De planctu naturae

"Postquam sacra fames auri mortalia pungit Pectora, mens hominis nescit jejuna manere. Laxat amicitias, odium parit, erigit iras, Bella serit, lites nutrit, bellumque renodat, Rumpit nodata, disrumpit foedera, natos Excitat in patres, matres in viscera, fratres Dat fratrum nescire togas, et sanguinis omnes Unio quos unit, furor hos male dividit unus. Dum stomachum mentis hydropicat ardor habendi, Mens potando sitit, et Tantalus alter in istis Ardet aquis, viresque siti dat copia census. Esurit ergo satur, sitit ebrius, optat abundans Unus cuncta cupit, ipsoque cupidine pauper Efficitur, divesque foris, manet intus egenus. Nil habet ergo miser, cum nil se credit habere, Divitiis, cum pauperiem sua vota repensant, Hospitium cordis, et moenia mentis avarae Invadunt hostes multi, multoque tumultu Totam sollicitant humani pectoris arcem. Nam timor aggreditur mentem, pariterque cupido Concutit, et totam mentis depauperat urbem. Curarum geminus turbo sic turbat avarum; Cumque timenda timet, mens somniat ipsa timores, Saepe novos fingitque metus, damnique timore Damna luit, damnique malum formidine pensat: Sic casus varios terroris somnia monstrant. Uxoris fraudes, furisque sophismata, terror Nuntiat, insultus hostis, juguloque minaces Mentitur gladios, et flumina dira potentum. Nunc pestes, ignes recolit, nunc concipit iras Oceani, soloque metu jam naufragus exstat. Divitis in nummo mens philosophatur in arca Dum nummum sepelit, nummusque sepultus avari Usibus emoritur, illum non ille, sed arca Possidet, et totum nummi sibi vindicat usum. Ut loculis varia nummorum fercula donet, Injungit proprio dives jejunia ventri. Horret avaritiam venter, propriosque negari Miratur reditus, loculi suffragia quaerit, Sed ventri loculus surdas accommodat aures. Pabula visus habet, et convivatur ocellus, Solus in argento, sed venter philosophari Cogitur, et longo patitur jejunia voto. Non lacrymae, non mella precum, non ipsa perorat Pauperies hominum, quin foenore dives egenum Devoret, et tenuem miseri facit esse crumenam. Pauperis in lacrymis ridet, miserique labore Pascitur, et poenam sibimet facit esse quietem. Hunc dolor, hunc risus, jocus hunc, moeror tenet illum, Hic gemit, hic ridet, dolet hic, dum dedolet ille. Omnis in affectum nummi laxatur avari Divitis affectus, nec enim datur ulla voluptas Menti, qua possit alias deflectere vultum. Divitias non dives habet, sed habetur ab ipsis, Non est possessor nummi, sed possidet ipsum Nummus, et in nummis animus sepelitur avari. Hos colit ipse deos, haec idola ditat honore Divini cultus, et nummis numina donat. Sic hominum ratio calcata cupidine, carni Servit, et ancilla famulari cogitur illi. Sic oculus cordis, carnis caligine caecus Languet, et eclipsim patiens, agit otia solus. Sic jubar humani sensus male palliat umbra Carnis, fitque nummis ingloria gloria mentis. Divitiis vel divitibus non derogat iste Sermo, sed vitium potius mordere laborat. Non census, non divitias, non divitis usum Damno, si victor animus ratione magistra Subjectas sibi calcat opes, si denique census Nobilis auriga ratio direxerit usum. Nam cunctas si spargat opes, si munera fundat Dives, et in laudem spiret, tentetque favorem Munere lucrari, tamen hujus muneris auctor, Ductor et auriga nisi sit discretio, nullus Fructus erit, quoniam laudem non dona merentur, Sed potius mercantur eam, nisi facta decenter Discrete fuerint, pro munere namque frequenter Laus datur hypocrita, famae simulatio falsa, Simia laudis, horum umbratilis umbra favoris.