De planctu naturae

Alan of Lille

De planctu naturae

Alan of Lille (1120–1202)

Alan of Lille's De planctu naturae ("The Complaint of Nature") is a twelfth-century Latin prosimetrum in which personified Nature laments human disorder and the misuse of sexuality and language. Probably composed around the 1160s–1170s, it joins Boethian consolation, Chartrian cosmology, Christian moral critique, and elaborate rhetoric. Its allegory helped shape later medieval representations of Natura, especially Jean de Meun's continuation of the Roman de la Rose and the tradition that reaches Chaucer. Schola presents the Latin text with an English translation.


Chapter I: In lacrymas risus

Chapter II: Cum hanc elegiam

Chapter III: Illic forma rosae

Chapter IV: Haec vestium ornamenta

Chapter V: Floriger horrentem Zephyrus

Chapter VI: Hac igitur amoenantis

Chapter VII: O Dei proles

Chapter VIII: Praefata igitur virgo

Chapter IX: Pax odio, fraudique

Chapter X: Heu, quam praecipiti

Chapter XI: Jam ex hoc

Chapter XII: Ad haec ergo

Chapter XIII: Postquam sacra fames

Chapter XIV: Ecce habes quomodo

Chapter XV: Ne te gulosae

Chapter XVI: Cum in hanc

Chapter XVII: Jam tuba terribili

"Jam tuba terribili bellum clangore salutans Intonuit, cognati loquens praeludia belli, Mugitu simili similem signando tumultum. Aera laedebat mendaci vulnere cornu, Devia vox hujus, vox hujus anormala nescit Organicis patere modis, artique favere Spernit, et effrenem miratur musica cantum. Grataque vox citharae serenans gratius istis Mellitae tribuit auri convivia vocis, Quae cantus varii faciem variando colorans, Nunc lacrymas in voce parit, mentita dolorem; Nunc falsi risus, sonitu mendacia pingit, Et lyra quae semper cantu philomenat amoeno, Dulcius alliciens, oculisque prooemia somni Lectitat, et sepelit offensae murmura mentis Fistula, quae noctu solers vigil excubat, imo Excubiis voce compensat damna soporis: Auribus arrisit per quem fit caetera cordis Saxea durities, mentisque liquescere durae Cogitur asperitas, propriumque fugare rigorem. Hunc vocis cursum, tantumque volucris acumen Obtusae vocis tardabant tympana gressu. Nec tamen omnino cantus fraudatur honore, Verbere si quis ea subtili verberet ictu, Suscitet atque manus tractu delibet amico, Aeris exhausti tractu sociata profundo. Cum dulci strepitu ructabant organa ventum, Dividitur juncta, divisaque jungitur horum Dispar comparitas cantus, concordia discors, Imo dissimilis similis dissensio vocum. Plebaeo sonitu mendica voce sonabant, Cymbala, quae nostris nunquam clamando perorant Auribus, auditus hominum vix digna mereri. Nullus erat major, melior, vel gratior illo, Quo concludebat praedictis cantibus unus, Dulcis pentasonae cantus, vestigia cujus, Cujus adorabat vocem plebs aemula cantum. Et quae cum cithara discordi disputat ore, Psalterii condita favo, mellita sapore, Insonuit vox grata ferens munuscula cantus. Sistra puellaris tactum poscentia dextrae, Linguae femineae, Martis bellique prophetae, Vocis inauditae miracula voce canebant."

Chapter XVIII: Igitur Hymenaeo mysticae

↑ Top of work