De planctu naturae

Alan of Lille

De planctu naturae

Alan of Lille (1120–1202)

Alan of Lille's De planctu naturae ("The Complaint of Nature") is a twelfth-century Latin prosimetrum in which personified Nature laments human disorder and the misuse of sexuality and language. Probably composed around the 1160s–1170s, it joins Boethian consolation, Chartrian cosmology, Christian moral critique, and elaborate rhetoric. Its allegory helped shape later medieval representations of Natura, especially Jean de Meun's continuation of the Roman de la Rose and the tradition that reaches Chaucer. Schola presents the Latin text with an English translation.


Chapter I: In lacrymas risus

Chapter II: Cum hanc elegiam

Chapter III: Illic forma rosae

Chapter IV: Haec vestium ornamenta

Chapter V: Floriger horrentem Zephyrus

Chapter VI: Hac igitur amoenantis

Chapter VII: O Dei proles

Chapter VIII: Praefata igitur virgo

Chapter IX: Pax odio, fraudique

Chapter X: Heu, quam praecipiti

"Heu, quam praecipiti passu ruinam Virtus sub vitio victa laborat? Virtutis species exsultat omnis, Laxantur vitio frena furoris, Languet justitiae Lucifer, hujus Vix umbrae remanet umbra superstes Exstinctumque sui sidus honoris Deflet, lucis egens, noctis abundans Dum fulgur scelerum fulminat orbem, Nox fraudis fidei nubilat austrum: Virtutumque tamen sidera nulla Istius redimunt noctis abyssum, Incumbit fidei vespera mundo Nocturnumque chaos fraudis abundat. Languet fraude fides, fraus quoque fraudem Fallit fraude, dolo sic dolus instat, Mores moris egent moribus orbi, Leges lege carent, jusque tenoris Perdunt jura sui; jam sine jure Fit jus omne, viget lex sine lege. Mundus degenerat, aurea mundi Jam jam degenerant saecula, mundum Ferri pauperies vestit, eumdem Olim nobilitas vestiit auri, Jam jam hypocrisis pallia quaerunt Fraudes, et scelerum fetor odorus Ut pravo chlamidem donet odori Virtutum sibimet balsama quaerit. Sic urtica rosis, alga hyacinthis, Argento scoria, murice fucus Formae pauperiem palliat, ut sic Interdum redimant crimina vultus. Sed crimen phaleras exuit omnes, Nec se justitiae luce colorat: Nam sese vitium glossat aperte, Fit fraus ipsa sui lingua furoris, Quid tuti superest, cum dolus armat Ipsas in propria viscera matres? Cum fraternus amor fraude laborat, Mentiturque manus dextra sorori? Censetur reprobum jus probitatis, Observare probos, et pietatis Lex, est improbitas, esse pudicum Jam cunctis pudor est. Absque pudor Humanos hominis exuit usus Non humanus homo. Degener ergo Bruti degeneres induit actus, Et sic exhominans exhominandus.

Chapter XI: Jam ex hoc

Chapter XII: Ad haec ergo

Chapter XIII: Postquam sacra fames

Chapter XIV: Ecce habes quomodo

Chapter XV: Ne te gulosae

Chapter XVI: Cum in hanc

Chapter XVII: Jam tuba terribili

Chapter XVIII: Igitur Hymenaeo mysticae

↑ Top of work