De planctu naturae

Alan of Lille

De planctu naturae

Alan of Lille (1120–1202)

Alan of Lille's De planctu naturae ("The Complaint of Nature") is a twelfth-century Latin prosimetrum in which personified Nature laments human disorder and the misuse of sexuality and language. Probably composed around the 1160s–1170s, it joins Boethian consolation, Chartrian cosmology, Christian moral critique, and elaborate rhetoric. Its allegory helped shape later medieval representations of Natura, especially Jean de Meun's continuation of the Roman de la Rose and the tradition that reaches Chaucer. Schola presents the Latin text with an English translation.


Chapter I: In lacrymas risus

Chapter II: Cum hanc elegiam

Chapter III: Illic forma rosae

Chapter IV: Haec vestium ornamenta

Chapter V: Floriger horrentem Zephyrus

Floriger horrentem Zephyrus laxaverat annum, Exstinguens Boreae praelia pace sui. Grandine perfusus florum, pluit ille ligustrum, Et pratis horum jussit inesse nives. Ver, quasi fullo novus, reparando pallia pratis Horum succendit muricis igne togas. Reddidit arboribus crines quos bruma totondit; Vestitum reparans, quem tulit ipsa prius. Tempus erat quo larga suas expandit in agris, Applausu Dryadum, gratia veris opes. Quo dum major inest virtus infantia florum, Altius emergens, matre recedit humo. Quo violae speculum terrae cunabula lingens, Aeris afflatus postulat ore novo. Tempus erat quo terra caput stellata rosarum, Contendit coelo sidere plena suo. Quo vexilla gerens aetatis amygdalus ortum Praedicat, et veris gaudia flore vocat. Quo vitis gemmata sinus, amplexa maritos Ulmi, de partu cogitat ipsa suo. Proscribit brumae solaris cereus umbram Cogens exsilium frigora cuncta pati Altis cum bruma latuit phantastica silvis, Quam silvae foliis fecerat umbra recens. Jam flori parvo Juno dedit ubera roris, Quo primum partus lactet alumna suos. Tempus erat Phoebi quo mortua gramina virtus Suscitat, et tumulis surgere cuncta jubet. Quo mundum facies vernalis laeta serenat, Et lacrymas hiemis tergit ab ore suo. AÎris ut fidei se flos committere possit, Nec florem primum frigoris urat hiems. Quo mundum Phoebus hiemis torpore gementem Visitat, et laeta luce salutat eum. Proxima quo senium deponit temporis aetas, Et mundus senior incipit esse puer. Quo Phoebus noctem propriis depauperat horis, Pigmaeusque dies incipit esse gigas. Quo parat hospitium Phoebo, solvitque tributum Grex ovium, gaudens hospite sole pecus Quo Philomela sui celebrat solemnia veris, Odam melliti carminis ore canens: In cujus festo sua gutturis organa pulsat, Ut proprio proprium praedicet ore deum. Quo dulci sonitu citharam mentitur alauda, Cum volat ad superos, colloquiturque Jovi. Splendor lascivas argenteus edidit aves, In fluviisque diem jusserat esse suum. Discursus varii fontis garrire videres, Prologus in somnum murmur euntis erat. Splendorisque sui facie fons ille rogabat, Ut sua defessus pocula sumat homo.

Chapter VI: Hac igitur amoenantis

Chapter VII: O Dei proles

Chapter VIII: Praefata igitur virgo

Chapter IX: Pax odio, fraudique

Chapter X: Heu, quam praecipiti

Chapter XI: Jam ex hoc

Chapter XII: Ad haec ergo

Chapter XIII: Postquam sacra fames

Chapter XIV: Ecce habes quomodo

Chapter XV: Ne te gulosae

Chapter XVI: Cum in hanc

Chapter XVII: Jam tuba terribili

Chapter XVIII: Igitur Hymenaeo mysticae

↑ Top of work