Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J.

Vindiciae Bellarminianae: De Verbo Dei

Vitus Erbermann, S.J. (1597–1675)

Vindiciae Bellarminianae in quatuor controversiarum tomos

Vitus Erbermann’s defense of Robert Bellarmine’s De Verbo Dei against William Ames and Johann Gerhard, organized by the four books of the first general controversy.


Vindiciae I: Pro libro primo De Verbo Dei

Vindiciae II: Pro libro secundo De Verbo Dei

Vindiciae III: Pro libro tertio De Verbo Dei

Ad caput II.

Ad caput III.

Ad caput IV.

Ad caput V.

Ad caput VIII.

Ad caput IX.

Ad caput X.

§I.: Utrum fides nostra (Calvinistica) an pontificia certiore nitatur fundamento?

Quaestionem hanc movet Amesius, occasione accepta ex argumento 15. Bellarmini, pro cuius solutione sic aiebat: Sciendum est, propositionem fidei concludi tali syllogismo: Quidquid Deus revelavit in Scripturis, est verum; hoc autem revelavit in Scripturis; ergo hoc est verum. Ex propositionibus huius syllogismi prima certa est apud omnes; secunda etiam apud Catholicos est firmissima: nititur enim testimonio Ecclesiae, Concilii vel Pontificis, de quibus habemus in Scripturis apertas promissiones, quod errare non possint. Act. xv. vers. 28. Visum est Spiritui S. et nobis. Et Luc. XXII. vers. 32. Rogavi pro te, Petre, ut non deficiat fides tua. At apud haereticos nititur solis coniecturis, vel iudicio proprii spiritus. Ita Bellarminus. Ad quae Amesius ait: «Pontificii hominis fides (secundum hanc Bellarmini analysin) est huiusmodi». 1. Quidquid Deus revelavit in Scripturis, illud est verum; «ubi traditiones omnes non scriptae in primo principio fidei excluduntur». Resp.: Non magis excluduntur traditiones per illud principium, quam reliqua tria Evangelia per hanc propositionem: Quidquid S. Ioannes in Evangelio scripsit, verum est. 2. Deus aperte revelavit in Scripturis, Ecclesiam, Concilium, Pontificem Roman. non posse errare Actor. xv. vers. 28. Luc. XXII. vers. 32. «ubi Ecclesiae propter Scripturam credendum esse docetur, non propter Ecclesiam Scripturae». Hoc effatum Amesii esse aperte falsum, patet cuivis, cum nec leviter fiat ullius Scripturae mentio etc. Pergit Amesius, et ait: «Nostra autem fides agnoscitur esse talis: Quidquid Deus in Scripturis revelavit, illud est verum. Sed Deus in Scripturis revelavit aperte, Christum esse mundi Redemptorem» (et in cena tantum esse eius corporis signum). «Nos igitur eadem fidei certitudine credimus Christum, et omnia quae credimus ut necessaria, quae Pontificii dicunt se credere principium ipsum credendorum, Ecclesiam scilicet, Concilium, Pontificem non posse errare. Illam enim fidem non reducit Bellarm. ad auctoritatem Ecclesiae, sed immediate ad Scripturam. Sic autem nos credimus omnia credenda. Nostra igitur fides ex Bellarmini ipsius confessione est certissima. Non negabit enim quisquam opinior sanae mentis quin aeque saltem aperta sint Scripturae testimonia de Christo, ac de Pontifice Romano? Neque ullam aliam coniecturam, aut spiritum privatum sequimur, cum Christum Redemptorem esse credimus immediate propter testimonium Scripturae, quam illos sequi necesse est, cum primum credunt Ecclesiam, Concilium, Pontificem non posse errare». Resp.: Scatent profecto hic omnia Amesii fraudibus et erroribus. Fallit enim aut fallitur. I. Dum putat, aut putare se simulat, Bellarminum resolvere fidem praecise et adaequate in auctoritatem Ecclesiae, ut in principium; et huic principio unice nos niti, quia continetur in SS. Scripturis. Hoc etenim si faceremus, fateor a circulo vitioso excusari nequiremus. Sed longe aliter rem se habere mox patebit. Il. Fucum facit imperitis, dum persuadere satagit in syllogismi sui minore: «Se credere omnia eadem certitudine, qua nos Catholici credimus ipsum credendorum principium». Nimis hoc falsum est. III. Ut facilius incautos deciperet, posuit exemplum de Christo Redemptore admissum non a Catholicis tantum, sed etiam a plerisque omnibus haereticis, qui quoquo modo nomine Christiano gloriantur. Quodsi eius loco ponatur articulus Sacramentariis proprius, mox subsumpti falsitas elucescit. IV. Nequiter etiam fallit, cum Ecclesiae visibilitatem, sub nomine Rom. Pontificis, cum revelatione de Christo in Scripturis facta comparando ait: «Non negabit quisquam sanae mentis quin aeque saltem aperta sint Scripturae testimonia de Christo» (et praesentia eius per figuram panis in Cena) «ac de Rom. Pontifice», Ecclesia Catholica. Sanae mentis profecto fuit, qui in verba illa psal. xxx. vers. 13. Qui videbant me, fores fugerunt, etc. sic scripsit: «Obscurius dixerunt Prophetae de Christo quam de Ecclesia; puto propterea, quia videbant spiritu, contra Ecclesiam homines facturos particulas, et de Christo non tantam litem habituros etc.». Praeterea nimis falsum est, quod ait Amesius: «Se et suos nullam aliam coniecturam aut Spiritum privatum sequi, cum Christum Redemptorem» (eiusque corporis tantum figuram in Cena) esse «credunt immediate propter Scripturas»; contrarium enim uno ore testantur omnes Christiani non Sacramentarii. V. AEque falsum est quod addit: «Necesse esse nos sequi Scripturam, cum primo credimus Ecclesiam, Concilium, Pontificem non posse errare», ut mox patebit. VI. Decumanus error omniumque fere haereticorum parens est ille, quem his verbis depraedicat: «Nostra fides nititur illo testimonio, quod numquam est falsum»: h. e. Fides sacramentaria nititur illo verborum velamine, quo hereticorum quilibet suae imaginationis idola convestit, ut quasi ad oculum monstratur in animadversione Antikedd. Musei §. 10. VII. Fraudulenter ait: «Fides Pontificiorum testimonio nititur Pontificis: quem in multis errare et falli posse ipsi fatentur». Prior pars huius asserti universaliter accepti falsissima est, ut constabit ex infra dicendis: posterior pars est ad decipiendum incautos composita. Papam ut. hominem privatum in plurimis errare et falli posse, fatemur: in iudicio ex Cathedra, pernegamus. VIII. Iterum sycophantur, cum ait: «Nostra (Calvinistica) fides illo testimonio nititur, quo primi fideles (hoc Thrasonismo quis haereticorum non gaudet?) qui primam Ecclesiam Christianam constituebant, adducebantur ad credendum, qui nullum Concilium, Pontificem, aut Ecclesiam, ut fidei suae rationem spectabant. Pontificii autem alio testimonio nituntur, quod illis (primis fidelibus) defuit». Offuciae sunt hae fallendis rudibus idoneae, quibus aperta mendacia velantur. Quis enim primorum fidelium ab Apostolis ad Christum conversus non nitebatur (tamquam fidem infallibiliter proponente) testimonio Ministri Ecclesiae Christianae, quemque talem esse non fieret ei evidenter credibile? Nemo, nemo unus; Loquor de lege ordinaria. Quod denique IX. ait: «Lucem aliquam huic suae considerationi adferri posse ex ista confessione Alexandri Pezantii in 2. 2 quaest. 1 art. 1 Disp. 3: Fides non resolvitur, tamquam in rationem formalem assentiendi, in auctoritatem Ecclesiae, seu Summi Pontificis, vel per se, vel una cum Concilio: quia fides Apostolorum, quae est eiusdem rationis cum nostra, non nitebatur tali auctoritate; ergo nec nostra». Hoc dictum Pezantii recte intellectum est verissimum, nec tantillum communi et vera resolutioni fidei divinae refragatur, quam iuvat hic breviter explicare, ad dissipandas Amesii nebulas, per seqq. assertiones. I. Principium actuum fidei non est aliud, quam ipsa ratio formalis credendi mysteria, nempe, prima veritas revelans. Unde II, sive dicatur fides esse discursiva, sive negetur (quod inter Theologos sub opinione pendet), semper verum est apud omnes Catholicos, quemvis assensum mysteriorum fidei Christianae, vel formaliter, vel virtualiter inniti, indispensabiliter, istis duobus principiis: Quidquid Deus revelavit (sive in Scriptura expressum sit, sive ore tantum traditum ad alios pervenerit), infallibiliter verum, et credendum est: et, hoc N. mysterium Deus revelavit. III. Cum revelatio vel locutio Dei sit varia, variisque innotescat; hinc in primis omnes ii, quibus immediate Deus locutus est (uti de Apostolis aiebat Pezantius, idemque de Prophetis etc.) nullis aliis adminiculis ac regulis opus habebant ad credendum, nisi illis ipsis indiciis, quibus evidenter iisdem fiebat credibile, Deum esse, qui loquitur. IV. Ceteri autem omnes deinceps, praeter motiva credibilitatis, indigemus aliquibus regulis infallibilibus, ne aberremus, tum in ipso numero contextu verbali credendorum, tum in ipso genuino verborum sensu. V. Regula eiusmodi alia est non viva, scilicet Verbum Dei, sive scriptum sive traditum; vel viva, et est Ecclesia loquens per caput suum Rom. Pontificem, sive hoc fiat in concilio generali, sive extra, dummodo ex Cathedra et cum debitis industriis fiat. Hinc VI. patet, non requiri necessario ad omnem fidei assensum etiam nunc, ut propositio fiat per infallibilem Ecclesiae auctoritatem. Nam ipsa infallibilis Ecclesiae auctoritas creditur fide divina, quae docet in Ecclesia esse talem auctoritatem. Sed ante assensum huius articuli non exigitur ipsa auctoritas infallibilis proposita fidelibus, tamquam motivum assensus; ergo non ad omnem assensum fidei opus est, propositione per infallibilem auctoritatem Ecclesiae. Confirmatur experientia, qua constat non modo Actor. II. et IV. S. Petrum, nulla facta mentione Ecclesiae et Praepositorum eius, multa millia ad fidem Christi perduxisse; sed etiam alios plures viso miraculo, aut aliis illustrioribus fidei motivis perspectis credidisse in Christum, et etiam sic martyrio vel aliter vita functos, antequam de Ecclesia et posterioribus Symboli articulis instruerentur. Hinc infertur ulterius VII. necessariam esse propositionem dogmatum fidei per infallibilem Ecclesiae auctoritatem tunc demum, quoties assensus fidei dependet per se ab auctoritate Ecclesiae, uti fit in dogmatibus quibus ante definitionem Ecclesiae inter Catholicos controversis, et sola Ecclesiae definitione communiter credibilibus, Catholice assensum praebemus; ut si iam definiretur immaculata B. Virginis Deiparae conceptio, aut sicut iam definitum est, quinque propositiones Iansenianas esse haereticas. Infertur VIII: ut nunc corpus doctrinae Catholicae universum discatur sine erroris periculo, consueta et ordinaria Dei providentia requiri talem propositionem dogmatum, quae coniuncta sit cum publica auctoritate Ecclesiae; quod patet vel exemplo sancti Augustini, cuius est tritum illud: «Ego autem Evangelio non crederem, nisi me Ecclesiae commoveret auctoritas». Patet denique IX. quomodo sine ullo circuli vitio fides Catholica nihilominus resolvi etiam possit aliqua ratione in Ecclesiae auctoritatem. Nam si quis petat a me: Unde scis, Christum esse mundi Redemptorem, eius corpus realiter et substantialiter esse sub speciebus panis etc.? (idemque est de omnibus articulis) respondeo, propter auctoritatem Dei in divinis litteris ita revelantem. Unde scis, has litteras esse divinas? Respondeo, quia Ecclesia a Spiritu S. edocta eas infallibili auctoritate proponit. Sed unde scis, eam infallibili praeditam auctoritate, ac veritatis magistram a Deo constitutam esse? Respondeo, me id credere propter auctoritatem Dei loquentis per eamdem Ecclesiam. At unde scis Deum per os Ecclesiae vere loqui? Respondeo, me id credere, quia volo, seu, quia voluntatis imperio flecto et captivo intellectum meum in obsequium hoc fidei obscurae (et hic iam mutatur motivi fidei genus transeundo ab intellectu ad voluntatem, non tamen ideo filum resolutionis abrumpitur). Unde vero tibi haec voluntas captivandi te, acceptandi hanc Ecclesiam ut regulam fidei vivam et organum Dei? Respondeo, quia perspicue video id adeo honestatis et prudentiae legibus congruere, ut manifesta sit temeritatis, impietatis ac insaniae, in re tanti momenti id non facere. Quod si demum instes: unde clare sciam, quod haec sit vera et infallibilis Dei Ecclesia? Respondeo, quia evidentissimum est huic Ecclesiae eas notas inesse, quae cetera Dei quaecumque organa reddidere hominibus credibilia, quaeque ad hoc iure desiderari queunt. Evidens enim est, hanc Romano Pontifici ut capiti visibili iunctam congregationem ab Apostolis plantatam esse, nemine in dubium id vocante. Evidens est, eam hucusque perstitisse cum perpetua Pastorum et Doctorum successione in unius Dei et Salvatoris professione. Evidens est, in ea semper floruisse plurimos sapientia, vitae innocentia, saeculi contemptu, miraculorum gloria, ac ipsa sanguinis profusione conspicuos viros. Evidens est, vetera Prophetarum vaticinia de splendore et amplitudine verae gentium Ecclesiae ei soli mirifice convenire. Evidens est, in ea summam esse doctrinae consensionem, nullas sectas; ac denique nullam in ea unquam factam esse doctrinae ad fidem pertinentis mutationem etc. Videantur plura huc pertinentia in Analysi P. Thomae Baconi disp. 3. per totam, ubi etiam circulum illum spiritus privati in Amesio etc., luculente revincit. Sed hoc relicto videamus

§II.: Nonnulla quae ex lib. III. Bellarmini carpit Ioannes Gerhardus.

Vindiciae IV: Pro libro quarto De Verbo Dei

↑ Top of work