De Fide ad Petrum
Fulgentius of Ruspe (468–533)
First published 1861
De Fide ad Petrum (also known as De Regula Verae Fidei) by St. Fulgentius of Ruspe (Fulgentius Ruspensis), a concise and precise manual of the Catholic faith originally written for a lay pilgrim journeying to Jerusalem
Prologus
Caput I
Caput II: Humanitas Christi
Caput III: Unde naturae creatae proficiant et deficiant
Caput IV: Seu Regula Prima. Natura divina
Caput V: Seu Reg. II. Unus Deus
Caput VI: Seu Reg. III. Deus aeternus
Caput VII: Seu Reg. IV. Deus incommutabilis
Caput VIII: Seu Reg. V. Deus omnium creator
Caput IX: Seu Reg. VI. Trinitas in unitate
Caput X: Seu Reg. VII. Distinctio personarum
Caput XI: Seu Reg. VIII. Spiritus sanctus
Caput XII: Seu Reg. IX. Trinitas nullis terminis circumscripta
Caput XIII: Seu Reg. X. Persona Filii
Caput XIV: Seu Reg. XI. Humanitas Christi
Caput XV: Seu Reg. XII. Divinitas Christi
Caput XVI: Seu Reg. XIII. De duabus in Christo naturis
Caput XVII: Seu Reg. XIV. Unitas personae in Christo
Caput XVIII: Seu Reg. XV. Verbi et carnis unio
Caput XIX: Seu Reg. XVI. Sacrificia. Sacrificium panis et vini
Caput XX: Seu Reg. XVII. Humanitas Christi
Caput XXI: Seu Reg. XVIII. Natura nihil non bonum
Caput XXII: Seu Reg. XIX. Nulla creatura est eadem cum Deo
Caput XXIII: Seu Reg. XX. Angeli facti stabiles
Caput XXIV: Seu Reg. XXI. Creaturae rationales
Caput XXV: Seu Reg. XXII. Libera voluntas Adae
Caput XXVI: Seu Reg. XXIII. Peccatum originale
Caput XXVII: Seu Reg. XXIV. Non baptizatorum poena quae
Caput XXVIII: Seu Reg. XXV. Iudicium
Caput XXIX: Seu Reg. XXVI. Resurrectio carnis
Caput XXX: Seu Reg. XXVII. Fides et baptismus
Caput XXXI: Seu Reg. XXVIII. Gratia
Caput XXXII: Seu Reg. XXIX. Nihil agi sine gratia
Caput XXXIII: Seu Reg. XXX. Deum nihil latere
Caput XXXIV: Seu Reg. XXXI. Praedestinatio
Caput XXXV: Seu Reg. XXXII. Beati ex praedestinatione
Caput XXXVI: Seu Reg. XXXIII. Baptismus
Caput XXXVII: Seu Reg. XXXIV. Extra Ecclesiam salus nulla
Caput XXXVIII: Seu Reg. XXXV. Damnandi
Caput XXXIX: Seu Reg. XXXVI. Haeretici
Caput XL: Seu Reg. XXXVII. Christiani male viventes
Caput XLI: Seu Reg. XXXVIII. Sine peccatis neminem vivere
Caput XLII: Seu Reg. XXXIX. Cibus et potus. Coniugium. Secundae nuptiae licitae
Caput XLIII: Seu Reg. XL. Malos misceri bonis in Ecclesia
Caput XLIV: Persistendum in fide
Caput XLV
ADMONITIO
De subsequente capite XLV.
Caput subsequens non vere a Fulgentio prodiisse, sed a quovis alio auctore incerto, huic operi completo subiunctum, nemo est qui inficietur, si totum perlegens Fulgentii librum, ad postrema capitis ultimi verba vel mediocriter attenderit. Propositis enim 40 capitulis, seu potius regulis verae fidei, angustia temporis et festinatione portitoris cogi se dicit plura silentio praetermittere quae fuerant alias inserenda. Unde nec verisimile est eum (addita insuper manifesta totius operis clausula) capite isto longiori, et ad rem nihil, aut poena nihil conferente, auxisse opus iam completum, aut breviori sermone repetiisse regulas seipsis satis contractas. Accedit illud quod, etsi haec parum conaucerent hocce caput Fulgentio tribueremus, manuscripti omnes per nos visi, Vaticani quatuor, Anglicani duo, nec non Corbeiensis unus pervetustus et charactere ipso annos praeferens mille aut amplius, hoc est ipso ferme Fulgentii aut proxime sequenti saeculo exaratus, haec omnia quae in isto capite leguntur omittunt, habetque postremus ille in fine post haec verba, Hoc quoque illi Deus revelabit, Amen, eadem omnino manu, Fulgentii episcopi sanctae Ecclesiae catholicae Ruspensis De Regula verae fidei liber explicit. Verum quia religio fuit quidquam hic ante editis minus excudere, visum est totum hoc caput huic operi per modum appendicis singularis subnectere.
1. Vere firmum fidei est fundamentum, principaliter credere Patrem et Filium et Spiritum sanctum, unum esse naturaliter Deum: ita ut de natura Patris vere natum unigenitum Filium, et simul de Patre et Filio vere atque naturaliter procedentem credamus Spiritum sanctum: ipsamque sanctam Trinitatem esse unum solum, verum, aeternum, atque incommutabilem Deum. Credere etiam congruit ad salutem, unam ex Trinitate personam, id est Unigenitum Deum, pro nostra salute solum hominem factum; eumdemque unum esse Deum verum, et hominem verum, secundum divinitatem unam naturam habentem cum Patre et Spiritu sancto; secundum humanitatem vero, animam Christi rationalem eiusdem naturae esse cuius sunt animae omnium hominum, et carnem Christi illius esse naturae cuius est universorum qui de primo homine originem ducunt. Ergo nec animam Christi nec carnem unius cum divinitate eiusdemque esse naturae, quia secundum humanitatem vere ipse creatus est; sed sicut divinitati eius cum Patre et Spiritu sancto est divina natura communis, sic animae eius et corpori naturalis est communio cum animabus et corporibus nostris. Qui divinitate sua carnem atque animam credentium in se, et a peccati dominio, et ab aeternae mortis supplicio gratis eripuit, auferendo peccatum.
2. Hac enim credulitate munitus, non oblivisceris divinam misericordiam die noctuque supplicare, obsecrans beatam spem omnium credentium in se, qui est Christus Dominus, ut huius fidei veritatem firmiter teneas inviolatamque custodias: quia Spiritus sanctus fidelibus se deprecantibus copiosum subministrat adiutorium, sicut propheta dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate Voluntatem timentium se faciet, et preces eorum exaudiet, et salvos faciet eos. Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet (Psal. CXLIV, 18, 19, 20). Et iterum ipsi Deo invocantibus dicitur: Ecce omnes qui se elongant a te peribunt: perdidisti omnes qui fornicantur abs te (Psal. LXXII, 27). De se autem ait: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino spem meam (Ibid., 28).
3. Adhaere igitur Deo, fili carissime, et in ipso spem tuam toto corde, fide et caritate constitue. In militia saeculi exhibe regi terreno fidele servitium, quia hoc diligit Deus, hoc mandat Apostolus. In causa vero fidei, qua Christus nos redemit in sanguine suo, omnis de corde nostro timor abscedat. Illi animas nostras debemus cuius sanguine redempti sumus. Illum debemus prae omnibus diligere quem novimus nostrarum animarum clementissimum Redemptorem. Illius debemus timere prae omnibus aeternam et veram potestatem, quem venturum speramus aequissimum iudicem. Illius debemus promissa toto affectu cordis appetere, qui potest animae et corpori donare vitam aeternam. Illius debemus timere iracundiam, qui potest animam et corpus mittere in gehennam: in cuius iudicio sine acceptione personarum, sine ambitu potestatum, aequaliter iudicabuntur domini et servi, reges et milites, divites et pauperes, humiles et sublimes; ubi servus quisquis hic fidem Dei in veritate tenuerit, regno potietur aeterno, dominus autem infidelis sempiterno exuretur incendio; ubi servorum dominorumque fidelium nec vita terminabitur, nec laetitia finietur, infidelium vero sive servorum sive dominorum, secundum sermonis prophetici veritatem, Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur (Isai. LXVI, 24). Ibunt enim iniqui in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius.
4. Attendamus autem quos illuc Salvator ituros esse praedixerit, nempe illos quibus dicturus est: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere; nudus fui, et non vestistis me; hospes, et non suscepistis me; infirmus et in carcere, et non venistis ad me (Matth. XXV, 42). Quod si in ignem aeternum digne mittetur qui Christo in suis minimis esurienti panem non dederit, quid passurus est qui ipsum panem qui de coelo descendit, sibi per infidelitatis vitium adimit? Et si in flammis perennibus exuretur qui Christo in suis minimis sitienti calicem aquae frigidae non tribuit, quid ille patietur qui renatus ex aqua et Spiritu sancto sanctum baptisma in se iterare permittit, quod ad salutem semel et ad sacramentum sanctae regenerationis accepit? Et si illum credimus perennibus subdendum esse tormentis qui Christum in suis minimis peregrinum hospitio negligit caritate suscipere, quid passurum se putaverit qui Dominum Christum de domo sui cordis excludens, et diabolum in se caeca prorsus infidelitate recipiens, de sancta Ecclesia, quae est columna et firmamentum veritatis (I Tim. III, 15) haeretica circumventus falsitate discesserit? Et si ille qui infirmos atque in carcere positos famulos Christi non visitat igni deputatur sempiterno, quid illis retribuendum dicemus qui Dei famulos, in quibus solam persequuntur fidei veritatem, aut squalore carcerum, aut exsiliorum deportatione violenter affligunt? Sed in his omnibus licet infideles saeviant, Deus tamen suis auxilium subministrat. Et dum inimici fidei aut callida quemque seductione aut violenta compulsione cupiunt depravare, Christus, qui est virtus et sapientia Dei, virtutem tribuit ut mortiferae suasionis promissa despiciant, et terroribus humanis robore divini timoris obsistant: tantum est ut voluntas non avertatur a Deo, et fidei praemio potiatur. Ipsa est enim cui aut pro infidelitate infligitur aeterna poena, aut servatae fidei merces erit sempiterna laetitia.