De planctu naturae

Alan of Lille

De planctu naturae

Alan of Lille (1120–1202)

Alan of Lille's De planctu naturae ("The Complaint of Nature") is a twelfth-century Latin prosimetrum in which personified Nature laments human disorder and the misuse of sexuality and language. Probably composed around the 1160s–1170s, it joins Boethian consolation, Chartrian cosmology, Christian moral critique, and elaborate rhetoric. Its allegory helped shape later medieval representations of Natura, especially Jean de Meun's continuation of the Roman de la Rose and the tradition that reaches Chaucer. Schola presents the Latin text with an English translation.


Chapter I: In lacrymas risus

In lacrymas risus, in fletum gaudia verto: In planctum plausus, in lacrymosa jocos, Cum sua naturam video secreta silere, Cum Veneris monstro naufraga turba perit. Cum Venus in Venerem pugnans, illos facit illas: Cumque suos magica devirat arte viros. Non fraus tristitiam, non fraudes fletus adulter Non dolus, imo dolor parturit, imo parit. Musa rogat, dolor ipse jubet, natura precatur, Ut donem flendo, flebile carmen eis. Heu! quo naturae secessit gratia? morum Forma, pudicitiae norma, pudoris amor! Flet natura, silent mores, proscribitur omnis Orphanus a veteri nobilitate pudor. Activi generis sexus, se turpiter horret Sic in passivum degenerare genus. Femina vir factus, sexus denigrat honorem, Ars magicae Veneris hermaphroditat eum. Praedicat et subjicit, fit duplex terminus idem, Grammaticae leges ampliat ille nimis. Se negat esse virum, naturae factus in arte Barbarus. Ars illi non placet, imo, tropus. Non tamen ista tropus poterit translatio dici; In vitium melius ista figura cadit. Hic modo est logicus, per quem conversio simplex Artis, naturae jura perire facit. Cudit in incude, quae semina nulla monetat Horret et incudem malleus ipse suam. Nullam materiam matricis signat idaea, Sed magis in sterili littore vomer arat. Sic pede dactilico Veneris male iambitur usus, In quo non patitur syllaba longa brevem. Quamvis femineae speciei supplicet omnis Forma viri, semper hujus honore minor; Quamvis Tyndaridi vultus formetur, Adonis Narcissique decor victus adoret eam: Spernitur ipsa tamen, quamvis decor ille peroret Et formae deitas disputet esse deam. Qua Jovis in dextra fulmen langueret, et omnis Phoebi cessaret otia nervus agens: Qua liber fieret servus, propriumque pudorem Venderet Hippolytus, hujus amore fruens. Queis impressa semel, mellirent oscula succo, Queis mellita darent, mellis in ore favum. Spiritus exiret ad basia deditus ori, Totus et in labiis luderet ipse sibi. Ut dum sic moriar, in me defunctus, in illa Felici vita perfruar alter ego. Non modo Tyndaridem Phrygius venatur adulter, Sed Paris in Paridem monstra nefanda parit. Non modo per rimas rimatur basia Thysbes Pyramus, huic Veneris rimula nulla placet. Non modo Pelides mentitur virginis actus, Ut sic virgineum se probet esse virum; Sed male naturae munus pro munere donat, Cum sexum lucri vendit amore suum. A Genii templo tales anathema merentur, Qui Genio decimas, et sua jura negant.

Chapter II: Cum hanc elegiam

Chapter III: Illic forma rosae

Chapter IV: Haec vestium ornamenta

Chapter V: Floriger horrentem Zephyrus

Chapter VI: Hac igitur amoenantis

Chapter VII: O Dei proles

Chapter VIII: Praefata igitur virgo

Chapter IX: Pax odio, fraudique

Chapter X: Heu, quam praecipiti

Chapter XI: Jam ex hoc

Chapter XII: Ad haec ergo

Chapter XIII: Postquam sacra fames

Chapter XIV: Ecce habes quomodo

Chapter XV: Ne te gulosae

Chapter XVI: Cum in hanc

Chapter XVII: Jam tuba terribili

Chapter XVIII: Igitur Hymenaeo mysticae

↑ Top of work