Expositio super orationem Dominicam

Fiat voluntas tua sicut in celo et in terra.

Duobus modis dicitur uoluntas dei: uel illa qua uult. Que in deo deus est. Que est principalis et prima causa rerum. Et dicitur uoluntas essentialis. Siue illud quod uult. Et dicitur uoluntas materialis que sic diuiditur: uoluntas materialis alia disponens alia approbans alia efficiens alia precipiens. De prima dicitur: omnia quecumque uoluit fecit¹. De secunda dicitur: deus uult electos suos bene operari. De tercia uero dicitur: deus uoluit mundum saluum fieri². De quarta dicitur fiat uoluntas tua.

Similiter humana uoluntas dicitur duobus modis: scilicet uoluntas affectionis et uoluntas effectionis. Voluntas affectionis est qua quis affectat quid sed non efficit quantum in se est ut illud habeat. Voluntas effectionis est cum quis efficit ut consequatur quod appetit.

Nota quod diuina uoluntas in Christo fuit in quantum Christus deus fuit. Similiter humana uoluntas in eo fuit in quantum ipse homo fuit. Humana dico non quam facit uitium et culpa sed quam requirit hominis natura. Voluntas ista tripliciter consideratur: secundum rationem, secundum compassionem, secundum carnem.

Igitur in Christo fuit uoluntas diuinitatis, uoluntas rationis, uoluntas compassionis, uoluntas carnis. De potestatiua uoluntate diuinitatis dictum est leproso: uolo mundare³. De uoluntate rationis: spiritus promptus est⁴. De uoluntate carnis: caro autem infirma⁵. Voluntatem compassionis ostendit dominus quando super ciuitatem fleuit cuius perditionem non uoluit, uoluntate scilicet compassionis⁶. Vnaqueque igitur uoluntas quod suum erat in Christo operabatur et quod ad se pertinuit. Sequebatur uoluntas diuinitatis iusticiam, uoluntas rationis obedientiam, uoluntas compassionis misericordiam, uoluntas carnis naturam.

Voluntas diuinitatis iusticiam uolebat, uoluntas rationis obedientiam approbabat, uoluntas compassionis in malo alieno suspirabat, uoluntas carnis passionem et penitentiam recusabat. Dicatur ergo: fiat uoluntas tua sicut in celo et in terra. Quod est dicere sicut uoluntas tua, precipiens scilicet, impletur in celo, hoc est in angelis, sic impleatur in terra, hoc est in hominibus.

Vel sicut fit in celo, hoc est in anima, sic fiat in terra, hoc est in carne. Vel sicut fit in celo, hoc est in iustis, sic fiat in terra, hoc est in peccatoribus. Vel sicut fit in celo, hoc est in Christo, sic fiat in terra, hoc est in ecclesia. Quasi dicat: sicut celestis ecclesia nichil potest uelle nisi quod te scit uelle sic presens ecclesia uoluntati tue penitus addicatur.