On the Spirit and the Letter; An Epistle to Marcellinus
Augustine of Hippo (354–430)
De Spiritu et Littera
First published 412
Written for Marcellinus around 412, this treatise examines the relation of divine law, human freedom and grace, with particular attention to the Apostle Paul’s words that the letter kills but the Spirit gives life.
Caput I: Occasio scribendi huius libri. Aliquid posse fieri, tametsi factum sit numquam.
Caput II: Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus.
Caput III: Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni.
Caput IV: Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens.
Caput V: Quid hic tractandum.
Caput VI: Abundantia delicti per legem.
Caput VII: Bona opera ex quo fonte manent.
Caput VIII: Observatio legis, Iudaeorum gloriatio qualis. Timor poenae. Circumcisio cordis. Pelagiani in quo Deum nostrae iustificationis auctorem agnoscunt.
Caput IX: Iustitia Dei manifestata per Legem et Prophetas.
Caput X: Quomodo iusto non posita est lex.
Caput XI: Pietatem esse sapientiam. Iustitia Dei dicta quam Deus facit.
Caput XII: Cognitio Dei per creaturas. Lex sine gratia.
Caput XIII: Lex operum et lex fidei.
Caput XIV: Decalogus quoque occidit nisi adsit gratia.
Caput XV: Gratia in Vetere Testamento latens, in Novo revelatur.
Caput XVI: Spiritus sanctus cur dictus sit digitus Dei.
Caput XVII: Legis Mosaicae et novae comparatio.
Caput XVIII: Vetus lex mortem, nova iustitiam ministrat.
Caput XIX: Fides christiana de adiutorio gratiae. Prophetia Ieremiae de Novo Testamento. Lex. Gratia.
Caput XX: Lex vetus. Lex nova.
Caput XXI: Lex scripta in cordibus.
Caput XXII: Merces aeterna.
Caput XXIII: Reformatio quae nunc agitur collata cum perfectione futurae vitae.
Caput XXIV: Aeterna merces Novi Testamenti propria praedicta per prophetam. Quomodo omnium erit illa merces. Apostolus vehemens defensor gratiae. Lex scripta in cordibus et merces aeternae contemplationis pertinet ad Testamentum Novum. Minores et maiores in beatis quinam.
Caput XXV: Distantia Veteris et Novi Testamenti.
Caput XXVI: Quaestio in locum Apostoli de Gentibus quae naturaliter facere legem, emaque habere scriptam in cordibus dicuntur.
-
Videndum est autem quomodo dicat Apostolus, Cum enim Gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis: ne videatur non esse certa distantia Novi Testamenti, quod leges suas Dominus in cordibus populi sui se scripturum esse promisit, quandoquidem hoc Gentes naturaliter habeant. Pertractanda igitur haec quaestio, quae non mediocris exorta est. Dicet enim aliquis, Si Deus hinc discernit a Vetere Testamento Novum, quod in Vetere legem suam scripsit in tabulis, in Novo autem scripsit in cordibus: fideles Novi Testamenti unde discernuntur a Gentibus, quae habent opus legis scriptum in cordibus suis, quo naturaliter quae legis sunt faciunt; quasi iam illo populo vetere potiores, qui legem accepit in tabulis, et novo populo priores, cui hoc praestatur per Testamentum Novum, quod his natura iam praestitit?
-
An forte eas gentes commemoravit Apostolus, scriptam in cordibus habere legem, quae ad Novum pertinent Testamentum? Ad hoc enim unde venerit, intuendum est. Primo Evangelium commendans, ait: Virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum est Graeco. Iustitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem, sicut scriptum est, Iustus autem ex fide vivit. Deinde loquitur de illis impiis, quibus propter superbiam nec cognitio Dei profuit, quia non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Inde transit ad eos qui iudicant et agunt talia, qualia condemnant, nimirum propter Iudaeos, qui de lege Dei gloriabantur; quamvis adhuc eos nominatim non exprimat, et ideo dicit1: Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci: gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Iudaeo primum et Graeco. Non est enim personarum acceptio apud Deum. Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege et peribunt; et quicumque in lege peccaverunt, per legem iudicabuntur. Non enim auditores legis iusti sunt apud Deum, sed factores legis iustificabuntur. His verbis hoc unde agitur subiungit, et dicit, Cum Gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt: et cetera quae iam supra commemoravi. Proinde non videtur alios hic significasse sub nomine Gentium, quam eos quos nomine Graeci supra significabat, cum diceret, iudaeo primum et Graeco. Porro si Evangelium virtus Dei est in salutem omni credenti, iudaeo primum et Graeco; et ira et indignatio et tribulatio et angustia in omnes animam hominis operantis malum, iudaei primum et Graeci; gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, iudaeo primum et Graeco2; iste autem Graecus nomine Gentium significatus est naturaliter quae legis sunt facientium, et quae scriptum habent opus legis in cordibus suis: profecto ad Evangelium pertinent Gentes, quibus lex in cordibus scripta est; eis quippe credentibus virtus Dei est in salutem. Quibus autem Gentibus bene operantibus gloriam et honorem pacemque promitteret, extra Evangelii gratiam constitutis? Quia enim personarum acceptio non est apud Deum, et non auditores legis, sed factores iustificantur; ideo sive iudaeus sive Graecus, hoc est, quilibet ex Gentibus crediderit, salutem in Evangelio pariter habebit. Non enim est distinctio, sicut postea dicit. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei; iustificati gratis per gratiam ipsius3. Unde autem factorem legis Graecum iustificari diceret, sine gratia Salvatoris?
-
Neque enim contra se ipsum diceret, quod ait, factores legis iustificabuntur; tamquam per opera, non per gratiam iustificentur: cum dicat gratis iustificari hominem per fidem sine operibus legis4, nihil aliud volens5 intelligi in eo quod dicit, gratis, nisi quia iustificationem opera non praecedunt. Aperte quippe alibi dicit, Si gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia6. Sed sic intelligendum est, factores legis iustificabuntur, ut sciamus eos aliter non esse factores legis, nisi iustificentur: ut non iustificatio factoribus accedat, sed ut factores iustificatio praecedat. Quid est enim aliud, iustificati, quam iusti facti, ab illo scilicet qui iustificat impium7, ut ex impio fiat iustus? Si enim ita loqueremur, ut diceremus, Homines liberabuntur; hoc utique intelligeretur, eis qui iam homines essent accedere liberationem: si autem diceremus, Homines creabuntur; non utique intelligeretur eos creari qui erant8, sed ipsa creatione homines fieri. Ita si dictum esset, Factores legis honorabuntur; non recte acciperemus nisi honorem illis qui iam essent factores legis accedere: cum vero dictum est, factores legis iustificabuntur; quid aliud dictum est quam, iusti iustificabuntur? factores enim legis utique iusti sunt. Ac per hoc tantumdem est ac si diceretur, Factores legis creabuntur, non qui erant9, sed ut sint: ut sic intelligerent etiam Iudaei legis auditores, indigere se gratia iustificatoris10, ut possint esse factores. Aut certe ita dictum est, iustificabuntur, ac si diceretur, iusti habebuntur, iusti deputabuntur, sicut dictum est de quodam, Ille autem volens se iustificare11; id est, ut iustus haberetur et deputaretur. Unde aliter dicimus, Deus sanctificat sanctos suos: aliter autem, Sanctificetur nomen tuum12. Nam13 illud ideo, quia ipse illos facit esse sanctos, qui non erant sancti: hoc autem ideo, ut quod semper apud se sanctum est, sanctum etiam ab hominibus habeatur, id est, sancte timeatur.
-
Si ergo14 Gentes commemorans, naturaliter quae legis sunt facientes, et scriptum habentes opus legis in cordibus, illos intelligi voluit qui credunt in Christum; quia non sicut Iudaei praemissa sibi lege veniunt ad fidem: non est cur eos conemur discernere ab iis quibus Dominus per Prophetam promittens Testamentum Novum, dixit leges suas se scripturum in cordibus eorum; quia et ipsi per insertionem, quam oleastro praestitam dicit, ad eamdem oleam, hoc est, ad eumdem Dei populum pertinent15: potiusque concordat prophetico etiam hoc apostolicum testimonium: ut hoc sit pertinere ad Testamentum Novum, legem Dei habere non in tabulis, sed in cordibus scriptam; hoc est, in intimo affectu iustitiam legis amplecti, ubi fides per dilectionem operatur16. Quia ex fide iustificat gentes Deus; quod Scriptura praevidens, praenuntiavit Abrahae, dicens, In semine tuo benedicentur omnes gentes: ut per hanc promissionis gratiam olivae insereretur oleaster, et fierent fideles Gentes filii Abrahae in semine Abrahae, quod est Christus17; sectantes eius fidem, qui non accepta in tabulis lege, nondumque habens ipsam circumcisionem, credidit Deo, et deputatum est illi ad iustitiam18. Ac sic tale erit hoc quod de eiusmodi Gentibus dixit Apostolus, quod opus legis scriptum habeant in cordibus suis19: quale est illud ad Corinthios, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus20. Ita enim fiunt de domo Israel, cum praeputium eorum in circumcisionem deputatur, eo quod iustitiam legis non praecisione carnis ostendunt, sed cordis caritate custodiunt: quoniam si praeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius, inquit, in circumcisionem deputabitur21? Et propterea in domo veri Israel, in quo dolus non est22, participes sunt Testamenti Novi, quia dat Deus leges in mentem ipsorum, et in cordibus eorum scribit eas digito suo, Spiritu sancto, quo ibi diffunditur caritas23, quae legis est plenitudo24.