Expositio super orationem Dominicam

Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.

Hec aduerbialis dictio sicut est nota diuersorum. Est enim nota ueritatis, nota imitationis, nota solius adiunctionis, nota causalis ypotetice. Nota ueritatis cum dicitur: beatus Petrus sicut iustus homo uixit. Imitationis ut cum dicitur: hypocrita uiuit sicut iustus homo. Solius adiunctionis ut cum dicitur: iste claudicat sicut ille quando uterque claudicat. Causalis ypotetice sicut in hoc loco: sicut et nos etc. quod est dicere

Dimitte nobis quia nos dimittimus aliis uel quomodo nos dimittimus aliis. Vnde dominus in euangelio: si dimiseritis, dimittetur uobis quod si non dimiseritis nec pater uester etc.¹. Ecce qua cautione nos astringit magister ueritatis, cuius auctoritas nos compellit non particulariter sed uniuersalem transgressionem ex toto corde dimittere debitoribus nostris. Vnde dictum est Petro: non dico tibi usque septies sed usque septuagies septies, hoc est septuaginta et septem uicibus².

Per istum numerum debemus uniuersam transgressionem intelligere. Numerus enim iste conficitur ex undenario et septenario. Septies enim undecim uel undecies septem septuaginta et septem faciunt. Vndenarius transgressionem significat quia uno transcendit denarium per quem decalogus intelligitur. Septenarius uero significat uniuersitatem quia complectitur uniuersum tempus sicut dona spiritus sancti dicuntur septem non quia tantum sunt septem sed quia per septem intelliguntur uniuersa dona spiritus sancti.

Quicumque ergo fratribus suis in se peccantibus septuagies septies hoc est uniuersam transgressionem dimittunt ex toto corde, secure possunt dicere: dimitte nobis debita nostra uel penitus relaxando uel saltem puniendo quamdiu sumus in uia ne post mortem puniamur uel in igne purgatorio uel in flamma gehennali. Tripliciter enim flagellat deus hominem: flagellat uirga, flagellat baculo, flagellat malleo, uirga filium, baculo seruum, malleo inimicum. Virga est molestia corporalis, baculus purgatorius ignis, malleus flamma gehennalis.

Nota quinque sunt cause pro quibus flagellamur in hac uita: uel ad augenda merita sicut Iob et Thobias flagellati sunt, uel ad custodiam uirtutum sicut Paulus, uel ad corrigenda peccata sicut Maria soror Moysi et Aaron, uel ad gloriam dei saluantis sicut cecus natus et Lazarus cuius infirmitas non fuit ad mortem, uel ad inchoationem eterne dampnationis sicut Herodes et Antiochus et plerique qui inter flagella presentis uite deteriores fiunt quorum supplicium hic incipit et in eternum perseuerat.

Sed attende: debitores nostri dicuntur qui aliquam nobis debent pecuniam uel aliquam nobis inferunt iniuriam. Si pecuniam tibi debet et perfectus es, debes dimittere, sin autem licite potes repetere. Quilibet tenetur rancorem animi dimittere pro qualicumque iniuria etiam si non petat ueniam qui lesit. Quod si petierit, teneor ei dimittere aut dicere «aue» et subuenire si indiguerit. Quod non teneor si ueniam non petierit nisi sim perfectus.

Et sciendum est quadripertitam esse fidelium perfectionem. Est enim perfectio prelatorum cuius signum est animam ponere pro ouibus³. Et est perfectio contemplatorum cuius signum est relinquere omnia. Et est perfectio non timentium penam qui nichil sibi conscii sunt sed habent mortem in desiderio et uitam in patiencia. Et est perfectio clericorum sacri ordinis cuius signum est continentia. Sequitur: