Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J.

Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J. (1597–1675)

Vindiciae Bellarminianae in quatuor controversiarum tomos

Vitus Erbermann’s defense of Robert Bellarmine’s De Verbo Dei against William Ames and Johann Gerhard, organized by the four books of the first general controversy.


Vindiciae I: Pro libro primo De Verbo Dei

Vindiciae II: Pro libro secundo De Verbo Dei

Vindiciae III: Pro libro tertio De Verbo Dei

Ad caput II.

Ad caput III.

Ad caput IV.

Ad caput V.

Ad caput VIII.

Ad caput IX.

Ad caput X.

§I.: Utrum fides nostra (Calvinistica) an pontificia certiore nitatur fundamento?

§II.: Nonnulla quae ex lib. III. Bellarmini carpit Ioannes Gerhardus.

Gerhardus gravissimam illam quaestionem, de iudice controversiarum, fuse a Bellarmino lib. III. pertractatam obiter et ieiune tangit; tres vero alias quaestiones ex eodem libro movet. Prima, et ordine apud Gerhardum nona, est: «An Scripturae S. interpretatio ex ipsa S. Scriptura peti possit ac debeat?» Producit Bellarminum cap. 9. §. 1. dicentem: Scriptura varios sensus recipit, nec potest dicere, quis sit verus. Et postea: Scriptura seipsam interpretari non potest. Huic asserto opponit Gerhardus locum ex cap. 3. §. Sed quamquam, ubi dicitur: Eum sensum, qui ex verbis Scripturae immediate colligitur, certum est esse sensum Spiritus S. «Si ille sensus, inquit Gerhardus, qui ex verbis Scripturae immediate colligitur, est sensus Spiritus S.; ergo sensus Spiritus S. sive Scripturae sensus ex verbis Scripturae colligi potest». Sed, quaeso, quaenam hic contradictio? numquid optime cohaeret, ut Scripturae sensus in nonnullis sit apertus, certusque, adeoque ab omnibus admissus (E. G. Abraham duos filios habuit Gallat. Iv.), alibi in plurimis sit valde controversus, et difficilis sive ex natura sua, sive ob voluntarias lectorum tenebras? (uti supra vidimus ex Actor. XIX.) De obviis et planis locis loquitur Bellarm. in cap. 3. de difficilibus et controversis in cap. 9.

Th. 17. adducit ex lib. i. de Euchar. cap. 9. verba Bellarmini, quibus demonstrare voluit, quod verba institutionis Eucharisticae proprie, non figurate accipi debeant. Hinc infert Gerhardus: «Idem de reliquis articulis fidei dici potest, ac debet; est enim eadem ratio etiam reliquorum. Proinde in omnibus ac singulis fidei articulis retinendus sensus litteralis, qui est a Spiritu S. intentus». Sit ita, quis hoc negat? Addit: «Et per consequens ex litterali Scripturae sensu colligi potest et debet, quae de singulis fidei articulis sit Spiritus S. sententia». Transeat et hoc de verbis, vel omnium consensu apertis, vel iuxta sensum et interpretationem publicam Ecclesiae.

Th. 19. ex lib. Iv. cap. 4. e verbis istis Bellarmini: Nota duo esse in Scriptura, voces scriptas, et sensum eis inclusum; voces sunt quasi vagina; sensus est ipse gladius Spiritus. Infert Gerhardus: «Ergo si in Scriptura non solum sunt voces scriptae, sed etiam sensus eis inclusus, utique sensus ille ex Scriptura erui potest et debet». Concedo sequelam de Pastoribus et Doctoribus legitimis, quibus a Deo id muneris commissum; nego de verbi Lutherani et Calvinistici ministris, qui illa satis aperta verba: et alia similia impie ad suorum phantasmatum idola detorquent. Idem dicendum ad th. 20.

Th. 21. proponit quaestionem decimam: «An ex solo sensu litterali firma et efficacia argumenta ducantur»? Fingit hic Gerhardus magnam inter Doctores Catholicos dissensionem, et Bellarminum constanter cum Lutheranis docere affirmativam. Sed revera non est (immo vix esse potest) dissensio, si quod res est, bene exponatur, nempe: ordinarie loquendo ex sensu tantum litterali petenda esse argumenta firma, quia saepe non constat de sensu mystico a Spiritu S. intento; si tamen (ut subinde fit) de hoc constet, aeque firma ex eo, ac litterali sensu peti poterunt argumenta. Nec plus hic mysterii.

Th. 28. proponit quaestionem undecimam: «An in fidei articulis etiam consequentiae ex S. Scriptura deductae sint admittendae»? Nulla est hic quoad rem ipsam difficultas, aut articulus controversus nos inter et Lutheranos. Fatentur omnes Catholici, esse ad minimum probabile, quamvis conclusionem evidenter ex praemissis fidei deductam esse saltem obiective de fide. Unde cum Pintus, Gonterius, et Henrici, a Gerhardo citati videntur oppositum sentire, sine dubio non loquuntur de conclusionibus, quae vere evidenter ex veris fidei praemissis deducuntur; sed loquuntur ad hominem contra heterodoxos, qui cum purum putum verbum Dei scriptum identidem iactent, tamen cum ad rem ventum est, sexcenties eventus docuit, eos quoties contra Catholicos argutantur, semper vel in praemissa alterutra aut utraque flagitiose, iuxta suam phantasiam S. Scripturae verba torquere, vel saltem pessime ex principiis in aliquo sensu veris discurrere. Idem Scripturae verbis faciunt Lutherani praecones omnes, quod in Bellarmino sexcenties facit Gerhardus in praesenti opere quod excutimus; grandis ideo aut ruditatis aut imposturae reus.

Vindiciae IV: Pro libro quarto De Verbo Dei

↑ Top of work