloriantur, quasi non acceperint8? Egent itaque gloria Dei, et vide quid sequatur: Iustificati gratis per gratiam ipsius9. Non itaque iustificati per legem, non iustificati per propriam voluntatem: sed iustificati gratis per gratiam ipsius; non quod sine voluntate nostra fiat, sed voluntas nostra ostenditur infirma per legem, ut sanet gratia voluntatem, et sanata voluntas impleat legem, non constituta sub lege, nec indigens lege.