Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J.

Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J. (1597–1675)

Vindiciae Bellarminianae in quatuor controversiarum tomos

Vitus Erbermann’s defense of Robert Bellarmine’s De Verbo Dei against William Ames and Johann Gerhard, organized by the four books of the first general controversy.


Vindiciae I: Pro libro primo De Verbo Dei

Vindiciae II: Pro libro secundo De Verbo Dei

Vindiciae III: Pro libro tertio De Verbo Dei

Ad caput II.

Ad caput III.

Ad caput IV.

Ad caput V.

Argumenta ex Nov. Test. desumpta, quibus Bellarminus, visibilem controversiarum iudicem adstruit, et quae Amesius inani conatu enervare conatur, strictim sunt sequentia: 1. Matth. XVI. vers. 19. Tibi dabo claves regni etc. Per «claves» non solum intelligitur potestas solvendi a peccatis, sed etiam ab omnibus aliis impedimentis, quae nisi tollantur, non potest intrari in regnum caelorum, siquidem promissio generalis est, etc. Excipit Amesius 1. «Nihil hic dici de Concilio Episcoporum». Expresse, esto! implicite, negatur. Quidni enim sub Pastore Pastorum etiam intelligantur Episcopi tamquam eius assessores et consiliarii? 2. «Nihil agitur de singulari aliquo successore Petri, aut summo Pastore ordinario.» Sed quomodo hoc probat? Nos facile monstramus oppositum illo solemni argumento, quod hactenus contra Helmstadienses stetit inconcussum: Quicumque fidelis, et prudens propter gregem perpetuo conservandum pollicetur pastorem unum, visibilem, ordinarium: is etiam instituit pastorem perpetuum; at Christus illis verbis Matth. XVI. vers. 19. Tibi dabo claves etc. Luc. XXII. vers. 32. Confirma fratres tuos, etc. Ioann. XXI. vers. 17. Pasce oves meas: propter ovile suum visibile usque ad consummationem saeculi conservandum, instituit Pastorem unum visibilem, ordinarium. Ergo etiam perpetuum. 3. ait: «nil hic proprie dici de Scripturis, sed de peccatis, ut explicatur Matth. XXVIII. 18.19. Ioann. xx. 21.22.» Resp. Haec est pura puta principii petitio. In his duobus locis loquitur Christus omnibus Apostolis, ac per eos omnibus sacerdotibus; in primo, soli Petro. 4. ait: «Si per» quidquid solveris, intelligatur interpretatio Scripturae, tum etiam per, quidquid ligaveris, necessario etiam debet intelligi Scripturae obscuratio, ita ut haec etiam ad officium Petri spectaret. Resp. Esto! nihil equidem in eo consequente absurdi est, si recte intelligatur; nempe, ligatos eos omnes mansuros ignorantiae tenebris, qui Petri munus non agnoscunt aut spernunt. Itaque sicut sol nocte abscessu suo obscurat aerem ex se tenebrosum, ita qui Sedi Petri non adhaerent, aeternis tenebris capti tenebuntur.

2. Probat Bellarm. ex Matth. XVIII. vers. 17. haeretici (uti et alii graviter peccantes) si moniti non se emendaverint, sunt ad Ecclesiam, id est, Pastores, deferendi. Hos autem qui non audit, debet esse ut ethnicus et publicanus; et consequenter Pastorum debet esse ultimum iudicium etc. Nimis falsum est petitque denuo principium,cum ait Amesius: «Per Ecclesiam ibi non intelligi Pontificem Rom. cum concilio». Cur vero non? hi enim repraesentant Ecclesiam; immo et supremus Pastor solus; sicut totus homo dicitur ratiocinari, et loqui per caput suum. Et omnis delatio haereticorum et damnatio auctoritativa debet tandem niti potestate infallibili Scripturas interpretandi. Ut enim recte quoad hoc dixit G. Calixtus: «Si sit errori obnoxia sententia, nil refert a quo ea procedat.»

3. Prob. ex Matth. XXIII. v. 2. 3. Si illi audiendi sunt, qui sedent super cathedram Moysis, quanto magis audiendi sunt qui sedent in Cathedra Petri, immo Christi? Obiicit Amesius 1: «Dicent igitur Pontifici Scribas et Pharisaeos habuisse infallibilem potestatem Scripturas interpretandi. Consulant Matt. XVI. vers. 12. et XXIII. vers.16. et seq.». Resp.: Omnino constanter dicimus, eos non errasse docentes ex Cathedra: universalissime enim loquitur Christus: «Quaecumque dixerint vobis in cathedra Mosis sedentes, servate et facite». Videatur S. Augustinus epist. 165. ubi dicit: «Etiam de malis Praepositis cautum nobis esse illa Salvatoris monitione»: Quae dicunt facite, quia ex Cathedra non nisi bona et salutaria dicunt». Ait 2: «Si ipsi Sacerdotes agniti fuissent iudices controversiarum, Pharisaeorum et Saducaeorum sectae inter Iudaeos non durassent». Resp.: Neg. sequelam, quam nec leviter quidem probare Amesio solemne est. Erant falsae illae et pravae persuasiones privatae, neque ex Cathedra unquam traditae. Quomodo enim Christus, saltem non minus ac alias improbitates obiecisset Matth, XXIII. et dixisset: Vae vobis Scribae et Pharisaei, qui falsam doctrinam ex cathedra Moysis spargitis! Quia potius oppositum haud obscure Christus insinuat, dum ait: Quaecumque dixerint vobis servate et facite: Et, dicunt enim (bene et bona ex cathedra scilicet), sed non faciunt. Ubi manifeste Christus indicat, se reprehendere illos, quod non facerent secundum hoc quod publice docerent ex Cathedra. 3. ait Amesius: «Errarunt saltem in sententia, quam tulerunt adversus Christum, quamvis sint inter Pontificios, qui contrariam blasphemiam defendant». Respondeo: Hoc postremum est Calvinistica calumnia. Nominetur vel unus scriptor probatus. Prius est verum, sed nihil ad rem facit. Nam privilegium illud ἀναμαρτησίας in cathedra Mosis non nisi usque ad Christum durare debebat. Unde ipso Christo iam exhibito, tamquam unico, vero summo Sacerdote totius generis humani, cessavit illa infallibilis assistentia Spiritus sancti, et quidem paulatim, ut bene observat Becanus in Manual. lib. I. cap. 5. num. 47. et seqq. Quod addit deinceps Amesius, non esse notatu dignum, quod cum S. Cypriano Bellarm. dixerat esse notatu dignum, nempe: «Dominum Iesum et Apostolos, numquam in tota S. Scriptura reprehendere Pontifices et Sacerdotes Iudaeorum, nominando eos Pontifices et Sacerdotes, sed solum sub nomine Scribarum et Pharisaeorum, ne videretur reprehendere Cathedram et Sacerdotium, et ut intelligamus, semper deberi honorem Sacerdotio, etsi forte persona sit minus bona etc.», arguit, inquam, hoc Amesii et libidinem contradicendi, et arrogantiam, qua S. martyri Cypriano suum prefert iudicium, ob rationes nullius momenti. Nam 1. esto, Prophetae Vet. Testam. id non observarint, numquid ideo non maioris faciendum Christi et Apostolorum exemplum, contra quod ex universo Novo Testam. nullam instantiam proferre potest? 2. Cuiuscumque fuerint perfectionis et honoris nomina Scribae et Pharisaei, nullam hi ut tales habuere auctoritatem et iurisdictionem, qualem habebant in cathedra Moysis sedentes; sicut theologi et religiosi hodie, quantumcumque sapientes et sancti, licet ingenti essent numero, non pollerent ideo auctoritate irrefragabili, qualem in exponendis Scripturis Doctor maximus, sanctus Hieronymus, in S. Damaso Papa venerabatur. 3. Sacerdotes maxima ex parte fuisse Pharisaeos dicit, sed non probat Amesius, et quamvis (ad Calendas graecas) id probaret, nil inde conficeret.

4. Prob. Ioan. ult. vers. 17. dixit Iesus Petro: Pasce oves meas, doctrina scilicet salutari, quae talis esse nequit, nisi sit infallibilis. Amesius ait hoc modo: «Omnes quorum officium est pascere oves, fore infallibiles iudices controversiarum». Respondeo: Neg., sed tantum eos quorum est pascere omnes Christi oves, nempe ipsos etiam ovium Pastores, qui et ipsi sunt oves Christi, ac proinde etiam Petri.

5. Prob. ex Luc. XXII. vers. 32. Rogavi ut non deficiat fides tua: «Igitur cuius fides non plane deficit in tentatione, is est infallibilis Scripturae interpres. Sic tot iudices controversiarum habebimus, quot sunt fideles perseverantes». Ita Amesius impostor, qui omisit subdole illa verba Christi a Bellarmino expresse posita: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Tot ergo sunt iudices controversiarum, quot sunt successores eius, cui verbis citatis, privilegium hoc indefectibilitatis pollicitus est Christus, iuxta interpretationem S. Bernardi, aliorumque sanctorum.

6. Prob. Actor. xv. vers. 28, quaestio gravis et controversa de fide, defertur ad concilium Hierosolymitanum, non ad privatum cuiusque spiritum; quaestionem autem solvunt Apostoli illis verbis: Visum est Spiritui sancto et nobis, etc. Quibus ostendunt sententiam concilii, cui praeest Petrus, sententiam esse Spiritus sancti. Nec evadit Amesius, contendendo: «Ab extraordinariis illis interpretibus ad ordinarios nullam esse consequentiam in iis, quae spectant ad certitudinem directionis». Nam non fuere illi in concilio congregati Apostoli, iudices extraordinarii; etsi praeter ordinariam assistentiam Spiritus sancti legitimis conciliis promissam, habuerint alia charismata Spiritus sancti extraordinaria.

7. Prob. Gal. II. vers. 1. 2. Paulus ascendit Hierosolymam, ut conferret Evangelium cum S. Petro, ne forte in vacuum curreret; unde SS. Hieron., August., Tertull., etc., diserte affirmant: Ecclesiam non fuisse credituram, nisi eius Evangelium a Petro confirmatum fuisset, hoc enim fuisset in vacuum currere. Non autem in vacuum cucurrisset, si nihilominus ei Ecclesia credidisset, etiamsi non ostendisset honorario illo congressu Apostolorum, «se consensum colere cum ceteris Apostolis», ut voluntarie fingit Amesius.

8. Prob. ex I. Corinth. XII. vers. 8 et seqq. habetur: Non omnibus fidelibus dari spiritum interpretandi Scripturas. Et ex II. Petr. I. vers. 20. Omnis prophetia Scripturae propria interpretatione non fit etc., ergo nullus homo privatus est infallibilis interpres veri sensus Scripturae. Falsum est, quod Amesius ait: «Agi iis locis tantum de interpretatione linguarum.» 2. «Non sequitur, inquit, Amesius, non datur donum interpretandi omnibus; ergo datur Rom. Pontifici». Resp.: Optime sequitur: Privatis membris Ecclesiae non datur; ergo capiti datur, unde participant ceteri omnes immunitatem ab errore pernicioso in fide. 3. ait, «in textu sequi»: Spiritus distribuit privatim singulis sicut vult; «non ergo», infert Amesius, «alligatur Cathedrae Romanae». Resp.: Etsi gratias gratis datas Spiritus distribuat singulis sicut vult, assistentiam tamen infallibiliter praestat Capiti in bonum totius corporis ecclesiastici, cui id pollicitus est.

9. Prob. ex I. Ioan. Iv. vers. 1. Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt: quoniam multi pseudoprophetae exierunt, etc. Ergo privatus singulorum spiritus non est iudex, cum de ipso potius adhuc iudicandum sit. Amesius more suo meram principii petitionem, et falsitates tamquam αὐτόπιστα obiicit, cum 1. ait: «Omnes fideles debere spiritus probare ex praecepto Apostoli», quod tamen hic unice aut saltem principaliter controvertitur. 2. AEque falsum est, tradi ibidem vers. 2. et 3. regulam generalem probandi omnes Spiritus. Sic enim nullus haereticus reprobandus esset, modo SS. Trinitatis et Incarnationis dogmata admittat; quod ipsum est Spiritus haeretici etc. 3. Illustre paradigma dat audacissimi verborum sacrorum non interpretis, sed perversoris, dum vult, Apostoli verba ista (Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex DEO sunt: quoniam multi pseudo-prophetae exierunt in mundum) «manifeste indicare, iudicium hoc a singulis pro semetipsis ferendum esse, et non a Pontifice cum eius concilio expectandum». Peccarunt proinde iuxta hunc Calvinistam fideles, qui controversiae de abrogatione legalium decisionem a S. Petro et concilio Actor. xv. expectarunt: peccarunt fideles omnes, qui a conciliis generalibus decreta, ut infallibilia secuti sunt: debebant enim singuli pro se ferre iudicium de quaestionibus gravissimis, quas haeresiarchae moverant. Numquid hac ratione Amesius, reipsa interpretationem Scripturae (quae hic cum probatione spirituum plane coincidit) cuiusvis arbitrio permittit? quod capitis initio conceptis verbis perquam praefacte et falso negaverat.

Ad caput VIII.

Ad caput IX.

Ad caput X.

Vindiciae IV: Pro libro quarto De Verbo Dei

↑ Top of work